Gaa na ọdịnaya

Asụsụ Lamba

Shí Wikipedia, njikotá édémédé nke onyobulạ

 

Lamba bụ asụsụ achọtara na obodya buona onye Zambia,ana asụkari ya na copperbelt.

Enwere ihe dika mmadụ pụkụ abụọ na iri na asụ ya bụ asụsụ na akụkụ obodo ugwu Zambia nakwa ọdida anyanwụ nke mkpaghara nke ọchịchị onye kwuo uche ya nke di na kongo.A na asụkwa asụsụ na Lusaka,karicha maka na ọtụtụ ndị ọsụsụ ha gbabụrụ ebe ahụ maka ọrụaka.

Lamba bu asụsụ Bantu.(N'ezie, "muntu"pụtara "otụ onye" na Lamba ma "ba ntụ"pụtara "otụ maọbụ ọtụtụ mmadụ")

Ọ dabara na onye ọgụgụ.

Zambia were nọ n'etiti iri anọ na abụọ na iri asaa na asatọ asụsụ n'ime obodo nona akụkụ bekee-nee asụsụ Zambia maka nkọwa ndi ọzọ miri emi

Akwụkwọ ndị e dere n'ọnụ

[dezie | dezie ebe o si]

Na 1927, Clement Doke bipụtara Lamba Folklore, nchịkọta nke ederede Lamba na nsụgharị Bekee. Akwụkwọ ahụ nwere akụkọ Lamba 159 na nsụgharị Bekee, 1695 ilu, 144 riddles, na abụ 95 (okwu ma ọ nweghị egwu). Ụfọdụ n'ime ilu ndị a bụ:

  • "Awana-wa-nkasi wa li awene umuninga. "Ụmụnne ahụ kewara ahụekere. (Akụkọ ahụ na-ekwu na ụmụnne abụọ hụrụ ibe ha n'anya nke ukwuu nke na, mgbe otu were otu ahụekere, ọ kewara ya n'etiti iji soro nwanne ya nwoke kerịta.) " (#148)
  • "Cipa ca minwe, amenso a la wepa. " Onyinye bụ ihe maka aka, anya dị ala (ya bụ, echebaraghị ihe gị anya ruo mgbe ị nwere ya n'aka gị). "
  • "Funda-wutesi e u wa" "Onye na-adọ aka ná ntị megide ịdọrọ bụ onye na-ada (ya bụ, na-eme ihe ị na-ekwusa)." (#239)
  • "Iciwa mutima, iminwe ta iwa. "Onye ohi bụ obi, mkpịsị aka anaghị ezu ohi. " (# 327)
  • "Aka mina nyina? Mbe'cikwamu. "Otu ihe na-elo nne ya? A match (n'ihi na, mgbe a kụrụ ya, ọkụ na-ere ọkụ ahụ)." (#7)
  • "Akanamaka kenda ku minefu, amafupa ka kakila-po? Mba kofwa. "A obere anụmanụ na-agagharị n'anụ ya, na ọkpụkpụ ya ọ na-eke n'elu? The snail. " (# 10)
  • "Akasinga akapelele kwesu kwiwala? Mba kakumo. "Otu nkuku ikpeazụ n'ogige anyị? Obere mkpịsị ụkwụ. "
  • "Ici tonkala mu masala? Mbo'mutima." "Ihe na-egwu n'ime obodo a gbahapụrụ agbahapụ? Obi (obi na-atụgharị mgbe niile iche echiche banyere oge gara aga)." (#75)

Prọfesọ Clement M. Doke ma e wezụga akwụkwọ a a kpọtụrụ aha dere ọtụtụ akwụkwọ ma ebe a bụ ndepụta ha; 1. Ndị Lamba nke Northern Rhodesia nke bụ mpịakọta ma ọ bụ ọbá akwụkwọ n'onwe ya. 2. Ihe nke Chineke (ifintu fya kwa Lesa) na Lamba 3. Akwụkwọ ederede nke Lamba grammar 4. Kacheye Kacheye na Lamba 5. Ifishikimishyo na Lamba 6. Na Oziọma na Lufwanyama 7. Trikking na South na Central Africa 1913-1919 8. Asụsụ ndịda Bantu 9. Njem ozi ala ọzọ na North-western Rhodesia 10. Akashiba ka bena Mbushi na Lamba 11. Onye ozi ala ọzọ Baptist-Kafulafuta 12. Ụfọdụ nkwenkwe Lamba dị ịtụnanya 13. Mba nke ndị Lamba 14. Okwu Bekee -lamba 15. Amasiwi ABA Lesa (Bible dị nsọ na Lamba) E wezụga akwụkwọ na mpịakọta, e nwere magazin nke a na-ebipụta kwa nkeji iri na ise n'okpuru aha "Magazin Lambaland". Ndị Lamba nwere akụkọ ihe mere eme siri ike. A na-ahụ akwụkwọ ndị a na Amazon na mbipụta siri ike na akwụkwọ eletrik.