Feminist pedagogy
Nkà mmụta ụmụ nwanyị bụ usoro nkuzi nke dabeere na Echiche ụmụ nwanyị. Ọ na-agụnye usoro echiche epistemological, usoro nkuzi, ụzọ ọdịnaya, omume klas, na mmekọrịta onye nkuzi na nwa akwụkwọ.[1] Nkà mmụta ụmụ nwanyị, tinyere ụdị nkuzi ndị ọzọ na-aga n'ihu na nke nkatọ, na-ewere ihe ọmụma dị ka nke a na-ewu na mmekọrịta mmadụ na ibe ya.
Nchịkọta
[dezie | dezie ebe o si]Ebumnuche nke nkuzi ụmụ nwanyị bụ ịmepụta ma ọ bụ wepụ ụkpụrụ na klas n'ụzọ ga-atọhapụ ụmụ akwụkwọ na mmụta ha. Dịka ọmụmaatụ, klas nke na-atọhapụ ma na-enweghị ụdị binary ọ bụla.[2] Nkụzi ụmụ nwanyị na-emepụta usoro izi ihe ọhụrụ, ebe nkà na ihe ọmụma anaghị ejedebe na klas kamakwa ọha mmadụ n'ozuzu ya. Ụlọ klas ndị na-eji nkuzi ụmụ nwanyị eme ihe na-eji ahụmịhe dị iche iche dị n'ime oghere dị ka ohere ịzụlite mmụta site na iji; ahụmịhe ndụ dị ka nkuzi, imebi ihe ọmụma, na ile anya na okike, agbụrụ, na klas dị ka otu.[3]
Nkụzi ụmụ nwanyị na-ekwu maka enweghị ike nke dị n'ọtụtụ ụlọ akwụkwọ agụmakwụkwọ ọdịda anyanwụ ma na-arụ ọrụ iji wepụ ike ahụ. N'ime ọtụtụ ntọala agụmakwụkwọ ọdịnala, usoro ike kachasị na-etinye ndị nkuzi dị ka ndị ka ụmụ akwụkwọ. Nkụzi nkuzi ụmụ nwanyị jụrụ usoro klas a, na-achọ ịkwalite oghere ọchịchị onye kwuo uche ya na-arụ ọrụ na nghọta na ma ndị nkuzi na ụmụ akwụkwọ bụ isiokwu, ọ bụghị ihe.[3] A na-agba ụmụ akwụkwọ ume ka ha jụ echiche nkịtị nke enweghị mmasị ma kama nke ahụ, ha ga-achịkwa mmụta ha.
Site n'ime ihe na mmụta ha, a na-agba ụmụ akwụkwọ ume ịzụlite echiche dị oke egwu na nkà nyocha. A na-eji ikike ndị a eme ihe iji mebie ma maa nsogbu ndị dị na ọha mmadụ anyị aka dịka, "ihe mmegbu nke ọha mmadụ nke na-ejere ndị ndọrọ ndọrọ ọchịchị na ndị nwere ihe ùgwù akụ na ụba ozi". [4]
Ntọala nke nkuzi ụmụ nwanyị dabeere na echiche dị oke egwu nke mmụta na nkuzi dị ka nkuzi nke Paulo Freire nke ndị mmegbu. Nkụzi ụmụ nwanyị bụ usoro na-etinye aka na ebumnuche klas doro anya nke ndị otu na-amụta ịkwanyere ọdịiche nke ibe ha ùgwù, mezuo ebumnuche ibe ha, ma nyere ibe ha aka iru ebumnuche nke onwe ha. Usoro a na-eme ka ọ dịrị mmụta na-ekere òkè mfe, nkwenye nke ahụmịhe onwe onye, nkwalite nke nghọta mmekọrịta mmadụ na ibe ya, na ime ihe ike, na mmepe nke echiche dị oke egwu na uche ghere oghe.[5] Ọ na-akọwa ihe ndị bara uru nke echiche ụmụ nwanyị, ka ọ na-akwalite mkpa mgbanwe mmekọrịta mmadụ na ibe ya, ọkachasị n'ime usoro nhazi nke ụlọ ọrụ a na-ahụ na agụmakwụkwọ. A na-ejikarị nkuzi ụmụ nwanyị eme ihe na klas Ọmụmụ ụmụ nwanyị, nke na-achọ ịgbanwe ụmụ akwụkwọ site na ihe gaa na isiokwu nke nyocha. Otú ọ dị, ojiji nke nkuzi ụmụ nwanyị abụghị naanị maka ọmụmụ ụmụ nwanyị.
Ọnọdụ ụlọ akwụkwọ
[dezie | dezie ebe o si]Nkà mmụta ụmụ nwanyị na-achọ ịkatọ ma dozie ike a na-ahụ n'etiti ụdị ikike, dị ka ndị nkụzi na ụlọ ọrụ, na ụmụ akwụkwọ, ndị a kwenyere na a na-enyekarị ike na ụlọ ọrụ na usoro okike ihe ọmụma. N'echiche a, nkuzi ụmụ nwanyị na-achọ ịhazigharị gburugburu mmụta ọdịnala iji kwado ahụmịhe agụmakwụkwọ nke obodo na nke mmekorita, nke na-ele ụmụ akwụkwọ anya dị ka ndị na-enye onyinye na isi mmalite nke nka.
Ọnọdụ agụmakwụkwọ nke ụlọ akwụkwọ, nsonaazụ nke echiche asọmpi neoliberal, anaghị ebute usoro mmụta, nyocha, na ọrụ obodo ụzọ. Ike ụlọ akwụkwọ na-arụ ọrụ n'ime ụlọ ọrụ neoliberal na-egosipụta ụdị asọmpi nke na-eji egwu na ihere eme ihe dị ka ihe na-akpali uto ụmụ akwụkwọ. Ụzọ ọdịnala maka agụmakwụkwọ na-anọgide na ọnọdụ dị ugbu a, na-eme ka usoro ike dị ugbu a nke ịchịkwa sie ike. "Ụzọ ọrụ agụmakwụkwọ bụ nke na-emegide ndị na-arụ ọrụ, na ndị agụmakwụkwọ, n'akụkụ ka ukwuu, na-ebi n'ụwa dị iche iche nke ọdịbendị, ụzọ dị iche iche na-eme ka ọ bụrụ nke na-eguzogide ndụ ndị na-arụrụ ọrụ. " [6] N'ụzọ dị iche, nkuzi ụmụ nwanyị na-ajụ usoro mmegbu ọha na eze, na-amata ma na-akatọ nkwenye nke ụlọ ọrụ na nke onwe onye metụtara agụmakwụkwọ nke na-emebi mmegbu ọha mmadụ. Ụlọ klas ahụ bụ microcosm nke otu esi emebi ike ma na-eji ya eme ihe n'etiti ọha mmadụ ka ukwuu. "Ụmụ akwụkwọ na-eji ụzọ aghụghọ eme ihe iji chekwaa ike ha ma gbalịa ime ka ọ dị ike ma mepụta ọnọdụ dị na klas. "[4]
Àgwà nke nkuzi ụmụ nwanyị
[dezie | dezie ebe o si]Nkà mmụta nkatọ na-akwalite echiche na ihe ọmụma abụghị ihe kwụ otu ebe na otu kama ọ na-esite na usoro mkparịta ụka na mmekọrịta dị n'etiti onye nkuzi na nwa akwụkwọ. Nkà mmụta ụmụ nwanyị, dị ka nkewa nke nkụzi nkatọ, na-ekwukwa na okike na-arụ ọrụ dị oke mkpa na klas, na-emetụta ọ bụghị naanị "ihe a na-akụzi, kamakwa otu esi akụzi ya. " [3] Dị ka ụdị niile nke nkụzi nkuzi ụmụ nwanyị na-achọ "inyere ụmụ akwụkwọ aka ịzụlite nnwere onwe, ịmata ọchịchọ ọchịchị aka ike, ma jikọta ihe ọmụma na ike na ikike ime ihe na-ewuli elu. " [7] Nkà mmụta nke ụmụ nwanyị na ọtụtụ ụdị nkụzi nkwenye gụnyere ndị ahụ lekwasịrị anya na agbụrụ, klas, post colonialism na ụwa.
Okwu mmeghe nke nchịkọta Feminist Pedagogy: Looking Back to Move Forward kọwara àgwà na ọdịiche dị na nkuzi dị oke egwu:
Dị ka nkuzi nnwere onwe nke Freire, nkuzi ụmụ nwanyị dabeere na echiche banyere ike na ịmara ihe, na-ekweta na mmegbu dị nakwa na enwere ike ịkwụsị ya, ma na-ebute ọchịchọ na ebumnuche bụ isi nke mgbanwe mmekọrịta mmadụ na ibe ya. Otú ọ dị, echiche ụmụ nwanyị na-enye ihe mgbagwoju anya dị mkpa dị ka ịjụ echiche nke isiokwu mmekọrịta mmadụ na ibe ya ma ọ bụ njirimara dị mkpa, ịkọwa ọdịdị dị iche iche na nke na-agbanwe agbanwe nke njirimara na mmegbu, na-ele akụkọ ihe mere eme na uru nke ịmara ụmụ nwanyị anya dị ka ihe dị iche na usoro Freere, ma na-elekwasị anya nke ukwuu na ajụjụ nke onye nkuzi na ọnọdụ mmekọrịta mmadụ na ya dị ka nke nwa akwụkwọ.[8]
Nkà mmụta ụmụ nwanyị na-echegbu onwe ya na nyocha nke mmegbu ọha na eze, na-arụ ọrụ iji kpochapụ mmepụta ha n'ime ntọala ụlọ ọrụ. Ndị nkụzi ụmụ nwanyị na-arụ ọrụ iji dochie usoro agụmakwụkwọ ochie na nke ọhụrụ nke na-elekwasị anya na ahụmịhe onye ọ bụla yana nkwenye nke gburugburu ebe obibi mmadụ. Ọ na-ekwu maka mkpa maka mgbanwe mmekọrịta mmadụ na ibe ya ma na-elekwasị anya n'ịkụziri ndị a na-ewepụ site na atụmatụ maka inye onwe ha ike, iwu obodo, na n'ikpeazụ ịzụlite idu ndú.[9] Nkụzi nkuzi ụmụ nwanyị na-agụnye echiche banyere nnyefe ihe ọmụma na klas site n'inye usoro agụmakwụkwọ, ụkpụrụ, na usoro iji mezuo ebumnuche ma ọ bụ nsonaazụ achọrọ. Ọtụtụ àgwà ndị pụrụ iche na-egosipụta nkuzi ụmụ nwanyị na usoro nkuzi nke na-esite na ụzọ ụmụ nwanyị. N'ime àgwà ndị metụtara ya, ụfọdụ n'ime ihe ndị a ma ama gụnyere mmepe nke reflexivity, echiche dị oke egwu, ike onwe onye na nke otu, nkesa ike n'ime ọnọdụ klas, na itinye aka na usoro nke re-imaging. Nkà ndị dị oke egwu a na-akwalite site n'iji usoro nkuzi ụmụ nwanyị eme ihe na-agba ume ịnakwere na iguzogide mmegbu na mmegbu ọha na eze. Ọzọkwa, nkuzi ụmụ nwanyị na-etinye nyocha epistemological ya n'ime ihe gbasara mmekọrịta mmadụ na ibe ya na mgbanwe ọha na eze.[2]
Reflectivity, nke dị mkpa maka mmezu nke nkuzi ụmụ nwanyị, na-enye ụmụ akwụkwọ ohere inyocha ọnọdụ ha na-anọ n'ime ọha mmadụ n'ụzọ nkatọ. A na-agbanyụ ọnọdụ nke ihe ùgwù na nke a na-achụpụ, na-emepụta echiche na nghọta ka ukwuu banyere njirimara mmadụ nwere ọtụtụ akụkụ na ike ndị metụtara inwe otu njirimara. Echiche nkatọ bụ àgwà ọzọ nke nkuzi ụmụ nwanyị nke nwere njikọ miri emi na omume nke echiche. Echiche nkatọ nke nkuzi ụmụ nwanyị na-agba ume gbanyesiri mkpọrọgwụ ike na ahụmịhe ndụ kwa ụbọchị.[2] A na-eji echiche nkatọ eme ihe n'ime na n'èzí oghere klas iji maa akụkọ ọdịbendị na usoro aka.
Inpowerment n'ime klas bụ isi na usoro nkuzi nkuzi ụmụ nwanyị. A na-akwado ụmụ akwụkwọ na njirimara ha na ahụmịhe ha ma na-agba ha ume ka ha soro ohere ahụ kerịta nghọta onwe onye iji wuo ntọala dịgasị iche iche na nke dị iche iche nke ihe ọmụma. Oghere klas nke na-arụ ọrụ site n'ime usoro nkuzi ụmụ nwanyị na-eji iguzosi ike n'ezi ihe nke ndị sonyere na nkwanye ùgwù maka ọdịiche dị na ahụmịhe na ihe ọmụma.[4] Nkwado nke eziokwu ụmụ akwụkwọ na-akwalite mmepe nke nkà na ikike n'otu n'otu na iwusi ike nke ịdị n'otu otu. A na-eme ka ụmụ akwụkwọ nwee ike site na ịkpachara anya gbasaa mmekọrịta ike klas ọdịnala. A na-aghọta ya ma na-emetụta ihe ịga nke ọma na ọganihu nke oghere klas ahụ na a na-ekerịta ike n'ime ndị niile mejupụtara ya. Na ntọala agụmakwụkwọ ọdịnala, a na-echekwa ọnọdụ ike site na ikike nke onye nkuzi. Ọdịdị nke mmekọrịta ike a na-akwado naanị ahụmịhe na ihe ọmụma onye nkuzi, na-ekwusi ike na ụmụ akwụkwọ nwere obere ihe ha ga-enye n'ịkwalite mmụta.[4] Na isi ya, nkuzi ụmụ nwanyị na-achọ ime ka ike dị nro na klas iji nye ụmụ akwụkwọ ohere ikwupụta echiche ha, eziokwu, ihe ọmụma, na mkpa ha.[9] Ngwá ọrụ a ga-eji usoro nke ike decentering, ebe onye nkuzi na-ewepụ onwe ya na ọnọdụ ikike ha ma mee ka ụmụ akwụkwọ ha nwee ọnọdụ ha nhata. N'adịghị ka ọtụtụ ụzọ nkuzi ndị ọzọ, nkuzi ụmụ nwanyị na-ama nkuzi aka, iburu n'isi, na ule dị ka ụzọ maka ịzụlite na ịnyefe ihe ọmụma.[9] Nkụzi ụmụ nwanyị na-ekwusi ike na ike na klas kwesịrị ịdị nro n'etiti onye nkuzi na ụmụ akwụkwọ iji mee ka usoro mmụta na omume klas mara. Ikekọrịta ike na-emepụta ohere maka mkparịta ụka nke na-egosipụta ọtụtụ olu na eziokwu nke ụmụ akwụkwọ. Site n'ịkekọrịta ike na ịkwalite olu n'etiti ụmụ akwụkwọ, onye nkụzi na ụmụ akwụkwọ na-aga n'ihu na mmekọrịta ọchịchị onye kwuo uche ya na nkwanye ùgwù nke na-amata mmepụta nke ihe ọmụma site na akụkụ abụọ ahụ. Ike a na-ekerịta na-agbanyekwa nghọta ọdịnala nke mmụta site n'ikwe ka ụmụ akwụkwọ soro prọfesọ ahụ na-emekọrịta ihe n'enweghị ihe mgbochi, kama ka prọfesor nye ụmụ akwụkwọ ozi.[4]
Ọ bụghị naanị na ndị na-akụzi ihe gbasara ụmụ nwanyị na-ajụ ọnọdụ dị ugbu a nke ụlọ klas kamakwa na-etinye aka na ịkọ nkọ banyere ihe ọ nwere ike ịdị dị ka.[2] Nghọta a na-eme n'ime oghere klas abụghị ka ọ dịrị ndụ n'ime ụlọ akwụkwọ mana a na-agba ya ume ịkwalite ọrụ mmekọrịta mmadụ na ibe ya.[10] A na-etinye echiche na nyocha klas na ọnọdụ mmekọrịta ha na ihe ọ pụtara. A na-agba ụmụ akwụkwọ ume ka ha were ihe ha mụtara na klas ma tinye nghọta ha n'ọrụ iji mee mgbanwe mmekọrịta mmadụ na ibe ya.
Akụkọ ihe mere eme
[dezie | dezie ebe o si]Nkụzi ụmụ nwanyị malitere na uto nke ọmụmụ ụmụ nwanyị n'ime ụlọ akwụkwọ agụmakwụkwọ. Mmụba nke ịkpa ókè nwoke na nwanyị na-eme na kọleji na mkpa ọ dị ịkwalite ọrụ aka n'ime akụkụ ụfọdụ nke òtù ụmụ nwanyị mere ka a malite mmemme ọmụmụ ụmụ nwanyị.[1] Nhazi nke mmemme ọmụmụ ụmụ nwanyị, mere ka ihe ịma aka nke iwu na ọzụzụ dị ugbu a dị mfe nke gosipụtara na usoro nkuzi klas.[1] "Ọhịa nke ọmụmụ ụmụ nwanyị agbasaala nke ukwuu ebe ọ bụ na a na-enye ọmụmụ ihe mbụ na 1970. Nkatọ nke ụkpụrụ ndị na-achịkwa na mbọ nyocha nkwụghachi ụgwọ nke gosipụtara ọkwa mbụ ya mepụtara mgbawa nke agụmakwụkwọ nke gbasaa nke ukwuu usoro ọmụmụ ụmụ nwanyị, mee ka mmepe nke nkuzi gụsịrị akwụkwọ nwee ike, ma kwalite mgbalị iji jikọta agụmakwụkwọ na-agbanwe agbanwe na ụmụ nwanyị gafee usoro ọmụmụ ihe ahụ, usoro nkuzi nke na-enweta nlebara anya dị ukwuu nke ụmụ nwanyị na-eme ka ọ bụrụ ihe ọmụmụ ihe. "[1]
Ndị nwere mmetụta
[dezie | dezie ebe o si]Paulo Freire
[dezie | dezie ebe o si]
A maara onye na-akụzi ihe bụ Paulo Freire maka ọrụ ya n'ọhịa nke nkuzi nkatọ, nke nkuzi ụmụ nwanyị bụ ngosipụta pụrụ iche.[1] N'akwụkwọ ya Pedagogy of the Oppressed 1968, Freire jiri echiche Marxist kwuo na mmekọrịta ụmụ akwụkwọ na onye nkuzi gosipụtara ma mee ka usoro ike ọha na eze sie ike.[11] Ọ rụkwara ụka megide ihe ọ kpọrọ ụkpụrụ ụlọ akụ nke agụmakwụkwọ, nke a na-ele nwa akwụkwọ anya dị ka akaụntụ efu na-echere ka onye nkuzi jupụta ya, na-ede "ọ na-agbanwe ụmụ akwụkwọ ka ha nata ihe. Ọ na-anwa ịchịkwa echiche na omume, na-eduga ụmụ nwoke na ụmụ nwanyị ime mgbanwe na ụwa, ma na-egbochi ike okike ha. "[11]
Ọrụ Freire mesiri ike mkpa ọ dị ndị nkuzi izere echiche klas ha ma hụ ma agụmakwụkwọ na mgbanwe dị ka usoro nghọta dị n'etiti onye nkuzi na onye a kụziiri, onye ndú na onye ndu.[4] Nkà mmụta ụmụ nwanyị, dị ka ọ mepụtara na United States, na-enye ihe atụ nke akụkọ ihe mere eme nke nkụzi nkatọ n'omume. Echiche ụmụ nwanyị banyere agụmakwụkwọ yiri nke nkuzi Freire n'ụzọ dịgasị iche iche, ndị nkuzi ụmụ nwanyị na-ekwukarị Freire dị ka onye nkuzi agụmakwụkwọ nke na-abịaru nso na ụzọ na ebumnuche nke nkuzi ụmụ nwoke. Ma nkuzi ụmụ nwanyị dị ka a na-akọwakarị ya na nkuzi Freirian dabere na ọhụụ nke mgbanwe mmekọrịta mmadụ na ibe ya; ihe na-eme ka ha abụọ bụrụ echiche ụfọdụ gbasara mmegbu, ịma ihe, na mgbanwe akụkọ ihe mere eme. Nkụzi abụọ ahụ na-ekwusi ike na mmegbu dị na ọnọdụ ihe onwunwe nke ndị mmadụ na dịka akụkụ nke ịma ihe. Ha na-adabere n'echiche nke ịma ihe dị ka ihe karịrị ngụkọta nke okwu ndị na-achịkwa, mana dị ka ndị nwere ikike dị oke egwu n'ime ya - ihe Antonio Gramsci kpọrọ "ezi uche"; ha abụọ na-ahụ ụmụ mmadụ dị ka ndị a na-enyo enyo na ndị na-eme ihe nkiri n'akụkọ ihe mere eme ma nwee nkwenye siri ike maka ikpe ziri ezi na ọhụụ nke ụwa ka mma na ikike maka nnwere onwe.[1]
nko mgbịrịgba
[dezie | dezie ebe o si]
bell hooks (1952-2021) bụ onye edemede, onye edemede, onye feminist, na onye na-akwado mmekọrịta mmadụ na ibe ya nke Amerịka. N'akwụkwọ Teaching to Transgress: Education as the Practice of Freedom, ọ rụrụ ụka na ojiji onye nkụzi ji njikwa na ike eme ihe n'elu ụmụ akwụkwọ na-eme ka ịnụ ọkụ n'obi ụmụ akwụkwọ ghara ịdị mma ma na-akụzi nrubeisi nye ikike, "na-egbochi nwa akwụkwọ ọ bụla ka ọ na-amụ ihe n'ụzọ dị mfe, nke a na-ejikọta ọnụ."[1] Ọ kwadoro ka mahadum gbaa ụmụ akwụkwọ na ndị nkuzi ume ka ha na-arụkọ ọrụ, na-eme ka mmụta dịkwuo jụụ ma na-atọ ụtọ n'otu oge. Ọ kọwara nkuzi dị ka "ihe na-akpali akpali nke na-akpọ onye ọ bụla ka ọ na-etinye aka karịa" n'ihe ọ kpọrọ nkuzi ndị na-etinye aka, mmekọrịta, na ndị na-emebi iwu. Omume nkuzi nke hooks dị ka njikọ nke usoro mmụta megide ọchịchị onye kwuo uche ya, nkatọ, na nke feminist ma dabere na nnwere onwe, "Ịmepụta Obodo n'ime Klas" nke yiri usoro ọchịchị onye kwuo uche ya na ndụ ezinụlọ dị mma, dịka e si kpụzie ya site na 'njikere ọnụ ige ntị, ịrụ ụka, ikwetaghị, na ime udo'. [citation needed]
Nko ahụ wukwara àkwà mmiri n'etiti echiche dị mkpa na ọnọdụ ndụ n'ezie, iji mee ka ndị nkuzi nwee ike igosi ụmụ akwụkwọ ụwa kwa ụbọchị kama echiche dị iche iche nke ụwa. Nko ahụ na-arụ ụka na ndị nkuzi na ụmụ akwụkwọ kwesịrị itinye aka n'ajụjụ gbasara echiche omenala nke mmegbu na-akwado. [citation needed]
Patti Lather
[dezie | dezie ebe o si]Patti Lather akụziọla nnyocha gbasara ikike ụmụ nwanyị, usoro ikike ụmụ nwanyị, na okike na agụmakwụkwọ na Mahadum Steeti Ohio kemgbe 1988. Ọ bụ onye edemede a ma ama maka ikike ụmụ nwanyị nwere mkpokọta akwụkwọ anọ ebipụtara. Lather lekwasịrị anya na okwu na echiche dị mkpa gbasara ikike ụmụ nwanyị, ma malitela nyocha n'oge na-adịbeghị anya gbasara mmekọrịta dị n'etiti ikike ụmụ nwanyị na agụmakwụkwọ. [citation needed]
Ileana Jiménez
[dezie | dezie ebe o si]Ileana Jiménez bụ onye nkuzi ụlọ akwụkwọ sekọndrị na New York City nke na-akụzi ihe ọmụmụ gbasara ụmụ nwanyị, akwụkwọ LGBT, Toni Morrison, na edemede ncheta.[5] A maara ya na mba niile maka akwụkwọ ya na ikwu banyere itinye aka na ụlọ akwụkwọ sekọndrị, ọrụ ya ime ka ụlọ akwụkwọ dị nchebe maka ụmụ akwụkwọ LGBT, ma nweta ọtụtụ onyinye maka mmepe usoro mmụta.[5] O nwere mmetụta dị ukwuu na ụmụ nwanyị ya na nkuzi ya site na mgbịrịgba.
Jiménez na-akụzi klas na Elisabeth Irwin High School na New York nke a na-akpọ "Fierce and Fabulous: Feminist Writers, Artists, and Activists". Klas a nwere juniors na seniors. Ebumnuche nke klas a bụ ime ka ndị na-eto eto mara ụmụ nwanyị. Kụziere site na oghere anya iji nyere ụmụ akwụkwọ aka ịghọta ndụ ha. Jiménez chọrọ itinye nkuzi ụmụ nwanyị n'ọrụ iji tinye ụmụ akwụkwọ ya na nsogbu mba na nke ụwa nke ndụ anyị kwa ụbọchị. "Intersections, nke na-akọwa etu intersectionality si enyere aka ịghọta ike na mmegbu, njirimara na ụlọ ọrụ. "[9]
Judy Chicago
[dezie | dezie ebe o si]Judy Chicago bụ onye America na-ese ihe, onye nkuzi nka na onye edemede. A maara ya nke ọma maka ọrụ ya dị ka onye na-ese ihe na onye nkuzi ụmụ nwanyị na nka. Chicago mepụtara mmemme nka ụmụ nwanyị mbụ na Fresno State College na 1970. N'afọ 1972, e gosipụtara Womanhouse na CalArts maka ndị na-ege ntị karịrị 10,000. Nnukwu ntinye a bụ ngwaahịa nke Judy Chicago na Miriam Schapiro Feminist Art Program na otu n'ime ihe osise mbụ nke ụdị ya iji lekwasị anya na ahụmịhe ụmụ nwanyị. Kemgbe ahụ, Chicago aghọwo olu na-eduga na nka nka. A na-akọwa ọrụ ya dị ka onye nkuzi nka n'akwụkwọ ya nke afọ 2014 Institutional Time: A Critique of Art Education . A na-echekwa nchịkọta ihe nkuzi ụmụ nwanyị site na 1970 ruo 2005 na Mahadum Penn State ebe enwere ike ịnweta ya site na Judy Chicago Art Education Collection.
Mmejuputa ihe bara uru
[dezie | dezie ebe o si]
Na isi ya, nkuzi ụmụ nwanyị na-achọ ime ka ike dị nro na klas iji nye ụmụ akwụkwọ ohere ikwupụta echiche ha, eziokwu, ihe ọmụma, na mkpa ha.[9] Enwere ike iji nke a mee ihe site na usoro nke ike decentering, ebe onye nkuzi na-ewepụ onwe ya na ọnọdụ ikike ha ma mee ka ụmụ akwụkwọ ha nwee ọnọdụ ha nhata. A pụkwara itinye nkuzi n'ọrụ site na itinye aka na mmegide, n'ime klas na n'èzí ya.
Ike na-eme ka ọ dị ala
[dezie | dezie ebe o si]Otu n'ime isi nkwenkwe nke nkuzi ụmụ nwanyị bụ ịgbanwe mmekọrịta onye nkuzi na nwa akwụkwọ. N'okpuru usoro nkuzi a, ndị nkụzi na-achọ inye ụmụ akwụkwọ ike site n'inye ohere maka echiche dị oke egwu, nyocha onwe onye, na mmepe olu. N'adịghị ka ọtụtụ ụzọ ndị ọzọ nke nkuzi, nkuzi ụmụ nwanyị na-ama nkuzi aka, iburu n'isi, na ule dị ka ụzọ maka ịzụlite na ịnyefe ihe ọmụma.[9] Nkụzi ụmụ nwanyị na-ekwusi ike na ike na klas kwesịrị ịdị nro n'etiti onye nkuzi na ụmụ akwụkwọ iji mee ka usoro mmụta na omume klas mara. Ike a na-ekewapụ na-emepụta ohere maka mkparịta ụka nke na-egosipụta ọtụtụ olu na eziokwu nke ụmụ akwụkwọ.
Site n'ịkekọrịta ike, onye nkụzi na ụmụ akwụkwọ na-aga n'ọnọdụ hà nhata ebe a na-enye ụmụ akwụkwọ ohere iji mepụta ihe ọmụma.
Ịzụlite Ịmara
[dezie | dezie ebe o si]Otu n'ime ụzọ ndị isi nke ndị nkuzi ụmụ nwanyị na-eji decentering nke ike a eme ihe bụ site na usoro a maara dị ka "ịkwalite uche". N'ịbụ nke a ma ama na mbido afọ 1970, a na-ejikarị usoro ahụ eme ihe site n'ịnọdụ ala na ikwurịta ahụmahụ nke onwe onye na site n'ịchọta ihe ndị mmadụ chere na ha bụ naanị ihe gbasara ndụ ha. N'ụzọ dị mma, a na-eji ịkwalite ịma ihe dị ka usoro iji mụbaa ọnụ ọgụgụ ndị maara nsogbu ma ọ bụ nsogbu mmekọrịta mmadụ na ibe ya.[7]
Ịjụ ajụjụ na Ịgbapụta
[dezie | dezie ebe o si]Dị ka Consciousness Raising, ịjụ ajụjụ na ịgba ajụjụ na-akpọ maka mkparịta ụka. Echiche ya bụ inyere ụmụ akwụkwọ aka ịghọta echiche nke onwe ha nke sitere na agbụrụ, klas, na njirimara ọ bụla ọzọ. Ebumnuche ikpeazụ bụ ịmepụta mkparịta ụka na-echebara echiche banyere otu onye ọ bụla n'ime ha si bụrụ onye ụdị ịkpa ókè ụfọdụ metụtara ma kpọọ maka ime ihe site n'oge ahụ gaa n'ihu. Ọkpụkpọ maka ime ihe nwere ike ịgụnye iwebata ndị ọkà okwu ọbịa ma mee ka ha nụ akụkọ ndị ọzọ, ma ọ bụ maka ọrụ mmekọrịta ka mma na-eme ihe nkiri. Ihe ọ bụla ọ nwere ike ịbụ ebumnuche bụ ịnakwere na ịkwụsị omume ajọ mbunobi.[4]
Ọrụ ndị na-eme ngagharị iwe
[dezie | dezie ebe o si]Ọrụ ndị na-eme ngagharị iwe na-agba ụmụ akwụkwọ ume ịchọpụta ụdị mmegbu nke ndụ na ịmata ikike nke okwu ụmụ nwanyị na-abụghị nke agụmakwụkwọ. Ebumnuche nke itinye aka na nkuzi ụmụ nwanyị na-agụnye ịkwalite nghọta ụmụ akwụkwọ banyere mmegbu nna ochie, inye ha ike ime ihe, na inyere ha aka ịmụta atụmatụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị ụfọdụ maka ime ihe. Ọrụ ndị na-eme ihe omume nke ụmụ akwụkwọ ewerela ụdị dịgasị iche iche, gụnyere ịhazi mkpọsa ide akwụkwọ ozi ma ọ bụ ide akwụkwọ ozi nye onye nchịkọta akụkọ, ịlụso ndị nchịkwa ụlọ akwụkwọ ma ọ bụ ụlọ ọrụ mmanye iwu mpaghara ọgụ, ịhazi ìgwè ndị na-aga ngagharị iwe, na isonye na ngagharị mba.
Ndị nkuzi ụmụ nwanyị dere banyere ahụmịhe ha na-enye ọrụ ndị na-eme ihe ike ghọtara na usoro a na-abụghị omenala nwere ike isi ike maka ụmụ akwụkwọ. Otu onye kwuru ihe isi ike n'ụzọ, gụnyere ụmụ akwụkwọ ndị jụrụ itinye onwe ha n'ọnọdụ esemokwu na ụmụ akwụkwọ ndị nwere nsogbu ịnagide mmeghachi omume. Ebe ọ bụ na ha chọrọ ka ụmụ akwụkwọ nwee ahụmịhe dị mma, ma bụrụ ihe ịma aka (nke mbụ) na ime ihe ike, ha na-enyekarị ụmụ akwụkwọ nnwere onwe dị ukwuu n'ịhọrọ ọrụ. Ndị nkuzi nwere ike ịrịọ ụmụ akwụkwọ ka ha mepụta ọrụ nke ga-eme "mkpesa ịkpa ókè nwoke na nwanyị, ịkpa ókè agbụrụ, homophobia, ma ọ bụ 'ism' ọ bụla ọzọ metụtara echiche ụmụ nwanyị n'otu ọnọdụ" [12]
Nnyocha ụmụ nwanyị
[dezie | dezie ebe o si]Akwụkwọ gbasara nyocha ụmụ nwanyị dị obere, ikekwe n'ihi ọdịiche dị n'etiti echiche nke ụmụ nwanyị na nyocha. Dịka ọmụmaatụ, nyocha ọdịnala dị ka ule a haziri ahazi na-akwado ụdị ụlọ akụ nke agụmakwụkwọ, na echiche nke nyocha n'ụdị akara ma ọ bụ ikike ịga n'ihu n'ime usoro mmụta a haziri nke ọma bụ ụdị ike nke ụlọ ọrụ nwere. Ka o sina dị, akwụkwọ gbasara nkuzi ụmụ nwanyị nwere ihe atụ ole na ole nke usoro nyocha ụmụ nwanyị.[12] Usoro ndị a na-eme ka usoro ike nke nyocha ọdịnala kwadoro site na ilekwasị anya na olu na ahụmịhe ụmụ akwụkwọ, nke na-enye ohere ka ha na-ekere òkè na usoro nyocha ahụ.[13]
A na-ewere ojiji nke akwụkwọ akụkọ dị ka otu usoro nyocha ụmụ nwanyị [13] yana echiche nke "nnyocha òkè, " ma ọ bụ nyocha nke a na-akọwa site na mmekọrịta na ntụkwasị obi. [14] A ga-atụle usoro nyocha ndị a gbazitere site na nkuzi dị oke egwu mgbe a na-eche echiche banyere usoro nyocha ụmụ nwanyị.[15] Ndị a nwere ike ịgụnye itinye ụmụ akwụkwọ n'ịmepụta ụkpụrụ nyocha ma ọ bụ nyocha ndị ọgbọ ma ọ bụ nnwale onwe onye.[16] N'ikpeazụ, Accardi na-ekwu na enwere ike itinye usoro nyocha ụmụ nwanyị n'ụdị nyocha ọdịnala (dị ka Usoro nyocha klas ma ọ bụ usoro nyocha arụmọrụ) ma ọ bụrụ na a na-ekwe ka ụmụ akwụkwọ chee echiche ma ọ bụ nyochaa ahụmịhe ha. Nnyocha, ịgba ajụjụ ọnụ na ìgwè ndị na-elekwasị anya, nwekwara ike iwere nyocha na usoro ụmụ nwanyị ma ọ bụrụhaala na a na-achọ olu ma ọ bụ ihe ọmụma nwa akwụkwọ.[17] A ga-eme atụmatụ nyocha ndị a dabere na ụdị ntụziaka na-ewere ọnọdụ; usoro nyocha arụmọrụ nwere ike ịba uru maka ntụziaka dị mkpirikpi. Ọ bụrụ na onye nkuzi nwere oge ka ukwuu na onye mmụta ahụ, mgbe ahụ ohere maka nzaghachi miri emi, nzaghachi na nyocha ga-ekwe omume.
Ndị nkatọ
[dezie | dezie ebe o si]E nwere ọtụtụ akụkụ nke nkuzi ụmụ nwanyị nke a katọrọ kemgbe ọtụtụ afọ. A na-enyo ọdịiche nke nkuzi ụmụ nwanyị site na nkuzi ndị ọzọ na-akatọ ma na-aga n'ihu enyo.[10]
Nkà mmụta ụmụ nwanyị na-ekerịta ụbụrụ na ndọrọ ndọrọ ọchịchị na òtù ndị mejupụtara usoro agụmakwụkwọ nnapụta nke afọ 30 gara aga. Nzukọ ndị a agbaghawo echiche ọdịnala banyere ọdịdị na ọrụ agụmakwụkwọ, na mmekọrịta dị n'etiti ndị nkuzi, ndị mmụta, na ihe ọmụma. Ha akwalitewo mgbalị iji mee ka ụlọ klas bụrụ nke onye kwuo uche ya, iji mee ka mmekọrịta ike doo anya ma kpughee mmekọrịta n'ime na n'èzí ụlọ klas, yana ịgba ndị ọrụ ụmụ akwụkwọ ume, ma nke onwe ma nke ndọrọ ndọrọ ọchịchị. Ọzọkwa, ha akpọọla ka agụmakwụkwọ dị mkpa maka nchegbu mmekọrịta mmadụ na ibe ya, na-arụ ụka na ihe ọmụma a na-emepụta ma na-enyefe na klas kwesịrị imetụta ndụ ndị ọ na-akọwa ma mee ka ikpe ziri ezi na ụwa n'ozuzu ya dị mfe.[10]
N'ịchọpụta myirịta dị n'etiti ụmụ nwanyị na nkuzi ndị ọzọ na-akatọ ma na-aga n'ihu, arụmụka ahụ bụ na nkuzi ụmụ nwanyị abụghị ihe dị iche na nkuzi ndi ọzọ na echiche na atụmatụ ya nwere ụfọdụ izi ezi.[10]
Nkụzi ụmụ nwanyị na-achọ ịkekọrịta ike na klas niile. Ọ bụ ezie na a na-anwa ịhazigharị mmekọrịta ike, enwere ike ịnọgide na-enwe usoro agụmakwụkwọ ọdịnala na klas ụmụ nwanyị. "Ọbụna ndị prọfesọ na-anabata ụkpụrụ nke nkuzi dị oke egwu (ọtụtụ n'ime ha bụ ndị ọcha na ndị nwoke) ka na-eduzi klas ha n'ụzọ nke na-eme ka ụdị ndị ọgaranya nke omume ọma sie ike. " [6] Ebumnuche dị n'azụ mgbalị iji kesaa ike nwere ohere nke ikpuchi mmekọrịta ike karịa ikpughe na ikwu okwu banyere ike. N'agbanyeghi mgbalị iji mepụta mmekọrịta onye nkuzi / nwa akwụkwọ, ndị nkuzi ka na-ekpebi ntụziaka nke klas ahụ, ọ bụ ndị nkuzi "na-etinye usoro ihe omume ma nye akara, ọ bụghị ụmụ akwụkwọ. Nkụzi ụmụ nwanyị, na-elekwasị anya na mmekọrịta ike n'etiti nwa akwụkwọ na onye nkuzi nwere ike ịghara ịnagide ike na-arụ ọrụ n'etiti ndị sonyere na klas ahụ. "Ka ụlọ akwụkwọ ahụ na-adịwanye iche, ndị nkuchi na-eche ụzọ ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke ịchịkwa ihu na-emekarị na ọnọdụ agụmakwụkwọ.[3] Dịka ọmụmaatụ, ụmụ akwụkwọ nwoke ọcha na-anọgide na-abụ ndị na-ekwu okwu na klas anyị. Ụmụ akwụkwọ na-acha ọbara ọbara na ụfọdụ ụmụ nwanyị ọcha na-ekwupụta egwu na ndị ọgbọ a ga-ekpe ha ikpe dị ka ndị na-enweghị ọgụgụ isi.[6]
A katọrọ ụmụ nwanyị ọcha na-acha ọcha maka ịbụ ndị mmegbu na ọdịda ya iji dozie ma tinye intersectionality n'ime echiche ya. Ọtụtụ ndị ebubowo Ụmụ nwanyị America na nkwupụta nke ịkpa ókè agbụrụ site n'ime ókèala agụmakwụkwọ ya, na-ebo ebubo na ụmụ nwanyị America aghọwo akụkụ ọzọ nke agụmakwụkwọ. Ọtụtụ ndị ọkà mmụta nwanyị ọcha (na ndị nwoke), ọbụnakwa ndị na-akpọ onwe ha ndị inyom, anaghị eji ọnụnọ onye ọ bụla kpọrọ ihe na mgbalị nke nnwere onwe ụmụ nwanyị ma ọ bụ mmadụ, nko na-ezo aka na ndị a dị ka ndị mmegbu na ọha mmadụ, yana ndị ọzọ sitere na klas ndị nwere ihe ùgwù na-esoghị na ọgụ megide mmegbu na obodo anyị dị mgbagwoju anya.[6]
Bernice Fisher na-akọwa etu usoro mmụta ụmụ nwanyị si dị iche na mmalite akụkọ ihe mere eme ya na omenala nke "ịzụlite uche." {ntụaka dị mkpa} Otu ndị na-akwalite uche bụ akụkụ dị mkpa nke ngagharị nnwere onwe ụmụ nwanyị nke afọ 1960 na 1970. Site na otu ndị a, ndị mmadụ n'otu n'otu nwere ike ịghọta na ha na-enwe otu nsogbu ahụ. N'ihi ya, ọnụọgụgụ ndị maara maka otu okwu mmekọrịta mmadụ na ibe ya mụbara. "A na-ahụ ọtụtụ mkparịta ụka gbasara nkuzi ụmụ nwanyị dị ka mgba iji mee ka ọhụụ na-akwalite mmụọ na eziokwu nke agụmakwụkwọ ka elu dị n'otu. Ebe ọ bụ na nke ikpeazụ na-eche ma na-akwado asọmpi na nhazi nkeonwe maka mmụta, otu n'ime nsogbu mbụ maka onye nkuzi ụmụ nwanyị bụ ịmepụta ụdị ntụkwasị obi nke ịzụlite mmụọ na-eche."[1] Site na nhazi nke ọmụmụ ụmụ nwanyị n'ime ụlọ akwụkwọ, a kesara onye nkuzi ụmụ nwanyị n'ime "mahadum ndị na-adịghị agbasi ike, kọleji obodo na ọnọdụ ndị ọzọ ebe okwu banyere ụmụ nwanyị na-adịchaghị mma ma na-eyi egwu karịa, ọnọdụ ahụ na-agbanwe agbanwe, ndị nkuzi bụ ndị na-akwado mmụọ na-akpakọrịta, ma ọ bụ akụkụ nke mmegharị ụmụ nwanyị na-agbanwe agbanwe, ma n'otu ụzọ bụrụ ndị nnọchi anya ya nye ụmụ akwụkwọ.[18]
Ihe odide
[dezie | dezie ebe o si]- 1 2 3 4 5 6 Weiler (December 1991). "Freire and a Feminist Pedagogy of Difference". Harvard Educational Review 61 (4): 449–475. DOI:10.17763/haer.61.4.a102265jl68rju84. Templeeti:ProQuest.
- 1 2 3 4 Shrewsbury (1987). "What Is Feminist Pedagogy?". Women's Studies Quarterly 15 (3/4): 6–14.
- 1 2 3 4 McClure (2000). "Feminist Pedagogy and the Classics". The Classical World 94 (1): 53–55. DOI:10.2307/4352498.
- 1 2 3 4 5 6 7 Lee (2004). "Challenges to the classroom authority of women of color". New Directions for Adult and Continuing Education 2004 (102): 55–64. DOI:10.1002/ace.138.
- 1 2 3 Jiménez (2009-12-28). About Ileana Jiménez. Retrieved on 1 June 2012.
- 1 2 3 4 Hooks (1994). Teaching to transgress: education as the practice of freedom (in en). New York: Routledge. ISBN 978-0415908078. OCLC 30668295.
- 1 2 On The Issues Magazine The Progressive Woman's Magazine Winter 2010: Women's Liberation Consciousness-Raising: Then and Now by Carol Hanisch. www.ontheissuesmagazine.com. Retrieved on 2018-10-09.
- ↑ (2009) in Crabtree: Feminist Pedagogy: Looking Back to Move Forward. Johns Hopkins University Press. ISBN 9780801892769.
- 1 2 3 4 5 6 Bryson (2003). "The Teaching and Learning Experience: Deconstructing and Creating Space Using a Feminist Pedagogy". Race, Gender & Class 10 (2): 131–146. Templeeti:ProQuest.
- 1 2 3 4 Stake (March 2000). "Putting Feminist Pedagogy to the Test: The Experience of Women's Studies from Student and Teacher Perspectives". Psychology of Women Quarterly 24 (1): 30–38. DOI:10.1111/j.1471-6402.2000.tb01019.x.
- 1 2 Freire (1968). Pedagogy of the Oppressed. New York: Seabury Press. ISBN 9788577532285.
- 1 2 Rose (1989). "The Protest as a Teaching Technique for Promoting Feminist Activism". NWSA Journal 1 (3): 486–490. Templeeti:ERIC.
- 1 2 Accardi (2013). Feminist Pedagogy for Library Instruction. Library Juice Press, 77–78. ISBN 978-1-936117-55-0.
- ↑ Shapiro (September 1988). "Participatory Evaluation: Towards a Transformation of Assessment for Women's Studies Programs and Projects". Educational Evaluation and Policy Analysis 10 (3): 191–199. DOI:10.3102/01623737010003191.
- ↑ Accardi (2013). Feminist Pedagogy for Library Instruction. Library Juice Press. ISBN 978-1-936117-55-0.
- ↑ Price (May 2007). "Putting a social-constructivist assessment process model into practice: building the feedback loop into the assessment process through peer review". Innovations in Education and Teaching International 44 (2): 143–152. DOI:10.1080/14703290701241059.
- ↑ Accardi (2013). Feminist Pedagogy for Library Instruction. Library Juice Press, 83–87. ISBN 978-1-936117-55-0.
- ↑ (2004) "Challenges to the classroom authority of women of color". New Directions for Adult and Continuing Education 2004 (102): 55–64. DOI:10.1002/ace.138.