Asụsụ Touo
| Mba/obodo | Solomon Islands |
|---|---|
| Ụmụ amaala ka | Western Province |
| Nhazi ọnọdụ | 8°34′48″S 157°18′0″E |
| Ụdị asụsụ | language isolate |
| Usoro ederede | Latin script |
| Ọkwa asụsụ Ethnologue | 6a Vigorous |


A na-asụ asụsụ Touo, nke a makwaara dị ka Baniata ( Mbaniata ) ma ọ bụ Lokuru, n'akụkụ ndịda Rendova Island, nke dị na mpaghara ọdịda anyanwụ nke Solomon Islands .
Nhazi
[dezie | dezie ebe o si]A na-ahụkarị Touo ka ọ bụ onye otu ezinụlọ Central Solomons, n'agbanyeghị na Glottolog na-ewere ya dị ka ihe dịpụrụ adịpụ . Pedrós (2015) jiri nlezianya na-atụ aro Lavukaleve dịka onye kacha nso na Touo. Ọtụtụ n'ime asụsụ ndị gbara ya gburugburu na Touo so na obere otu Oceanic nke ezinụlọ asụsụ Austronesia .
Aha
[dezie | dezie ebe o si]A na-akpọ asụsụ Touo mgbe ụfọdụ asụsụ Baniata ( Mbaniata ) ma ọ bụ asụsụ Lokuru, na-eso obodo abụọ kacha ukwuu na-asụ asụsụ ahụ. [1] Okwu Touo sitere na ethnonym nke ndị na-asụ Touo na-eji ezo aka n'onwe ha.
fonology
[dezie | dezie ebe o si]Consonants
[dezie | dezie ebe o si]Touo consonants bụ: [2] : 869
Udaume
[dezie | dezie ebe o si]Touo nwere ụdaume isii na ụdaume ise siri ike.
| N'ihu | Azu | |||
|---|---|---|---|---|
| Nsogbu | Lax | Nsogbu | Lax | |
| Elu | ḭ ⟨ ḭ ⟩ | i ⟨ ⟩ | ṵ ⟨ ṵ ⟩ | u ⟨ ⟩ |
| N'etiti | ḛ ⟨ ḛ ⟩ | e ⟨ ⟩ | o̰ ⟨ ⟩ | o ⟨ ⟩ |
| Dị ala | a̰ ⟨ ⟩ | a ⟨ ⟩ | ɔ | |
Ụfọdụ ụzọ abụọ pere mpe na-egosi ọdịiche ụdaume ụda na-esighị ike na Touo: [2]
| Lax | Nsogbu | ||
|---|---|---|---|
| Ọkpụkpụ | Gloss | Ọkpụkpụ | Gloss |
| e | okporo uzo | Lua error in Module:Unicode_data at line 483: attempt to index field 'scripts' (a boolean value). | oven |
| avo | ubi | a̰vo | anọ |
| ua | WHO? | Lua error in Module:Unicode_data at line 483: attempt to index field 'scripts' (a boolean value). | rie |
| isi | obere | Lua error in Module:Unicode_data at line 483: attempt to index field 'scripts' (a boolean value). | ura |
Ụtọ asụsụ
[dezie | dezie ebe o si]Usoro okwu na Touo bụ SOV . [2]
Touo nwere okike anọ. [2]
- nwoke
- nke nwanyi
- neuter I (generic)
- neuter II (ụfọdụ osisi)
Naanị na ụfọdụ paradigms nke otu nọmba nwere ike ịmata neuter I na II.
Touo na-amata ọnụọgụ anọ. [2]
- otu
- abuo
- gụpụtara (ya bụ, akọwapụtara ọnụ ọgụgụ; enwere ike iji ma ọnụọgụ ole na ole ma ọ bụ ọtụtụ)
- edeghị aha (ya bụ, akọwapụtaghị ọnụ ọgụgụ; ejiri maka ọnụọgụ karịrị atọ)
Hụkwa
[dezie | dezie ebe o si]- Asụsụ Tetepare
Ihe ndetu
[dezie | dezie ebe o si]- ↑ Tryon (1983). Solomon Islands languages: an internal classification, Pacific Linguistics Series C - No. 72. Canberra: Pacific Linguistics. DOI:10.15144/PL-C72. ISBN 978-0-85883-292-3.
- 1 2 3 4 5 Stebbins (2018). "The Papuan languages of Island Melanesia", in Palmer: The Languages and Linguistics of the New Guinea Area: A Comprehensive Guide, The World of Linguistics. Berlin: De Gruyter Mouton, 775–894. ISBN 978-3-11-028642-7. Stebbins, Tonya; Evans, Bethwyn; Terrill, Angela (2018). "The Papuan languages of Island Melanesia". In Palmer, Bill (ed.). The Languages and Linguistics of the New Guinea Area: A Comprehensive Guide. The World of Linguistics. Vol. 4. Berlin: De Gruyter Mouton. pp. 775–894. ISBN 978-3-11-028642-7.
Ntụaka
[dezie | dezie ebe o si]- Dunn (2005). "Vernacular Literacy in the Touo Language of the Solomon Islands". Current Issues in Language Planning 6 (2): 239–250. DOI:10.1080/14664200508668283.
- Terrill (2003). "Orthographic design in the Solomon Islands: The social, historical, and linguistic situation of Touo (Baniata)". Written Language & Literacy 6 (2): 177–192. DOI:10.1075/wll.6.2.03ter.