Asụsụ Kedang
Kédang (Kdang, Dang, Kedangese) bụ egwuregwu a na-na mpaghara Kedang n'ịsọ oké osimiri ugwu nke Lembata Island, n'ebe ọmụmụ ihe Flores, na Indonesia. Asụsụ a sitere n'ụdị Austronesian na obere obere ya, Malayo-Polynesian . [1] gosiri, ahụ dị n'ime Flores-Lembata sub-group.[1] E nwere ihe dị ka ndị na-asṄṄede 30,000.
Ihe ndị mere n'oge gara aga
[dezie | dezie ebe o si]Aha aha ahụ bụkwa aha mpaghara ebe a na-asahụ ahụ, Kedang . [1] ahụ dị ihe dị ka square kilomita 26 ngosi mpaghara mgbaàmà - Omesuri na Buyasuri . [1] Ka ọ dị taa, e nwere ihe dị ka ndị na-asự 30,000. [2] Ihe ka ọtụtụ n'ime ndị na-ekwu okwu na-arụ ọrụ ugbo nke bụ ọrụ ugbo na-eche azụ.[1] Ọtụtụ ndị na-ekwu okwu bụ ndị na-akpata ma ọ bụ ndị nwe mana ole na ole ka nwere ike na-enwe ike ime akwụkwọ ha.[1]
Ọmụmụ ụdaolu
[dezie | dezie ebe o si]Mkpụrụedemede
[dezie | dezie ebe o si]Kédang nwere ihe nke ise nke ise iri na abụọ n'asụsụ ya, nke e kewara n'ime usoro abụọ n'otu n'otu na ụzọume isii n'otu.[1] Otuጠቅ nwere ikeume modal ma ọ bụ nke a isi ike dị ka isiume ebe ike nke ọzọ bụ isi na-eku ume.[1] Enwere ike ụfọdụ ụzọ na ụzọ dị iche iche: site na ọnọdụ okwu na site na ibu. mapedemede modal (mkpụrụedemede n'ebe) na-iche n'etiti na ọnọdụ ikpeazụ ebe mgbaume na-eku ume eme.[1] Ọ bụ ebe na a na-akpọ akpọume na-eku ume na ike dị ala.[2]
Mkpụrụ okwu
[dezie | dezie ebe o si]E nwere otuume iri na ihe Kédang.[1] asụsụ okwu na- ụzọ dị iche iche nke articulation plosives, nasal, lateral, flap, trill, fricatives na continuant.[3]
Klas okwu
[dezie | dezie ebe o si]Kédang isi klas okwu ya iji tinye aha, isiaha, adjectives, ngwaa, adverbs, nọmba, prepositions, interjections, conjunctions na classifiers..
Aha
[dezie | dezie ebe o si]A na-ahụ aha mgbe a na- mkpa adreesị na ngwaa. Mgbakwunye Kédang bụ prefix nominalising N-, nomalising infix -an-, suffix -n na ụdị n'efu wala..
- The nominalizing prefix N- replaces the initial consonant. For example:
- The nominalizing infix -an- is added after the initial consonant. For example:
- The suffix -n is added to verbs and adjectives at the end of the words. For example:
- The free form wala follows after a verb to indicate the person who is acting out the verb.[6] For examples:
Aha nnọchiaha
[dezie | dezie ebe o si]osisi Kédang na-agbasọ usoro ụzọ atọ nke otu-abụọ-ọtụtụ. A na-ekewa ha n'ụdị asaa: onwe onye,,ahụ ihe,ahụ-ihe akwụkwọ.
| Onye ọ bụla | Nkwado | Ihe onwunwe | Nkwado-Onye Ọchịchọ | Ihe na-adọrọ adọrọ | Ihe E Na-elekwasị Anya | Ihe E Na-elekwasị Anya | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Echiche | Ihe Ebumnuche | Echiche | Ihe Ebumnuche | ||||||
| Onye | |||||||||
| Otu onye nke mbụ | >ei, >eqi | >eqi | ko | koq | koqo | koqi | >eko | eti | èrèg |
| Onye nke abụọ | o | o | mo | moq | moqo | meqi | omo | oti | mèrèq |
| Otu nke atọ | nuo, ni | nuo | ne | neq | neqe | neqi | nene | neti | nèrèq |
| Ọdịdị nke mbụ
(ewepu onye natara ozi) |
ke-language text" typeof="mw:Transclusion">e, ke | e | ke | keq | keqe | keqi | eke | keti | mèrèq |
| 1st otutu gụnyere
(gụnyere onye natara ozi) |
te | te | te | teq | teqe | teqi | tete | teti | tèrèq |
| Ugboro abụọ | me | me | me | meq | meqe | meqi | meme | meti | mèrèq |
| Ugboro nke atọ | nke a, nke a | suo | se | seq | seqe | seqi | sese | seti | sèrèq |
Adjectives
[dezie | dezie ebe o si]A na-ekewa adjectives Kédang n'ime ọrụ abụọ: predicative na attributive.[1] Iji mee ka ọrụ a dị iche, a na- calaamadaha -n mgbe ụfọdụ ikpeazụ nke adjective predicative ka ọ bụrụ attributive.[1] Ọ bụrụ na adjective ji ụzọume mechiri, ọ go enwe enwe.[7]
| Ihe na-egosi na ọ bụ ihe na-egosi | Ihe kpatara ya | |
|---|---|---|
| Mmiri | baha | bahan |
| 'ndị dị ndụ' | bita | bitan |
| 'Ọ dị ilu' | kiru | kirun |
| 'ọhụrụ' | werun | werun |
| 'red' | korong | korong |
| 'na-eme ihere' | iwiq | iwiq |
Ngwaa
[dezie | dezie ebe o si]Enwere naanị otu ngwaa oge na Kédang nke zuru oke - oge egwu.[1] Oge ndị ọzọ na-achọkarị adverb nke na-egosi oge (oge gara aga, ugbu a ma ọ bụ ngwaọrụ) iji kwado yana ngwaa ihe eme eme.[8]
| Oge Ọdịnihu ('will') | |||
|---|---|---|---|
| Otu | Ọtụtụ | ||
| Onye | |||
| Nke mbụ pụrụ iche
(ewepu onye na-ede akwụkwọ) |
ena | kena | |
| Nke mbụ gụnyere
(gụnyere ndị natara ozi) |
tena | ||
| Nke abụọ | ona | mena | |
| Nke atọ | nena | sena | |
Ihe edeturu
[dezie | dezie ebe o si]- ↑ Weekes (1984). Muslim Peoples [2 Volumes: A World Ethnographic Survey] (in en). Bloomsbury Academic, 399. ISBN 978-0-313-23392-0.
- ↑ Templeeti:Harvnb
- ↑ Templeeti:Harvnb
- ↑ 4.0 4.1 Kpọpụta njehie: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs namedSamely 1991 p65 - ↑ 5.0 5.1 Kpọpụta njehie: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs namedSamely 1991 p66 - ↑ 6.0 6.1 6.2 6.3 6.4 Kpọpụta njehie: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs namedSamely 1991 p67 - ↑ Templeeti:Harvnb
- ↑ Templeeti:Harvnb
Ihe odide
[dezie | dezie ebe o si]- Samely (1991). Kedang (Eastern Indonesia): some aspects of its grammar. Hamburg: Buske. ISBN 3875480163.
- Samely (2013). A Dictionary of the Kedang Language: Kedang-Indonesian-English. Leiden: Brill. ISBN 978-9004256361.