Asụsụ Zuruahá
| Zuruahá | ||
|---|---|---|
| Spoken in: | Peru, Brazil | |
| Total speakers: | 140 | |
| Language family: | Arawan Zuruahá | |
| Language codes | ||
| ISO 639-1: | none | |
| ISO 639-2: | — | |
| ISO 639-3: | swx | |
| Note: This page may contain IPA phonetic symbols in Unicode. | ||
Zuruahá (nke a na-akpọkwa Suruaha, Suruwaha, Suruwahá, Zuruwahã, Zuruaha, Índios do Coxodoá [1]) bụ Asụsụ Arawan nke ihe dị ka mmadụ 130 na-asụ na Brazil.
A Aha Zuruahha na Kaufman (1994) site na n ibu okwu onwe onye site na Dan Everett. Ọ obodo ahụ nke mbụ (njem ụbọchị 3 site na mpaghara Dení na steeti Amazonas) n'afọ 1980. A mụghị akwụkwọ ahụ ka ọ na-erule afọ 1994, mana o yiri ka ọ dị ka Deni.
Ọmụmụ ụdaolu
[dezie | dezie ebe o si]Nchịkọta ụdaolu
[dezie | dezie ebe o si]Mkpụrụedemede
[dezie | dezie ebe o si]| N'ihu | Central | Ịlaghachi azụ | |
|---|---|---|---|
| N'akụkụ | i | ɨ | u1 |
| N'etiti oghere | ɛ | ||
| Emeghe | a | ||
- Mkpụrụedemede /u/ bụ ihe na-edoghị anya banyere nhazi ya na usoro ahụ. Dị ka ọ dị na Deni na asụsụ ndị ọzọ nke ezinụlọ ahụ, ọ na-arụ ọrụ dị ka a ga-asị na ọ nwere ịdị elu dị n'etiti /a/ na /e/. N'ikwu ya n'ụzọ ọzọ, /u/ akọwaghị na usoro nke ihe dị nso. Asymmetry nke usoro ụdaume bụkwa n'ihi itinye /i/ na usoro ahụ. O yiri ka e webatara ụdaume a n'ime usoro ahụ n'oge na-adịbeghị anya. Dị ka Dixon na Everett si kwuo, ụdaume etiti abụghị akụkụ nke usoro ụdaume Proto-Arawá. Na Suruwahá, ọ nwere omume dị iche karịa ụdaume ndị ọzọ: ọ dị ụkọ n'asụsụ ndị agadi; ọ dịghị mgbe ọ na-apụta na diphthongs ma bụrụ mmezu phonetic nke iwepụ ọdịiche dị n'etiti ụdaume ndị ọhụrụ na ọnọdụ ụfọdụ.
Mkpụrụ okwu
[dezie | dezie ebe o si]| Labial | Alveolar | Alveopalatal | Velar | Glottal | |
|---|---|---|---|---|---|
| Plosive | Templeeti:IPAlink | Templeeti:IPAlink Templeeti:IPAlink Templeeti:IPAlink Templeeti:IPAlink1 | Templeeti:IPAlink Templeeti:IPAlink | ||
| Nasal | Templeeti:IPAlink | Templeeti:IPAlink Templeeti:IPAlink | |||
| Tap | Templeeti:IPAlink Templeeti:IPAlink2 | ||||
| Affricate | Templeeti:IPAlink | ||||
| Fricative | Templeeti:IPAlink Templeeti:IPAlink | Templeeti:IPAlink | Templeeti:IPAlink | ||
| Approximant | Templeeti:IPAlink |
- Mkpụrụ okwu alveolar plosive nke Suruwahá na-akwado ntakịrị, na-eyi ụdaume retroflex.
- Alveolar tap na-eme n'okwu mkparịta ụka, mana, n'ịkpọpụta ya nke ọma, a na-akpọ ya n'ezie dị ka alveolar lateral flap.