Equality feminism

6Ịha nhata ụmụ nwanyị bụ akụkụ nke usoro ụmụ nwanyị n'ozuzu ya na ọkachasị nke ọdịnala ụmụ nwanyị nke na-elekwasị anya na myirịta dị n'etiti ụmụ nwoke na ụmụ nwanyị, nke ebumnuche ya bụ ịha nhata nke ụmụ nwoke na nwanyị na ngalaba niile. Nke a na-agụnye ịha nhata akụ na ụba na ndọrọ ndọrọ ọchịchị, ohere nhata n'ime ebe ọrụ, nnwere onwe pụọ na mmegbu nwoke na nwanyị, na echiche ụwa nke androgynouỌ bụ akụkụ nke mmegharị feminizim n'ozuzu ya, ma bụrụkwa akụkụ pụrụ iche nke ọdịnala feminizim nnwere onwe (liberal feminism) nke na-elekwasị anya n'ihe ndị nwoke na ụmụ nwanyị nwere n'otu aka, ma nwee ebumnuche kachasị mkpa nke ịbụ ka nwoke na nwanyị hà nhata n'akụkụ ndụ niile.. [Nchọpụta ] 

Tiori feminizim na-achọ ịkwalite ọnọdụ iwu nke ụmụ nwanyị ka ọ bụrụ nke hà nhata ma ghara ịdị iche na nke ụmụ nwoke. Ọ bụ ezie na ndị feminizim na-akwado nha anya kwenyere na ụmụ nwoke na ụmụ nwanyị nwere ụfọdụ ọdịiche ndị bụ isi n’ahụ́ ha na nhazi ahụ́ ha, ha na-arụ ụka na n’ogo ọgụgụ isi na akparamàgwà mmadụ, ikike iji ezi uche na echiche rụọ ọrụ hà nhata n’etiti ụmụ nwoke na ụmụ nwanyị.

N’echiche ndị feminizim na-akwado nha anya, ụmụ nwoke na ụmụ nwanyị hà nhata n’ikike ha nwere iche echiche nke ọma, iru ebumnuche ha, na ịga nke ọma ma n’ọrụ ma n’ụlọ..

Ịha nhata ụmụ nwanyị bụ ụdị kachasị nke ụmụ nwanyị na-esote Mary Wollstonecraft's A Vindication of the Rights of Woman (1792). Wollstonecraft kwuru na nha nhata ụmụ nwanyị na ụmụ nwoke gosipụtara onwe ya na agụmakwụkwọ na ikike ndị ọrụ ma mepụta ụzọ dị mma ka ụmụ nwanyị ga-eso n'ihe gbasara ime ihe na echiche ụmụ nwanyị. Kemgbe ahụ, ndị na-ahụ maka ịha nhata gụnyere Simone de Beauvoir, ndị isi Mgbakọ Seneca Falls, Elizabeth Cady Stanton, Lucretia Coffin Mott, Susan B. Anthony, Betty Friedan, na Gloria Steinem.

Ọ bụ ezie na ịha nhata ụmụ nwanyị bụ echiche kachasị nke ụmụ nwanyị n'oge narị afọ nke 19 na nke 20, afọ 1980 na 1990 wetara uche ọhụrụ na ụmụ nwanyị a ma ama na ọdịiche ụmụ nwanyị, ma ọ bụ ọdịiche dị mkpa n'etiti ụmụ nwoke na ụmụ nwanyị. N'emegide ịha nhata ụmụ nwanyị, echiche a na-akwado ememe nke "nwaanyị" site na ilekwasị anya n'àgwà ụmụ nwanyị a na-ele anya n'ọdịnala, dị ka ọmịiko, ịzụlite, na nlekọta. Ọ bụ ezie na ndị na-ahụ maka ịha nhata na-ele ọdịdị mmadụ anya dị ka nke na-eme ka ụmụ nwanyị dị iche iche, ndị na-akwado ụmụ nwanyị dịgasị iche iche na-ekwu na echiche a na-ejikọta "ezi" na echiche ndị nwoke na-achịkwa, si otú a na-arụ ọrụ n'ime usoro nna ochie nke ọha mmadụ.

Akụkọ ihe mere eme

N’iwu na n’okpukpe, a na-egosipụtakarị ụmụ nwanyị dịka ndị dị ala ma n’ike ahụ́ ma n’ike ọgụgụ isi. Otu n’ime akwụkwọ mbụ gbasara feminizim nke tọrọ ntọala maka mmegharị feminizim mere mgbe Mary Wollstonecraft dere akwụkwọ ya. A Vindication of the Rights of Woman na 1792. Ọ bụ ezie na a na-ahụ akwụkwọ a dị ka ndị nnupụisi n'oge ahụ, ọ kwughachiri mmetụta ụmụ nwanyị na France niile ka klọb ndị inyom na-achọ ka e tinye nnwere onwe, nha nhata, na fraternity na nwoke na nwanyị. Ọ bụ ezie na òtù a nwetara aha ọjọọ, iwu Napoleon Bonaparte nke gosipụtara na di ahụ nwere ikike zuru oke n'ezinụlọ ahụ mechara kpochapụ ya.

Ọ bụ ezie na ọtụtụ n'ime òtù ndị inyom na-ahụ maka ịha nhata nke mere na France enweghị ihe ịga nke ọma, ha nwere mmetụta dị ukwuu n'ime usoro ndị mere na North America na 1800s. Ma Abigail Adams na Mercy Otis Warren lụrụ ọgụ maka nnwere onwe nwanyị ka etinye ya na iwu nke 1776, n'enweghị isi. Otú ọ dị, Elizabeth Cady Stanton na Lucretia Coffin Mott, tinyere ọtụtụ puku ụmụ nwanyị ndị ọzọ, gbanwere ruo mgbe ebighị ebi ike nke ịha nhata ụmụ nwanyị na mgbakọ ụmụ nwanyị na Seneca Falls, New York, na 1848. N'ebe a, tinyere nnwere onwe, ha chọrọ ịha nhata zuru oke n'akụkụ niile nke ndụ (agụmakwụkwọ, ohere azụmahịa, nkwụghachi ụgwọ, ikike ịtụ vootu, wdg). Site na mmetụta nke Elizabeth Cady Stanton na Susan B. Anthony, òtù a gbasaa na Europe. N'afọ 1869, John Stuart Mill bipụtara The Subjection of Women, N’ime ya, ọ rụrụ ụka na nha anya n’etiti ụmụ nwoke na ụmụ nwanyị ga-eduga n’ọganihu ka ukwuu n’omume ọma na n’ọgụgụ isi, nke n’aka nke ya ga-eweta obi ụtọ na ọdịmma mmadụ ka ukwuu nye mmadụ niile.. : 87–89 : 87–89 

Mgbe ọ gbasaa na Europe, uto nke òtù ahụ belatara ruo 1920, mgbe òtù ụmụ nwanyị na-eme ntụli aka mere; ọtụtụ ụmụ nwanyị kewara n'okwu nke ma ụmụ nwanyị hà nhata na ụmụ nwoke. Nke a gara n'ihu ruo mgbe e guzobere United Nations Commission on the Status of Women na 1946 iji nweta ohere ndọrọ ndọrọ ọchịchị, akụ na ụba, na agụmakwụkwọ maka ụmụ nwanyị n'ụwa niile. N'afọ 1949, onye France na-ahụ maka ịdị adị bụ Simone de Beauvoir bipụtara akwụkwọ The Second Sex, ebe ọ katọrọ ọtụtụ n'ime nkwupụta ndị e mere gbasara ụmụ nwanyị na ọgụ maka ịha nhata nwoke na nwanyị. N'afọ 1963, akwụkwọ ọzọ gbasara ịha nhata ụmụ nwanyị pụtara, Betty Friedan's The Feminine Mystique, ebe ọ tụlere "nsogbu na-enweghị aha," na-ezo aka na enweghị obi ụtọ nke ụmụ nwanyị na 1950s. Ọ na-eji ozi a akọwa ọtụtụ n'ime enweghị nhata nwoke na nwanyị nke ọha mmadụ mepụtara nke kpatara enweghị obi ụtọ a, na-ezo aka n'ihe atụ nke ịhapụ ọrụ nkà mmụta uche ya iji lekọta ụmụ ya. N'iji akwụkwọ ndị a dị ka onye nduzi, ụmụ nwanyị bilitere ọzọ na United States na mmepe nke National Organization for Women (NOW) guzobere na 1966. Òtù a lụrụ ọgụ maka iwepụ ihe mgbochi iwu na mmekọrịta mmadụ na ibe ya niile a na-etinye n'ahụ ụmụ nwanyị iji metụta ezi nha nhata n'etiti ụmụ nwoke na ụmụ nwanyị. N'afọ 1972, ndị isi nwanyị dị ka Bella Abzug, Betty Friedan, na Gloria Steinem mere ka Ndezigharị Ikike Ịha nhata site na Congress; Otú ọ dị, ọ dara na nkwenye site na 1982.

Echiche nke ịha nhata ụmụ nwanyị

Tiori feminizim nke nha anya bụ mgbasawanye nke echiche nha anya n’etiti ụmụ nwoke na ụmụ nwanyị n’ime ngalaba echiche tiori na nkà ihe ọmụma. N’isi ya, tiori feminizim nke nha anya na-akwado ka ụmụ nwoke na ụmụ nwanyị nwee otu ọnọdụ na nha anya n’ihe gbasara ọchịchọ, mkpa, ebumnuche, na mmezu ihe.

Ya mere, site n’echiche a, ntọala ọdịdị mmadụ nke dị n’èzí mmetụta omenala bụ nke na-adịghị akwado otu okike karịa nke ọzọ, kama ọ bụ nke na-anọpụ iche ma bụrụkwa nke hà nhata.. [Nchọpụta na-adaghị - lee mkparịta ụka] 

Ọtụtụ n’ime feminizim nke nha anya na-elekwasị anya n’ọrụ ezi uche dị ka isi ntọala nke ụmụ nwoke na ụmụ nwanyị n’otu aka ahụ. Mary Wollstonecraft n’akwụkwọ ya, A Vindication of the Rights of Woman (1792), kwuru na ụmụ nwanyị kwesịrị ịnụ ụtọ otu ikike iwu na nke ndọrọ ndọrọ ọchịchị ahụ ụmụ nwoke nwere n’ihi na ha bụkwa mmadụ.

Karịsịa, Wollstonecraft na-arụ ụka maka..."[a]ịkwado ikike nke ụmụ nwanyị na ụmụ nwoke kwesịrị ịlụ ọgụ maka ya". : 8 N'ụzọ dị otú a, ma ndị ikom ma ndị inyom kwesịrị inwe ikike hà nhata n'ihi na ha nwere ohere hà nhata maka ikike iche echiche. N'otu aka ahụ, The Subjection of Women (1869), John Stuart Mill kwadoro na a ga-ahazi ọha mmadụ dịka ihe kpatara ya na 'ihe mberede ọmụmụ' abaghị uru. Ya mere, n'ihi na ma ndị ikom ma ndị inyom na-achịkwa ụkpụrụ nke ezi uche, mgbe ahụ ihe ndị dị ndụ dị ka mmekọahụ, okike, na agbụrụ anaghị enye aka na isi nke onye ahụ. Mill na-ekwu na n'ime ọha mmadụ na-achị achị, "Ndị ikom na-ejide ụmụ nwanyị n'okpuru site n'igosi ha ịdị umeala n'obi, nrubeisi nke uche mmadụ niile n'aka nwoke dị ka akụkụ dị mkpa nke ịma mma mmekọahụ". : 1-127 N'ụzọ dị otú a, ikwu na ụmụ nwanyị nwere njirimara dị mkpa nke nrubeisi site na ọdịdị nke okike ha bụ usoro mmegbu nke na-emegide ụkpụrụ bụ isi nke ihe kpatara ya nke na-achịkwa ọdịdị mmadụ niile.

Ndị dị mkpa

Mary Wollstonecraft

N’afọ 1792, Mary Wollstonecraft dere otu n’ime ọrụ mbụ kachasị mkpa n’ihe gbasara nkà ihe ọmụma feminizim. Ọ bụ ezie na o kwughị n’ụzọ doro anya na ụmụ nwoke na ụmụ nwanyị hà nhata, ọ kpọrọ oku ka e nwee nha anya n’akụkụ dị iche iche nke ndụ. Nke a tọrọ ntọala maka ọrụ na echiche ndị feminizim nke nha anya ndị mesịrị pụta.

N’ọrụ ya, ...A Vindication of the Rights of Woman: with Strictures on Political and Moral Subjects, Wollstonecraft na-ekwu na ụmụ nwanyị kwesịrị inwe agụmakwụkwọ yiri ọnọdụ ha na ọha mmadụ. Ọ na-akọwa arụmụka ya site n'ikwu na ebe ọ bụ na ụmụ nwanyị bụ ndị na-enye nlekọta bụ isi, ha nwere ike ịkụziri ụmụ ha ihe nke ọma ma bụrụ ndị a na-ahụ dị ka "ndị enyi" di karịa ndị nwunye ma ọ bụrụ na enyere ha ohere a. Kama iwere ya dị ka "ihe onwunwe" nke a gbanwere site n'alụmdi na nwunye, Wollstonecraft na-ekwusi ike na ụmụ nwanyị bụ ụmụ mmadụ ma yabụ ha kwesịrị ikike ha nhata dịka ụmụ nwoke. : 74–88 : 74–88 

John Stuart Mill

N'afọ 1869, John Stuart Mill na enyemaka nke nwunye ya Harriet Taylor Mill bipụtara The Subjection of Women, n'ime ya ọ rụrụ ụka maka ịha nhata n'etiti ụmụ nwoke na ụmụ nwanyị. John Stuart Mill nwere ike iwepụta ụfọdụ arụmụka nwunye ya mere na edemede ya The Enfranchisement of Women, ebe ọ meghere ọnụ ụzọ nke ịkwado ịha nhata maka ụmụ nwoke na ụmụ nwanyị. Mill kwenyere na ọganihu omume na ọgụgụ isi site n'inye ụmụ nwanyị ohere ka a na-ewere ha dịka ndị ha nhata ga-apụta na obi ụtọ ka ukwuu maka onye ọ bụla metụtara. O kwenyere na ụmụ mmadụ niile nwere ikike agụmakwụkwọ na mmepeanya, nke o kwuru na a ga-enye ụmụ nwanyị ikike ịtụ vootu. N'ime akwụkwọ ahụ, Mill na-aga n'ihu na-arụ ụka na ma ndị ikom ma ndị inyom kwesịrị inwe ike ịtụ vootu iji chebe ikike ha ma nwee ike ịnwe ohere iguzo ọtọ n'onwe ha n'omume na ọgụgụ isi, ma na-eji ọnọdụ ya na Nzukọ Ndị Omeiwu eme ihe mgbe niile iji kwado ikike ụmụ nwanyị.

John Stuart Mill na-agbagha ọtụtụ n’ime arụmụka ndị na-ekwu na ụmụ nwanyị adịghị eru eru ime ụfọdụ ọrụ, ya mere a ga-egbochi ha ime ha. Ọ na-ekwu na a naghị enye ụmụ nwanyị ohere ndị dị mkpa, ya mere anyị enweghị ike ịma n’eziokwu ihe ha nwere ike ime.

Ọ na-ekwu na ụmụ nwoke na-eme nkwupụta siri ike na-enweghị ihe akaebe doro anya, ya bụ, arụmụka nke dabere naanị n’echiche na amụma. Mill na-ekwu na ọ bụrụ na e nye ụmụ nwanyị ohere igosipụta ma chọpụta n’eziokwu ihe ha nwere ike ime, nke a ga-eme ka ọnụ ọgụgụ ikike ọgụgụ isi dị n’ọha mmadụ bawanye okpukpu abụọ iji jeere mmadụ niile ozi, ma nwekwaa ike iweta nnukwu mmetụta n’ọganihu na mmepe nke mmadụ.. : 56–79 : 56–79 

Simone de Beauvoir

Simone de Beauvoir rụrụ ọrụ dị ukwuu n'ịha nhata ụmụ nwanyị site na mbipụta nke akwụkwọ ya The Second Sex, nke kewara n'akụkụ atọ. N'akụkụ nke mbụ, "Destiny", de Beauvoir na-atụle mmekọrịta nwoke na nwanyị n'ọtụtụ ihe e kere eke tupu ya atụnyere mmadụ. Ihe omuma a nke physiological tinyere ihe omuma nke psychoanalytical nyeere ya aka iru nkwubi okwu na enweghi mmeri n'akụkọ ihe mere eme nke nwanyị. Akụkụ nke abụọ, "Akụkọ ihe mere eme", na-akọwa ihe abụọ na mmepe nke ọnọdụ ụmụ nwanyị: itinye aka na mmepụta na nnwere onwe site na ịgba ohu ọmụmụ. N'ime isiakwụkwọ ndị a, de Beauvoir jiri ịbụ nwanyị tụnyere ịbụ dị ka anụmanụ, dịka ụzọ ụmụ anụmanụ nwoke si achị nwanyị. N'ikpeazụ na akụkụ nke atọ, "Akụkọ ifo", de Beauvoir na-atụle "mwute na-adịgide adịgide" nke ụmụ nwanyị site n'echiche nwoke na nwoke. Ọ laghachiri ma kwurịta eziokwu zuru oke nke ọnọdụ ahụ iji gosipụta ọdịiche dị n'etiti nghọta na eziokwu. N'oge niile ọ na-ede akwụkwọ, de Beauvoir nyere aka mepụta ụfọdụ n'ime "akụkọ ifo" ndị metụtara nghọta gbasara okike ma wepụta ozi siri ike na a ga-emeso ụmụ nwoke na ụmụ nwanyị n'otu ụzọ.

Betty Friedan

Betty Friedan ghọrọ otu n'ime ndị a ma ama na-ahụ maka ịha nhata ụmụ nwanyị mgbe o dechara akwụkwọ The Feminine Mystique, ebe ọ na-atụle "nsogbu na-enweghị aha", enweghị obi ụtọ ụmụ nwanyị na 1950s na 1960s. Ọ bụ site n'akwụkwọ a ka Friedman nwere ike idozi ọtụtụ nsogbu na nkwenye zuru ebe niile nyere ya ohere ịghọ onye isi oche nke National Organization for Women (NOW).

N’ọrụ ya niile, Betty Friedan lebara nsogbu ụmụ nwanyị nwere nke ịbụ na ha na-achọ “ihe karịrị di, ụmụaka, na ụlọ” anya. Friedan kọwara atụmanya ọha mmadụ banyere ịzụ ụmụ na otú nke a si mee ka ọtụtụ ụmụ nwanyị ghara ime ihe ha chọrọ ime n’ezi ndụ ha.

Ọtụtụ mkpebi ndị e mere maka ụmụ nwanyị bụ ndị ụmụ nwoke mere, nke a mekwara ka ọtụtụ ụmụ nwanyị nwee nkụda mmụọ na afọ ojuju adịghị ha. Ọ kọwakwara nsogbu agụmakwụkwọ, na-egosi na ọtụtụ ezinụlọ na-elekwasị anya naanị n’ịkụziri ụmụ nwoke akwụkwọ, ebe a na-atụ anya ka ụmụ nwanyị lụọ di ma mezuo ọrụ ịmụ na ịzụ ụmụ. N’ihi ya, a na-eleghara agụmakwụkwọ na mmepe onwe ha anya n’ọtụtụ ọnọdụ.". Ọ bụ site n’ike na mmetụta nke akwụkwọ a ka e mesịrị nye ụmụ nwanyị olu na obi ike ikwu na ọ dịghị mkpa ka ha soro atụmanya ọha mmadụ n’enweghị ajụjụ. Ọ nyere ha ohere ịlụ ọgụ maka nha anya n’ihe gbasara ohere ndụ, ikike ịhọrọ ụzọ ndụ ha, alụmdi na nwunye, agụmakwụkwọ, na ikike ịtụ vootu..

Ihe Ndị Na-emegide

Nnukwu mmegide e welitere maka ịha nhata ụmụ nwanyị na-abịa n'ụdị ọdịiche ụmụ nwanyị, nkwenye nke na-emesi ọdịiche dị n'etiti ụmụ nwoke na ụmụ nwanyị ike. Echiche a, dị ka ndị na-akwado ụmụ nwanyị dị ka Carol Gilligan, Joan Tronto, Eva Feder Kittay, Genevieve Lloyd, Alison Jaggar, Ynestra King, mepụtara echiche a site n’ịjụ echiche ahụ na ọdịdị mmadụ bụ nke na-enweghị ọdịiche okike (androgynous), dịka feminizim nke nha anya siri kwado ya.

Echiche a, nke malitere nke ukwuu n’afọ ndị 1980, na-arụ ụka na feminizim nke nha anya anaghị ewere ahụmịhe pụrụ iche nke ụmụ nwanyị n’uche nke ọma. N’ihi ya, ọ na-eme ka echiche na ahụmịhe ụmụ nwoke bụrụ ihe atụ ma ọ bụ ebumnuche kachasị mkpa nke mmadụ niile kwesịrị ịgbaso..

Hụkwa

• Ịha nhata
• Ịkwado ụmụ nwanyị
• Ugboro mbụ nke ụmụ nwanyị
• Ịha nhata nwoke na nwanyị
• Ịbụ onye na-akwado ụmụ nwanyị
• Nnwere Onwe Ụmụ nwanyị
• Ugboro nke Abụọ nke Ụmụ nwanyị