Asụsụ Daakaka
| Daakaka | ||
|---|---|---|
| Spoken in: | Vanuatu | |
| Region: | Ambrym | |
| Total speakers: | 1,000 | |
| Language family: | Tustrunizit Malayo-Polynesian Oceanic Southern Oceanic North-Central Vanuatu Central Vanuatu Daakaka | |
| Language codes | ||
| ISO 639-1: | none | |
| ISO 639-2: | —
| |
| ISO 639-3: | bpa
| |
| Daakaka-region on Ambrym Vanuatu.svg | ||
| Note: This page may contain IPA phonetic symbols in Unicode. | ||
Daakaka Lua error in package.lua at line 80: module 'Module:IPA/data' not found. (a makwaara dị ka Dakaka, South Ambrym na Baiap ) bụ asụsụ ala nna Ambrym, Vanuatu . Ọ bụ ihe dị ka otu puku ndị ọkà okwu na-asụ ya n'akụkụ ebe ndịda ọdịda anyanwụ nke àgwàetiti ahụ.
Dị mkpa
[dezie | dezie ebe o si]Ọtụtụ ụmụaka nọ na mpaghara ahụ ka na-enweta Daakaka dị ka asụsụ mbụ, mana ọ nọ n'ihe egwu site na mgbanwe mmekọrịta ọha na eze na akụ na ụba na ojiji a na-ejikarị asụsụ Vanuatu, Bislama, Bekee na French, na agụmakwụkwọ na n'ọnọdụ gọọmentị.
fonology
[dezie | dezie ebe o si]Consonants
[dezie | dezie ebe o si]Sistemu ekwentị consonantal bụ ihe a na-ahụkarị maka mpaghara ahụ. A na-etinye nkwụsị ụda olu tupu oge eruo . Ọdịiche dị n'etiti consonants bilabial nwere na enweghị ntọhapụ labio-velar dị mkpa naanị tupu ụdaume ihu.
| Labio-velar | Labial | Alveolar | Palatal | Velar | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Ihu imi | mʷ | m | n | ŋ | ||
| Kwụsị | enweghị olu | pʷ | p | t | k | |
| prenasalized | ᵐbʷ | ᵐb | ⁿd | ᵑɡ | ||
| Nke na-ese okwu | v | s | ||||
| Trill | r | |||||
| Odika | w | j | ||||
Udaume
[dezie | dezie ebe o si]E nwere àgwà ụdaume asaa dị iche iche, nwere otu ụdaume dị ogologo na nke dị mkpụmkpụ maka ụdịrị ọ bụla, gbakwunyere ụda ụda olu dị obere ə [ə] . Ọdịiche dị n'etiti ụdaume etiti na nke mepere emepe bụ naanị ụda ụda mgbe consonants alveolar gasịrị, dịka ọ dị na tee [tɛː] "axe" vs. téé [teː] "hụ".
Aha aha nkeonwe
[dezie | dezie ebe o si]Enwere ụdị nnọchiaha abụọ nke onwe, nnọchiaha isiokwu na nnọchiaha na-abụghị nke isiokwu. Nnọchiaha isiokwu na-ejedebe na ụdaume ma akara TAM na-eso ya ozugbo. Ha dị mkpa na nkebiokwu nkwuputa. A na-eji nnọchiaha ndị na-abụghị isiokwu dị ka isiokwu ma ọ bụ ihe ngwaa ma ọ bụ prepositions. Nnọchiaha ọ bụla na-anọchi anya nchikota mmadụ na uru ọnụọgụgụ. Enwere ụkpụrụ mmadụ anọ: onye mbụ gụnyere (gụnyere ma ọkà okwu na onye na-ege ntị), onye mbụ pụrụ iche (gụnyere naanị ọkà okwu, ọ bụghị onye na-ege ntị), onye nke abụọ (gụnyere onye na-ege ntị) na onye nke atọ (gụnyere enweghị onye na-ekwu okwu ma ọ bụ onye na-ege ntị). Ọnụọgụ ọnụọgụgụ anọ bụ otu (otu onye), dual (mmadụ abụọ), paucal (mmadụ ole na ole) na ọtụtụ (ọnụọgụ mmadụ buru oke ibu).
| Otu | Abụọ | Paul | Ọtụtụ | ||
|---|---|---|---|---|---|
| Onye mbụ | nanị | na | kana | kisi | kinye |
| na-agụnye | da | si | ra | ||
| Onye nke abụọ | ko | ka | kasi | ki | |
| Onye nke atọ | ∅ | ya | unu | unu | |
| Otu | Abụọ | Paul | Ọtụtụ | ||
|---|---|---|---|---|---|
| Onye mbụ | nanị | nye | kenma | kinyemsi | kinyem |
| na-agụnye | ada | ansi | ar/er | ||
| Onye nke abụọ | ngbo | kama | kamsi | kimim | |
| Onye nke atọ | nka | nyoo | nya | nyosi | |
Ihe ndetu
[dezie | dezie ebe o si]ụkpụrụ mmadụ anọ: onye mbụ gụnyere (gụnyere ma ọkà okwu na onye na-ege ntị), onye n'ebe ahụ, ya bụ Baiso na Shigima. Taa, ndị Baiso bikwa n'agwaetiti Golmaka, n'ime obodo
Akwụkwọ akụkọ
[dezie | dezie ebe o si]- von Prince (January 2015). A Grammar of Daakaka. De Gruyter Mouton. ISBN 978-3-11-034259-8.
Njikọ mpụga
[dezie | dezie ebe o si]- Ebe nchekwa data nke ndekọ ọdịyo dị na Daakaka (Sesivi) - ekpere ndị Katọlik bụ isi Archived
- Kilu von Prince. 2017. Akwụkwọ ọkọwa okwu Daakaka . Akwụkwọ ọkọwa okwu 1. 1-2167. [ịnweta nhazi data raw: ]