Asụsụ Kele (New Guinea)
| Kele | |
|---|---|
| A mụrụ ya | Papua New Guinea |
| Ógbè | Àgwàetiti Manus |
Ndị na-asụ asụsụ ala |
1,500 (2020)[1] |
| Koodu asụsụ | |
| ISO 639-3 | sbc |
| Glottolog | kele1258 |
Kele ma ọ bụ Gele" bụ akara a na-asụrụ n'ikiri mmalite nke Manus Island, New Guinea . [1] Aha ya sitere na okwu Kele maka "ebe ahụ".
Ọmụmụ ụdaolu
[dezie | dezie ebe o si]Ọdịdị nke Kele bụ (C) V (C).
| Akpụkpọ ahụ | Alveolar | Velar | Mkpịsị aka | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| plain | labialized | plain | labialized | ||||
| Ụgbọ imi | m | mʷ | n | ŋ | ŋʷ | ||
| Kwụsị | voiceless | p | pʷ | t | k | kʷ | ʔ |
| voiced | b | d | |||||
| Ihe na-esiri ike | s | h | |||||
| Ihe atụ | j | w | |||||
| Rhotic | r | ||||||
| N'akụkụ | l | ||||||
/b d/ na-abụkarị trilled [bī dr]. Tụkwasị na nke a, /b d/ na-eme ka ọ bụrụ na ọ bụghị n'ihu ụdaume ọzọ.
Ku="#mwt53" class="IPA" data-mw='{"parts":[{"template":{"target":{"wt":"IPA link","href":"./Template:IPA_link"},"params":{"1":{"wt":"o"}},"i":0}}]}' data-ve-no-generated-contents="true" id="mwkQ" lang="und-Latn-fonipa" typeof="mw:Transclusion">o="#mwt51" class="i" data-mw='{"parts":[{"template":{"target":{"wt":"IPA link","href":"./Template:IPA_link"},"params":{"1":{"wt":"e"}},"i":0}}]}' data-ve-no-generated-contents="true" id="mwjw" lang="und-Latn-fonipa" typeof="mw:Transclusion">e nwere ụda ise: a, e, i, o na u. A pụkwara ịgbatị ụdaume. Ross (2002) kọwara ogologo ụdaume a dị ka nke na-abụghị ụdaume, kama dị ka akụkụ nke otu n'ime usoro disyllabic anọ dị iche iche na okwu. Ọ na-ekwukwa na ọ dịghị okwu nwere ihe karịrị otu ụdaume ogologo.[2]
Asụsụ
[dezie | dezie ebe o si]Kele nwenwere ụdị na otu onye, na-eme ka onye mbụ na-egosi aha yana ọnụọgụ na ọnụọgụ abụọ. Enwere ike ike dị iche iche iche nke akụkụaha ọ mpaghara iji isiokwu ahụ ma tinye ya na njedebe iji ike ihe. Ihe ahụ nke nta ka ọ bụrụ ngwaa niile ederede prefix isiokwu bu ụzọ; Otú ọ dị, ngwaa ole na ole mmetụta suffix onye nwe ya iji isiokwu ahụ.
Nkọwa okwu
[dezie | dezie ebe o si]Aha
[dezie | dezie ebe o si]| Okwu | Nkọwa |
|---|---|
| petlé | àkwà |
| sal | okporo ụzọ |
| um | ụlọ |
| pat | nkume |
Ngwaa
[dezie | dezie ebe o si]| Okwu | Nkọwa |
|---|---|
| penow | mụta ihe |
| te-penow | na-akụzi |
| mat | nwụọ |
| te-mete-i | gbuo |
Ihe odide
[dezie | dezie ebe o si]- ↑ Kele at Ethnologue (25th ed., 2022)

- ↑ Crowley, Terry; Lynch, John; Ross, Malcolm (2002). The Oceanic Languages. London and New York: Routledge. pp. 123-25
Njikọ mpụga
[dezie | dezie ebe o si]- Nchịkọta Robert Blust nke Kaipuleohone gụnyere ihe edeturu na Kele