Gaa na ọdịnaya

Asụsụ Akabea

Shí Wikipedia, njikotá édémédé nke onyobulạ
Asụsụ Akabea
natural language, dead language, extinct language
Obere ụdị nkeGreat Andamanese Dezie
Mba/obodoNdia Dezie
Ụdị asụsụagglutinative language Dezie
Usoro ederedeno value Dezie
Ọkwa asụsụ Ethnologue10 Extinct Dezie

Asụsụ Bea, Aka-Bea, bụ asụsụ Andaman ekpochapụ nke otu ndịda . A na-ekwu ya gburugburu ọdịda anyanwụ Andaman Strait na gburugburu ugwu na ọdịda anyanwụ nke ụsọ oké osimiri South Andaman .

Akụkọ ihe mere eme

[dezie | dezie ebe o si]

Ndị Bea bụ otu n'ime ụmụ amaala nke agwaetiti Andaman, otu n'ime ebo iri ma ọ bụ karịa nke nnukwu Andaman nke ndị ọchịchị Britain chọpụtara na 1860s. Asụsụ ha nwere njikọ chiri anya na asụsụ Andaman ukwu ndị ọzọ. E kpochapụrụ ha dị ka ndị pụrụ iche site na 1931.

Ụtọ asụsụ

[dezie | dezie ebe o si]

Asụsụ Andaman ukwu bụ asụsụ agglutinative, nwere nnukwu prefix na sistemu suffix. Ha nwere usoro klaasị aha pụrụ iche dabere na akụkụ ahụ, nke aha na nkọwa ọ bụla nwere ike were prefix dịka akụkụ ahụ ya jikọtara ya na (dabere n'ụdị, ma ọ bụ njikọ ọrụ). Ya mere, dịka ọmụmaatụ, * aka- na mmalite nke aha asụsụ bụ prefix maka ihe ndị metụtara ire . [1] E nwere ike ịnye ihe atụ adjentival site n'ụdị yop dị iche iche, "Pliable, soft", na Aka-Bea: [1]

  • Nkwụsị ma ọ bụ sponge bụ ot-yop "gburugburu-dị nro", site na nganiihu nke etinyere na okwu metụtara isi ma ọ bụ obi.
  • Okpete bụ ôto-yop, "nwere ike ime", site na prefix maka ogologo ihe.
  • Osisi ma ọ bụ pensụl bụ aka-yop, "atụnyere", site na nganiihu ire.
  • Osisi dara ada bụ ar-yop, "ire ure", site na prefix maka akụkụ aka ma ọ bụ ihe ziri ezi.

Ihe atụ

[dezie | dezie ebe o si]

Abụ a na-esonụ na Aka-Bea bụ onye isi, Jambu, dere mgbe a tọhapụrụ ya n'ụlọ mkpọrọ ọnwa isii maka igbu mmadụ .

ngô:do kûk l'àrtâ:lagî:ka,
mō:ro el:ma kâ igbâ:dàla
mọ:ro el:mo lẹ aden:yara
Pọ:-tọt läh.
Chorus: aden:yara pọ:-tọt läh.

N'ụzọ nkịtị:

obi na-ewute gị,
elu-igwe n'ebe ahụ na-ele anya,
elu igwe-elu nke mgbịrịgba na-ele anya mgbe,
achara ube na dabere-dost.

Ntụgharị asụsụ:

Ị na-ewute n'obi,
na-ele anya n'ebe ahụ na mbara igwe.
na-ele anya nhịahụ dị n'elu elu igwe.
dabere na ube achara.

Rịba ama na, dịka ọ dị ka ọ bụ ụdị uri Andaman, ewepụla mkpụrụokwu na usoro nkebiokwu ma ọ bụ tụgharịa iji nweta mmetụta ụda a chọrọ.

  • Asụsụ Andaman

Ntụaka

[dezie | dezie ebe o si]

chọpụtara na 1860s. Asụsụ ha nwere njikọ chiri anya na asụsụ Andaman ukwu ndị ọzọ

  1. 1 2 Temple, Richard C. (1902). A Grammar of the Andamanese Languages, being Chapter IV of Part I of the Census Report on the Andaman and Nicobar Islands. Superintendent's Printing Press: Port Blair.