Buda
Buda (Ge'ez: buda) (ma ọ bụ Bouda), n'okpukpe ndị Etiopia na Eritrea, bụ ike nke anya ego na ikike iwu n'ime hyena. mmadụ n'ozuzu ha na Buda bụ ike ndị n'òtù ndị dị iche iche nwere ma na-eji, dịka ọmụmaatụ n'etiti Beta Israel ma ọ bụ ndị ọrụ nri.[1][2]: 20-21 Nkwenye ahụ ihuenyo na Sudan, Tanzania, na n'etiti Ndị Berber na Morocco..[1]
Ihe a na-ekwu na Buda na-agbasa n'etiti ndị si n'akwụkwọ na-ahụta ya na-egosi omenala na ọbụbụ anya ego n'onwe ha gbanyere nchebe na anyaụfụ. N'ihi ya, ndị a na-ekwu na ha nwera ike nke buda nwere ike ime ya n'ihi ihe nri. Otu pụtara na-mpụta na a kunna na "mmụọ ike nyere ha ike".[1] Niall Finneran na-mgbe etu "nke echiche nke ihe ngosi si akwado nke ndị omenkà na n' iyipada Afrịka sara mbara. N'kaedelu , a na-enweta nkà ndị a site na isi iyi nke ihe site na usoro na nna usoro, kama dị ka Nkwe nwoke Faustian.".[3]
[2] Ụfọdụ Ndị shafa Etiopia na Eritrea na-ebu otutụmọkpọ ma ọ bụ ọtụmọnd, nke a mara dị ka kitab, ma ọ bụ ihie Chineke, iji jide nri nke buda.[1] A debtera, onye bụ ma ọ bụ onye na-achọ na / ma ọ bụ ndị akwụkwọ akwụkwọ na-eme ọgwụ ọdịnala na mgbe ụfọdụ ebe, na- chọta otutụmọkpọ ma ọ bụ ọtụmọnd ndị a.
Ndị ụkọchukwu Ọtọdọks nke Etiopia na-aga n'ihu na-etinye aka ma na-achụpụ ndị mmụọ ọjọọ n'aha ndị e kwenyere na ndị mmụọ ọjọọ ma ọ bụ buda na-emetụta. A na-akpọbata ndị dị otú ahụ na chọọchị ma ọ bụ nzukọ ekpere. Amsalu Geleta, n'ọmụmụ ihe nke oge a, na-akọwa ihe ndị a na-ahụkarị na nchụpụ ndị Kraịst nke Etiopia:
Ọ na-agụnye ịbụ abụ otuto na mmeri, ịgụ akwụkwọ Nsọ, ikpe ekpere na ịlụso mmụọ ọgụ n'aha Jizọs. Mkparịta ụka na mmụọ bụ akụkụ ọzọ dị mkpa nke emume ịchụpụ mmụọ ọjọọ. Ọ na-enyere onye ndụmọdụ (onye na-achụpụ mmụọ) aka ịmara otú mmụọ si arụ ọrụ na ndụ nke mmụọ ọjọọ. Ihe ịrịba ama na ihe omume ndị mmụọ ahụ kwuru na-akwado site n'aka onye ahụ a tọhapụrụ mgbe a napụtara ya.
Ịchụpụ mmụọ ọjọọ anaghị enwe ihe ịga nke ọma mgbe niile, Geleta na-ekwukwa ihe ọzọ nke usoro ndị a na-emekarị enweghị ihe ịga nke mbụ, na ndị mmụọ ọjọọ yiri ka ha hapụrụ isiokwu ahụ n'oge na-adịghị anya. N'ihe omume ọ bụla, "n'ọnọdụ niile, a na-enye mmụọ iwu n'aha ọ bụla ọzọ karịa aha Jizọs".
Hụkwa
[dezie | dezie ebe o si]- Zār
- Nkwenkwe ụgha n'Etiopia
Ihe odide
[dezie | dezie ebe o si]- ↑ Woodward, Ian (1979). The Werewolf Delusion. ISBN 978-0-448-23170-9.
- ↑ 2.0 2.1 Finneran (2003). "Ethiopian Evil Eye Belief and the Magical Symbolism of Iron Working". Folklore 114. Retrieved on 9 May 2020.
- ↑ Geleta, Amsalu Tadesse. "Case Study: Demonization and the Practice of Exorcism in Ethiopian Churches Templeeti:Webarchive". Lausanne Committee for World Evangelization, Nairobi, August 2000.
Ịgụ ihe ọzọ
[dezie | dezie ebe o si]- Hagar Salamon, Ndị hyena: Ndị Juu Etiopia na Ndị Kraịst Ethiopia, Mahadum California Press, 1999, .
- [Ihe e dere n'ala ala peeji] Nkwenye anya ọjọọ n'etiti ndị Amhara nke Etiopia. Ethnology 13:279-291.
- [Ihe e dere n'ala ala peeji] Nkwenye anya ọjọọ n'etiti ndị Amhara nke Etiopia. The Evil Eye, Clarence Maloney, ed., peeji nke 85-101. New York: Columbia University Press.
- Vecchiato, Norberto 1994. Anya Ọjọọ, Nkwenkwe Ahụike, na esemokwu mmekọrịta mmadụ na ibe ya n'etiti Sidama. Na New Trends in Ethiopian Studies: Akwụkwọ nke 12th International Conference of Ethiopian ọmụmụ, Harold Marcus, ed., Mpịakọta nke 2, 1033-1043. Lawrenceville, NJ: Red Sea Press.