Asụsụ Hmu
Templeeti:CladeAsụsụ Hmu ( hveb Hmub ), nke a makwaara dị ka Qiandong Miao (黔东, Eastern Guizhou Miao ), Central Miao (中部苗语), East Hmongic (Ratliff 2010 [1] ), ma ọ bụ (dịtụ mgbagwoju anya) Black Diamongic asụsụ China. Olumba a kacha mụọ bụ nke obodo Yǎnghāo (养蒿), Taijiang County, Guizhou Province. [1]
Qanu (咯努), ụdị Hmu, nwere ndị na-ekwu okwu 11,450 dị ka nke 2000, a na-asụkwa ya na ndịda Kaili City, Guizhou. [2] Ndị Qanu dị iche na omenala Hmu nke ọzọ.
Aha
[dezie | dezie ebe o si]Aha njirimara gụnyere m̥ʰu33 na Kaili, mo33 na Jinping County, mu13 na Tianzhu County, m̥ə33 na Huangping County, qa33 nəu13 n'akụkụ ụfọdụ nke Qiandongnan ( Miaoyu Jianzhi 苗语简志1985 [3] ), na ta11 mu11 na Rongshui Miao Autonomous County, Guangxi. [4] Ná-Meo, nke ndị Mieu nke Cao Minh Commune, Tràng Định District, Lạng Sơn Province, Vietnam, na-asụ nwere ike inwe njikọ chiri anya. [5]
Wu Zhengbiao (2009) [6] kewara Hmu ka ọ bụrụ olumba asaa dị iche iche. Nhazi oge gara aga na-agụnyekarị naanị olumba atọ ma ọ bụ anọ. Dịka ọmụmaatụ, Li Jinping & Li Tianyi (2012), [7] dabere na nhazi ọkwa gara aga, kewaa Hmu n'ime olumba atọ nke Northern, Southern, na Eastern. Ebe ebe data nke olu olu nnọchi anya sitere na Li Yunbing (2000). [8]
- Eastern (Representative dialect: Sanjiang township 三江乡, Jinping County, Guizhou)
- Jinping County, Guizhou (in Ouli 偶里寨 of Ouli Township 偶里乡, etc.)
- Hekou 河口 dialect (10,000+ speakers): spoken in Hekou 河口乡, Wenniu 文牛乡, and Zhanghua 彰化乡 townships[9]
- Ouli 偶里 dialect (20,000+ speakers): spoken in Pinglve 平略乡, Ouli 偶里乡, Zhaizao 寨早乡, Jiaosan 皎三乡, Maoping 茅坪乡, Guazhi 挂治乡, Pingjin 平金乡, and Suijiang 稳江乡, Loujiang 娄江乡, and Tongpo 铜坡乡 townships[9]
- Yuhe 裕河 dialect (about 3,000 speakers): spoken in Yuhe 裕河乡, Xinmin 新民乡, and Guben 固本乡 townships[9]
- Sanqiao 三锹话
- Jingzhou County, Hunan (in Caidiwan 菜地湾,[10] etc.)
- Huitong County, Hunan
- Jinping County, Guizhou (in Ouli 偶里寨 of Ouli Township 偶里乡, etc.)
- Northern (Representative dialect: Yanghao village 养蒿村, Guading town 挂丁镇, Kaili city, Guizhou)
- Kaili (in Yanghao 养蒿 of Guading Township 挂丁镇, etc.)
- Leishan County
- Taijiang County
- Shibing County
- Gedong 革东镇 in Jianhe County
- Huangping County
- Fuquan County
- Weng'an County
- Xingren County
- parts of Anlong County
- Yangwu 杨武乡, Longquan 龙泉镇, Paidiao 排调镇, Xingren 兴仁镇 townships, and also parts of Yahui 雅灰乡 in Danzhai County
- Duyun
- Bagu Township 坝固镇: Jijia 鸡贾, Yanglie 羊列, Baduo 把朵, Metao 么陶
- Wangsi Township 王司镇: Taohua 桃花, Xinchang 新场, Wulu 乌路, Wuzhai 五寨
- Pu'an Township 普安镇: Zongjiang 总奖村, Guanghua 光华村, Xingfu 幸福村
- Northeastern
- Zhaitou 寨头村, Baye 巴冶村, and Liangshan 良上村 villages of Sansui County
- Gaoyongzhai 高雍寨, Guanme Township 观么乡, Jianhe County
- Western (including Raojia; Representative dialect: Baixing village 白兴村, Heba township 河坝乡, Majiang County, Guizhou)
- Heba Village 河坝村, Longshan Township 龙山乡, Majiang County
- Raohe Village 绕河村, Luobang Township 洛邦乡, Duyun (also in Pingzhai 坪寨 of Wu'ai Village 五爱村)
- Southern (Representative dialect: Yangpai village 羊排村, Yangwu township 扬武乡, Danzhai County, Guizhou)
- Sandu County: Lalan 拉揽乡 (in Paishaozhai 排烧寨, etc.), Jiaoli 交梨乡, Dujiang 都江镇 townships; Jialan 甲揽, Yangwu 羊吴, Dediao 的刁, Hongguang 红光, and Wuyun 巫匀 villages of Pu'an Township 普安镇
- Danzhai County: Paidao 排岛 and Paimo 排莫 of Yahui Township 雅灰乡
- Southeastern 1 (Representative dialect: Datu village 大土村, Jiuqian township 九迁乡, Libo County, Guizhou)
- Datu 大土村, Shuiwei 水维村, and Jialiao 甲料村 villages in Jiarong 佳荣镇 Township, Libo County
- parts of Jiajiu 加鸠乡 Township, Congjiang County
- Xunle Township 馴乐苗族乡, Huanjiang County
- Southeastern 2 (Representative dialect: Zhenmin 振民, Gongdong township 拱洞乡, Rongshui County, Guangxi)
- Bingmei 丙妹镇, Tingdong 停洞乡, Cuili 翠里乡, and much of the Yueliangshan 月亮山 area in Congjiang County
- Rongjiang County
- Rongshui County (in Gunqinzhai 滚琴寨 of Dongtou Township 洞头乡, Yaogao 尧告,[10] etc.)
- Sanjiang County
- Northern Vietnam (Lang Son, Cao Bang, Bac Kan, and Tuyen Quang provinces): Na Meo language
Hsiu (2018)
[dezie | dezie ebe o si]Andrew Hsiu (2018) tụpụtara nhazi nke asụsụ Qiandong Miao ndị a dabere na nyocha mgbakọ na mwepụ 2015 ya, na-ekewa Ná-Meo dị ka olumba Southern Qiandong Miao: [11]
Ezinụlọ Enga nwere oke na-akọwa ebe obibi ha n'ofe ókèala ahụ ma mara na ha na-alụ ọgụ maka ala, mgbanwe alụmdi nabụ ihe akụ na ụba ma na-egosi mmemme ọha mgbe a gbanwere ma ọ bụ kesaa ya. Ezinụlọ Enga nwere oke na-akọwa ebe obibi ha n'ofe ókèala ahụ ma mara na ha na-alụ ọgụ maka ala, mgbanwe alụmdi na
- 1 2 Ratliff (2010). Hmong–Mien language history. Canberra, Australia: Pacific Linguistics. ISBN 978-0-85883-615-0.
- ↑ Qanu (en). Archived from the original on 2016-08-20. Retrieved on 2021-08-17.
- ↑ (1985) in Wang: Miáoyǔ jiǎnzhì (in zh). Beijing: Minzu chubanshe.
- ↑ Guangxi Minority Languages Orthography Committee (2008). Guǎngxī mínzú yǔyán fāngyīn cíhuì (in zh). Beijing: Minzu chubanshe.
- ↑ Nguyễn Văn Thắng (2007). Ambiguity of Identity: The Mieu in North Vietnam (in en). Chiang Mai: Silkworm Books.
- ↑ Wu (2009). "Qiándōng fāngyán Miáoyǔ tǔyǔ huàfēn wèntí de zài tàntǎo" (in zh). Jíshǒu dàxué xuébào (shèhuì kēxué bǎn) 30: 117–121. DOI:10.13438/j.cnki.jdxb.2009.06.018.
- ↑ Li (2012). Miáoyǔ fāngyán bǐjiào yánjiū (in zh). Chengdu: Xinan jiaotong daxue chubanshe.
- ↑ Li (2000). Miáoyǔ fāngyán huàfēn yíliú wèntí yánjiū (in zh). Beijing: Zhongyang minzu daxue chubanshe.
- 1 2 3 Tu (2008). Jǐnpíng Xiàn Hàn-Dòng-Miáoyǔ fāngyán zhì (in zh). Guiyang: Guizhou daxue chubanshe. ISBN 978-7-81126-044-1.
- 1 2 Chen (2013). Miáo-Yáo yǔwén (in zh). Beijing: Zhongyang minzu daxue chubanshe. Kpọpụta njehie: Invalid
<ref>tag; name "Chen2013" defined multiple times with different content - ↑ Hsiu (2018). Preliminary classification of Hmongic languages.. East Asian Language Phyla Project. Archived from the original on 2023-10-28. Retrieved on 2023-10-28.
Nhazi
[dezie | dezie ebe o si]A matala Hmu dị ka ngalaba nke Hmongic kemgbe 1950s. Wang (1985) ghọtara ụdị atọ. Matisoff (2001) lebara ndị a anya dị ka asụsụ dị iche iche, nke pụtara na Ethnologue . Lee (2000) gbakwunyere ụdị nke anọ, Western Hmu (10,000 ọkà okwu), n'etiti Yao, [1] na Matisoff (2006) depụtara asaa (Daigong, Kaili [N], Lushan, Taijiang [N], Zhenfeng [N], Phö, Rongjiang [S]).
Na-ede
[dezie | dezie ebe o si]Northern Qiandong Miao, nke a makwaara dị ka Central Miao na Eastern Guizhou Hmu (黔东方言Qián-Dōng fāngyán ), ka a họọrọ dị ka ọkọlọtọ maka akwụkwọ mmụta asụsụ Hmu na China, dabere na ịkpọ obodo Yǎnghāo (养蒿). [2]
fonology
[dezie | dezie ebe o si]Ndepụta ekwentị na ndegharị mkpụrụedemede bụ ndị a.
[ʔ]
The aspirated imi na fricatives adịghị adị na Southern ma ọ bụ Eastern Hmu; cognates okwu na-eji ha unspirated homologues. Ọzọkwa, na Eastern Hmu, di, ti jikota n'ime j, q ; c jikọtara na x ; r (Northern /z/ ) jikọtara n'ime ni ; a na-akpọkwa v [w] . Na Southern Hmu, a na-akpọ okwu na hni (ma ụfọdụ nwere ni ) [nʲʑ] ; ndị nwere r bụ [nz] ; na okwu ụfọdụ gbanwere s na x .
| N'ihu | Central | Azu | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| ọnụ | imi | ọnụ | imi | ọnụ | imi | |
| Mechie | i ⟨ i ⟩ | u ⟨ ⟩ | ||||
| N'etiti | ɛ ⟨ ai ⟩ | en ⟨ en ⟩ | ⟩ ⟨ə | o ⟨ ⟩ | oŋ ⟨ Ong ⟩ | |
| Mepee | ɑ ⟨ a ⟩ | ɑŋ ⟨ ⟩ | ||||
Aị /ɛ/ anaghị eme mgbe consonants palatalized. /en/ ka edechara consonants palatalized na .
| Na-emechi | |
|---|---|
| Akụkụ dị nso dị n'ihu | ej ⟨ ⟩ |
| Ngwa dị nso alọghachila | əw ⟨ ⟩ |
Mgbakwunye diphthongs na-eme na mbinye ego ndị China.
Olumba niile nwere ụda asatọ. Enweghị sandhi . Na eserese dị n'okpuru ebe a, Northern Hmu bụ obodo Yanghao ( Kaili City ), Eastern Hmu site na 偶里 obodo ( Jinping County ), na Southern Hmu site na 振民 ( Rongshui County ).
| Ụda | Akwụkwọ ozi | Northern | Eastern | Ndịda |
|---|---|---|---|---|
| 1 | b | ˧ 3 | ˧ 3 | ˧ 3 |
| 3 | d | ˧˥ 35 | ˨̤ 2 | ˧˥ 35 |
| 5 | t | ˦ 4 | ˦˥ 45 | ˦ 4 |
| 7 | k | ˥˧ 53 | ˨˦ 24 | ˨˦ 24 |
| 2 | x | ˥ 5 ~ ˦˥ 45 | ˦˨ 42 | ˥˧ 53 |
| 4 | l | ˩̤ 1 | ˨˩ 21 | ˧˩ 31 |
| 6 | s | ˩˧̤ 13 | ˥ 5 | ˨̤ 2 |
| 8 | f | ˧˩ 31 | ˩˨̤ 12 | ˨˩˧ 213 |
A na-ekwu na ụda kacha ala - ụda ugwu 4 na 6, ụda ọwụwa anyanwụ 3 na 8, na ụda ndịda 6 - na-eme ka consonant bu ụzọ tamuo ( ume ume ), nke pụtara na ndị a bụ ụda ntamu dịka n'asụsụ Hmongic ndị ọzọ. Akara ha akara ⟨ na eserese ahụ.
Ntụaka na ndetu
[dezie | dezie ebe o si]