Cecilia Kadzamira
| Ụdịekere | nwanyị |
|---|---|
| Mba o sị | Malawi |
| Aha enyere | Cecilia |
| Ụbọchị ọmụmụ ya | 1938 |
| Ebe ọmụmụ | Dedza District |
| Nwanne | Patricia Kaliati |
| Onye mmekọ na-alụghị alụ | Hastings Banda |
| Ọrụ ọ na-arụ | Onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị |
| Onye otu ndọrọ ndọrọ ọchịchị | Malawi Congress Party |
Cecilia Tamanda Kadzamira, GCVO (amụrụ 25 Juun 1938) bụ onye nnabata gọọmentị Malawi n'oge ọchịchị onye isi ala Hastings Banda. Ọ bụ ezie na ya na Banda alụbeghị di na nwunye, ọ rụrụ ọrụ dị ka nwanyị mbụ ma ọ bụ onye nnabata gọọmentị ruo ọtụtụ afọ. Ruo ọtụtụ afọ, ọ bụ nwanyị kasị ike na Malawi. A na-akpọ Kadzamira dịka "Mama" ma ọ bụ "Nne nke Mba".[1]
Oge ọ malitere
[dezie | dezie ebe o si]A mụrụ ya na nso Nkhoma na Nyasaland. N'oge ọ bụ nwata, ezinụlọ ahụ kwagara Southern Rhodesia wee biri na Old Highfield, Salisbury (ugbu a Harare) ebe ọ gara akwụkwọ na Mbizi Primary.Mgbe GCE ya gasịrị, ọ debanyere aha na Salisbury Central Hospital dị ka onye nọọsụ cadet ebe o tozuru oke wee ziga ya na Old Highfields Clinic.Mgbe nna ya, John Kadzamira, laghachiri n'ụlọ ya na ezinụlọ ya, gụnyere David Zimani Kadzamira, ọ laghachiri ka ịmalite akwụkwọ ozi na Malawi. Mgbe e mesịrị, ọ zutere ma kweta isonyere Dr. Hastings Banda na ọrụ ahụike Limbe ya dị ka onye ọrụ nọọsụ. Ọ bụ nwa nwanne John Tembo.[2]
Ọrụ mmalite
[dezie | dezie ebe o si]Mgbe ọ rụchara ọrụ maka Banda dị ka onye nọọsụ na Limbe Surgery, Kadzamira kwagara Zomba State House dị ka odeakwụkwọ onwe onye nke Banda.[3]
Ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị na mmetụta
[dezie | dezie ebe o si]Mgbe nsogbu nke kansụl na 1964, ebe Banda wusiri ike ndọrọ ndọrọ ọchịchị ya, a họpụtara ya ka ọ bụrụ onye isi gọọmentị (OGH). Nke a bụ nke Ismael Surtee, onye mmekọ kachasị nso na onye isi okwu nke Zomba, tụrụ aro, na-eme ka ọ bụrụ otu n'ime ndị kachasị mkpa na gọọmentị n'okpuru Banda n'oge ahụ. Site na mmetụta ya, Banda kwetara.[4] A na-akọ nkọ banyere ọrụ ya na ikpe ọha na eze nke Machiavellian na ịkwụgbu Albert Muwalo, Odeakwụkwọ ukwu ikpeazụ nke MCP (mgbe nke ahụ gasịrị, e belatara ọkwa ahụ ka ọ bụrụ odeakwụkwọ nchịkwa). Mgbe ọtụtụ mmegide na n'ihu nleta gọọmentị nke Jomo Kenyatta nke Kenya na nwanyị mbụ nke Kenya Mama Ngina, Banda mechara 'merie'. Aha na aha Kadzamira gbanwere site na OGH gaa na Mama Tamanda C. Kadzamira, 'Mama' nke mba ahụ. [5]
In quick succession and in line with her new first lady duties, Banda announced Kadzamira would run an organization called Templeeti:Proper name (CCAM),[6][
re ọtụtụ mkpebi ka Banda na-etolite ma gharazi ijikwa ihe omume nke mba ahụ.[3] Mgbe Banda ghọrọ onye agadi, ọ gbalịrị imetụta ya ka ọ kwado John Tembo dị ka onye nọchiri ya na nnọkọ ahụ. Ọ bụ ezie na Tembo anọwo na-eme ihe n'ọnọdụ Banda mgbe ọ na-anọghị ya, Banda nyere Gwanda Chakuamba ọkwa ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke MCP.[7]
Mmekọrịta ya na Banda
[dezie | dezie ebe o si]Ọ bụ onye nzuzo na enyi Hastings Banda.
Mmetụta ya na mkpebi ndọrọ ndọrọ ọchịchị na nke onwe ya keere òkè dị mkpa na mmepe nke Banda na Malawi. Ndị enyi abụọ ahụ enweghị ike ikewapụ onwe ha, ọ metụtakwara ọtụtụ akụkụ nke ndụ ya dịka onye ọ nwere ike ịnweta, ihe ọgụgụ, ihe ọmụma e nyere ya, na iwu ọ bịanyere aka.[3]
Mgbe ya na Banda nọ n'oge ihe siri ike, Banda machibidoro egwu Simon na Garfunkel bụ "Cecilia" n'ihi egwu ya nke ruru n'ebe dị nso n'ụlọ, dị ka "Cecilia, m gbadaa n'ala, arị m gị biko ị bịa n'ụlọ.." [8]
Edemsibia
[dezie | dezie ebe o si]- ↑ BBC News | AFRICA | Mystery of the Banda millions. news.bbc.co.uk. Retrieved on 2015-04-05.
- ↑ Nyasa Times Reporter (2021-05-01). The Book ‘Mama of the Nation: The Story of Cecilia Tamanda Kadzamira’ set for launch - Malawi Nyasa Times - News from Malawi about Malawi (en-GB). www.nyasatimes.com. Retrieved on 2025-06-17.
- 1 2 3 Obituary: Dr Hastings Banda - Obituaries - News - The Independent. independent.co.uk. Retrieved on 2015-04-05."Obituary: Dr Hastings Banda - Obituaries - News - The Independent".
- ↑ Commanding the respect of Malawians -The Nation Online. mwnation.com. Retrieved on 2015-04-05.
- ↑ Englund, H. (2002). A Democracy of Chameleons: Politics and Culture in the New Malawi. Stylus Pub Llc. ISBN 9789171064998. Retrieved on 2015-04-05.
- ↑ Anika Wilson, Sitinga Kachipande (2020-07-30). "Women in Malawi" (in en). Oxford Research Encyclopedia of African History. DOI:10.1093/acrefore/9780190277734.001.0001/acrefore-9780190277734-e-694?d=/10.1093/acrefore/9780190277734.001.0001/acrefore-9780190277734-e-694&p=emailau6mze4mbxwhg.
- ↑ The real power in Africa rests with its first ladies - Life and Style - nation.co.ke. nation.co.ke. Archived from the original on 2018-07-15. Retrieved on 2015-04-05.
- ↑ Suleiman (September 2008). African Dictators – Kamuzu Banda: The Control Freak. politicalarticles.net. Retrieved on 28 March 2016.
