Gaa na ọdịnaya

Asụsụ Maʼya

Shí Wikipedia, njikotá édémédé nke onyobulạ

Ma ʼ ya bụ asụsụ Austronesia nke agwaetiti Raja Ampat dị na Southwest Papua, Indonesia. Ọ bụ akụkụ nke otu mpaghara South Halmahera–West New Guinea (SHWNG) na ihe dị ka mmadụ 6,000 na-asụ ya n'ime ime obodo dị n'ụsọ osimiri dị n'agwaetiti Misool, Salawati, na Waigeo, [1] n'ókè dị n'etiti asụsụ Austronesian na asụsụ Papuan .

Ma ʼ ya nwere olumba ise: atọ dị n'àgwàetiti Waigeo ( Laganyan, Wauyai, na Kawe ), otu na Salawati, na otu na Misool . [2] Olumba a ma ama bụ nke dị na Salawati. Ụdị dị [ ] a na-asụ na Salawati na Misool bụ ihe omume /s/ ji mara. na /ʃ/ N'okwu ụfọdụ, ebe olumba Waigeo (na asụsụ SHWNG ndị ọzọ metụtara) nwere /t/ na /c/ n'otu n'otu. [1]

Na agwaetiti Waigeo, olumba atọ a bụ  : 6 

  • Olumba Kawe dị na obodo Selpele na Salyo dị n'ebe ugwu ọdịda anyanwụ nke agwaetiti ahụ.
  • A na-asụ olumba Laganyan n'ime obodo Araway, Beo na Luptinol dị n'ụsọ oké osimiri Mayalibit Bay.
  • A na-asụ olumba Wauyai/Wawiyai n'ime obodo Wawiyai dị n'ụsọ oké osimiri Kabui Bay.

Consonants

[dezie | dezie ebe o si]
Labial Alveolar Palatal Velar Glottal
Plosive enweghị olu p t k ( ʔ )
kwuputara b d ɡ
Ihu imi m n ( ŋ )
Nke na-ese okwu f s
Kpatụ ɾ
N'akụkụ l
Odika w j
  • Enwere ike ịnụ consonants iri na abụọ ka palatalized /pʲ, bʲ, tʲ, dʲ, kʲ, ɡʲ/ ; /fʲ, sʲ/ ; /mʲ, nʲ, lʲ, wʲ/ .
  • Mgbe n'ọnọdụ okwu-ikpeazụ, plosive isii nwere ike ime dị ka ewepụtaghị [p̚, b̚, t̚, d̚, k̚, ɡ̚], nakwa imi [m̚, n̚, ŋ̚] .
  • /l/ enwere ike ịnụ ka retroflex [ɭ] n'ọnọdụ okwu-ikpeazụ, na mgbe ejiri ụdaume azụ buru ya ụzọ.
  • /s/ enwere ike ịkpọ dị ka [ʃ] mgbe n'etiti abụọ /i/ ụdaume .
  • /ɾ/ nwekwara ike ịnụ dị ka trill [r], mgbe nọ n'ọnọdụ okwu-ikpeazụ.
  • /n/ enwere ike ịnụ dị ka velar [ŋ], mgbe velar na-aga n'ihu. [ŋ] nwekwara ike ịbụ fọnịm mbinye ego.
  • Ihe nkwụsị glottal [ʔ] a na-anụkarị na ụda ụda, n'ọnọdụ mmalite okwu tupu ụdaume mbụ.
  • Ụda ndị ọzọ /ɦ, x, z/ nwekwara ike ime n'ihi okwu mbinye Arabic na Indonesian.
  • Asụsụ Matbat, asụsụ agbata obi nwere mmetụta Papuan dị oke egwu yana ụda ise.

Ntụaka

[dezie | dezie ebe o si]

nwere, ma nwee ike igosi isiokwu ma ọ bụ ihe dị na nkebiokwu ngwaa. Usoro

  1. 1 2 Remijsen (2001). "Dialectal Variation in the Lexical Tone System of Ma'ya". Language and Speech 44 (4): 473–499. DOI:10.1177/00238309010440040301. PMID 12162695. Remijsen, Bert (2001). "Dialectal Variation in the Lexical Tone System of Ma'ya". Language and Speech. 44 (4): 473–499. doi:10.1177/00238309010440040301. PMID 12162695. Kpọpụta njehie: Invalid <ref> tag; name "remijsen" defined multiple times with different content
  2. Arnold (2018). "A preliminary archaeology of tone in Raja Ampat", in Antoinette Schapper: Contact and substrate in the languages of Wallacea, Part 2, NUSA Vol. 64, 7–37. 

Ọgụgụ ọzọ

[dezie | dezie ebe o si]