Asụsụ Emae

Emae
Fakamae
A mụrụ ya	Vanuatu
Ógbè	Emae
Ndị na-asụ asụsụ ala	400 (2001)
Ezinụlọ asụsụ	Austronesian Malay-Polynesia Oké Osimiri Polynesia Futunic? Emae
Koodu asụsụ
ISO 639-3	mmw
Glottolog	emae1237
ELP	Emae
E kewara Emae dị ka Vulnerable site na UNESCO Atlas of the World's Languages in DangerAtlas nke Asụsụ Ụwa Na-anọ n'Ihe Iche Ndụ

Emae, Emwae ma ọ bụ Mae [1] (endonym: Fakamwae ma ọ bụ Fakaɱae), bụ asụsụ Polynesia na-apụ apụ nke Vanuatu.

Mmalite

A na-asụ asụsụ Emae n'obodo nta ndị dị na Makatea na Tongamea na Emae dị na obodo Vanuatu.  Ọtụtụ n'ime ndị Emae na-asụ Emae, North Efate (Nguna), Bekee, French na Bislama.  Ihe na-erughị 1% nke ndị na-asụ Emae dị ka asụsụ obodo ha bụ ndị gụrụ akwụkwọ n'asụsụ ahụ, ebe 50% ruo 70% gụrụ akwụkwọ n'asụsụ nke abụọ ha, ma ọ bụ Nguna, Bekee, French ma ọ bụ Bislama.  Taa, naanị ihe dị ka mmadụ 400 na-asụ Emae, ọkachasị na Makatea na Tongamea, 250 karịa na 1960s - ihe dị ka ndị na-ekwu okwu 150.  Dabere na Lewis , ọtụtụ n'ime ndị bi na mpaghara ahụ ka na-eji Emae eme ihe, mana 50% ụmụaka maara ma na-asụ Emae (2014), ụmụaka na-asụ Emae ga-enyere asụsụ ahụ aka ime nke ọma.

Nchịkọta

Emae so n'ìgwè buru ibu nke Asụsụ Austronesian, nke nwere ihe karịrị asụsụ 1200. Emae bụ akụkụ nke Samoic-Outliers node nke a makwaara dị ka Polynesian Outliers. Emae bụ akụkụ nke otu Futunic na asụsụ itoolu niile bụ akụkụ nke node a bụ asụsụ nwanne Emae. Ìgwè Futunic sitere n'asụsụ ndị jikọtara ya na agwaetiti Futuna.

Ọmụmụ ụdaolu

Mkpụrụ okwu

1. GP "aka"
2. GP "isi ise"

Ihe ize ndụ

Mgbe ị na-anwa akara dị ka nke nọ n'ihe ize ndụ, ndị ọka iwu ga-eburu n'uche ndị ozi nke ojiji ahụ na mpaghara a na-asụ ya.  Ojiji nke na ndị ndụ kwa ụbọchị nke Emae bụ ihe enyemaka dị mkpa n'ịkọwa ọkwa nke ihe ize ndụ Emae.  Dị ka Lewis si kwuo, a na-eji Emae eme ihe n'ọtụtụ ngalaba (2014), ma nke a bụ ókè na-edoghị anya n'ihi na ọ naghị amapụta ngalaba ọ na-ezo aka.  Ozi a nwere ike ime ka ndị na-enwe obi abụọ echiche dị iche.  Otu ngalaba nke a ndepụta iji mee ihe bụ na n'agha.  Ọ bụ ebe na iji eme ihe n'ememe na-enwe ike ịbụ ụzọ isi akara, ọ dịghị akwụkwọ nke ndị Emae na-eji ọrụ ha n'ụdị ngalaba a.  nkọwa n'otu n'ime obodo nta, "Makata" ma ọ bụ "Natanga", aha ukwe ahụ dị na Tongoan (Capell, 1962).  Tongoa bụ obere a na-adịghị asụ na Emae nke dị n'etiti Tongoa.  Isi iyi nke abụọ sitere na vidiyo YouTube nke ndị VHS nke obere obere nke ndị Emae na-abụ abụ ozioma.    [citation need] Kama iji Emae ndị mmadụ na-abụ abụ na Bislama, otu n'ime ncheta nke Vanuatu.  Nke a na-eweta nsogbu ọzọ na akwụkwọ akwụkwọ nke Emae, ebe ọ bụ na ihe ngosi ngosi nke ahụ.  E nwere obere ụlọ akwụkwọ elementrị dị na Emae nke a na-akpọ "Nofo" School, mana o yighị ka a na-Man- ahụ n'ebe ahụ, ebe ọ bụ obere ụlọ akwụkwọ elementrị dị na Emae nke a na-akpọ "Nofo" School, mana o yighị ka a na-achị ahụ n'ebe ahụ, ebe ọ bụ na ọ na-ewu ewu otu n'ime ọrụ atọ, nke a na-asụ na Efate.  Ojiji nke egwuregwu n'elu ụmụ amaala na akwụkwọ akwụkwọ nke Emae na-enye aka na ọnọdụ dị n'ihe ize ndụ nke ahụ.  Enweghị ihe eji ama ọ lla na ndị Emae ejirila ike ọgbara ọhụrụ, ma ọ bụ egwu redio, nke ga-abụ ngalaba zuru oke iji nyere aka ịgbasa ma egwú ndụ.Mbufe n'etiti ụgbọ, ma ọ bụ mbufe nke ike na ụgbọ na-eto eto, bụkwa ihe na-egosi ike.  Dị ka Lewis si kwuo, 50% nke ngosi na-eji ngosi ahụ eme ihe (2014), nke bụ ihe ihe ama dị mma maka ahụ, ebe ngosi ga-enyere aka mee ka ahụ dị ndụ.  N' akwụkwọ Capell, Reverend Herwell na-ekwu na "ọnụ ndị isi bi na [Makata na Natanga] dị ugbu a 157 (1962)."  N'ihe dị ka ndị ọkà okwu 400-500 idé na 2001 ọnụ ọgụgụ ndị na-asụ Emae ụgwọ okpukpu abụọ n'ime ihe ọmụmụ afụ iri anọ, nke na-akwado na ụmụ Emae nwere ma ka na-amụ ahụ ahụ, na-eme ka Emae dị ndụ.

Ihe ndị e dere n'akwụkwọ

• Capell (1962). The Polynesian language of Mae (Emwae), New Hebrides. Auckland: Linguistic Society of New Zealand. OCLC 3585721. 
•  
• Sato (2012). Language in Hawai'i and the Pacific; Class Reader. University of Hawaii at Manoa.