Asụsụ Bantayanon
Asụsụ Bantayanon bụ asụsụ mpaghara nke agwaetiti Bantayan na Philippines . Ọ bụ akụkụ nke ezinụlọ asụsụ Bisayan ma nwee njikọ chiri anya na Waray na Hiligaynon . Enwere olumba atọ nke Bantayanon, dabere na obodo atọ nke mejupụtara otu agwaetiti ahụ: Binantayanun (na Bantayan ), Linawisanun (na Madridejos ), na Sinantapihanun (na Santa Fe ), nke kachasi ike nke atọ. Enwekwara nnukwu ọdịiche dị n'asụsụ dị n'etiti usoro okwu nke ndị bi n'ime ime obodo na ndị bi na mpụga ime obodo nke agwaetiti ahụ.
Akụkọ ihe mere eme nke asụsụ Bantayano
[dezie | dezie ebe o si]O yiri ka ọ̀ bụ onye Spen bụ́ ọkọ akụkọ ihe mere eme na onye ozi ala ọzọ Jesuit bụ́ Ignacio Alcina, bụ́ onye dere na 1668, aha mbụ e kpọtụrụ asụsụ a na-asụ n’agwaetiti Bantayan.
"N'ikpeazụ, ọ ga-abụrịrị na ndị si n'àgwàetiti dị iche iche ma ọ bụ ndị nta na-agafe na ndị ọzọ, dị ka eziokwu siri ike n'etiti ha. Dị ka ihe atụ, ndị nọ n'àgwàetiti Bantayan, nke dị nso na Cebu, bụ n'ezie ụmụ nke ndị bi na Samar Island na n'ebe ọdịda anyanwụ ma ọ bụ na-abụghị nke Ibabao. Taa, ha kwetara na ha bụ ndị metụtara ọbara n'ihi na ndị ikpeazụ bi n'oge na-adịbeghị anya. " (nsụgharị nke ndị ndezi) [1]
- Ọ bụrụ na mgbọrọgwụ dị na Bantayon amaliteghị na nkwenye ọzọ, ọ na-amalite site na nkwụsị nke glottal / ʔ/, mana glottal a na-egosipụta naanị n'ọkpụkpọ okwu mgbe glottal ahụ pụtara okwu-medially n'ihi ntinye ma ọ bụ reduplication .
- Ihe nkwụsị nke glottal /ʔ/ Edere dị ka njiko (-) n'ọnọdụ etiti okwu niile. Nke a bụ ihe atụ nke asụsụ Central Bisayan nke etiti, nke na-eche na ọ bụ n'etiti ụdaume (ya bụ aa = /aʔa/ ). Otú ọ dị, ọ dị mkpa ka e dee ụdaume ogologo na Bantayano, n'ihi na ha dị iche, a na-eme nke a site n'ịmegharị ụdaume okpukpu abụọ (ie aa = /aː/ ) na akara niile okwu-medial glottals ( aa = /aʔa/ ).
- Ihe nkwụsị nke glottal /ʔ/ n'ọnọdụ ikpeazụ (mgbe niile karịa ụdaume) ka e ji ụda olu egosipụta (dịka ọmụmaatụ isdà /ʔis.dáʔ/ ).
- The velar imi /ŋ/ edere ya na ng ma nwee ike ịpụta okwu-na mbido, n'etiti, na n'ikpeazụ.
- Mgbata ma ọ bụ mkpọ /ɾ/ e ji r dee ya .
- The glides /w/ na /j/ e ji a w na a y dee n'otu n'otu.
| F <small id="mw3w">RONT</small> | C <small id="mw4g">banye</small> | B <small id="mw5Q">ACK</small> | |
|---|---|---|---|
| H <small id="mw6Q">IGH</small> | i | u | |
| <small id="mw8g">LOW</small> | a |
Dịka Cebuano, Bantayanon nwere naanị ụda olu atọ. Enweghị /o/ ma ọ bụ /e/ na Bantayanon, ọ bụ ezie na ọtụtụ na-eji mkpụrụedemede o na e mgbe ha na-ede ihe. Mkpụrụokwu niile dị na Bantayano nwere otu na naanị otu ụdaume.
Ntụaka
[dezie | dezie ebe o si]dị ka n'aha asụsụ ahụ; ya bụ, T'boli kama ịbụ naanị Tboli . Ha na-achọpụta na ndị na-asụ asụsụ
- ↑ Alcina (2002). in Kobak: History of the Bisayan People in the Philippine Islands. Evangelization and Culture at the Contact Period (Historia de La Islas e Indios de Bisayas... 1668). Manila: UST Publishing House, 78–79.