Asụsụ Lewo
| Language name | ||
|---|---|---|
| Spoken in: | — | |
| Region: | — | |
| Total speakers: | — | |
| Language family: | Default | |
| Language codes | ||
| ISO 639-1: | none | |
| ISO 639-2: | — | |
| ISO 639-3: | — | |
| Note: This page may contain IPA phonetic symbols in Unicode. | ||
Lewo (nke a makwaara dị ka Varsu ma ọ bụ Laewo ) bụ asụsụ Oceanic a na-asụ na Epi Island, na Vanuatu .
Nchịkọta
[dezie | dezie ebe o si]A na-asụ Lewo n'akụkụ ọwụwa anyanwụ nke Agwaetiti Epi na Shefa Province . Dị ka nke 2001, e nwere ihe dị ka ndị na-asụ Lewo 2,200. [1] N'agbanyeghị na ọ bụ asụsụ a kasị asụ n'ebe ọwụwa anyanwụ Epi, a pụrụ ịhụ ndị na-asụ Lewo n'akụkụ dị iche iche nke àgwàetiti ahụ; Obodo nta dị obere mana gbasasịrị ebe niile.
Lewo nweburu olumba dị iche iche karịa ka ọ dị taa, na ọtụtụ ihe nkwuwa okwu sitere n'asụsụ Epi dị iche iche ka ekwuru na ha sitere na Lewo. Tasiko (mgbe ụfọdụ Tasiwo), Lemaroro na Maluba (Malupa) bụ olumba niile nke Lewo. Ọtụtụ ndị na-asụ Lewo na-asụ asụsụ abụọ, nwere nkà na Bierebo ; naanị ndị agadi na ndị na-eto eto bụ ndị na-asụ otu asụsụ. [1] Lewo nwere njikọ chiri anya na asụsụ Epi nke Lamen, na-ekerịta 78% myirịta lexical.
fonology
[dezie | dezie ebe o si]Consonants
[dezie | dezie ebe o si]Morphology na klas okwu
[dezie | dezie ebe o si]Ihe ngosi na oghere deixis
[dezie | dezie ebe o si]Lewo na-achọpụta akara ule anọ nke deixis mgbe ọ na-ekwu maka ọnọdụ oghere. Maka ikwupụta nrụtụ aka n'ihe dị n'akụkụ onye na-ekwu okwu, dị ka n'ịkpọtụrụ ọkà okwu ma ọ bụ n'otu ebe gbara ya gburugburu, a na-eji urughachị deictic nini . Ọ bụrụ na ihe ahụ dị nso na onye na-anụ ihe, a na-eji ihe nam̃aa ahụ. N'aka nke ọzọ, ọ bụrụ na ihe a na-ekwu okwu ya bụ nso ma ọkà okwu na onye na-anụ ihe, ma ọ bụ n'ime mkparịta ụka na-anụ ihe, a na-eji urughuru nene mee ihe. A na-eji urughuru deictic nke anọ, nena, gosipụta ebe dị anya ma ọ bụ amaghi ama. [2]
Ọmụmaatụ (21) na-egosi nape n'ọnọdụ nke ndị mebere na-emezi akpaokwu a na-ejikarị. Ọmụmaatụ (22) na-egosi nape dị ka isi nke akpaokwu ahụ.
Mgbe ụfọdụ, nape na-apụta n'ụdị na-abụghị ajụjụ.
Ntụaka
[dezie | dezie ebe o si]n'agbanyeghị na ha bụ omenala Ndị Kraịst ugbu a, ꞌA ka [ ] etinye nnukwu mkpa na njikọ dị n'etiti ndị nna nna na ala gbara ha gburugburu.