Geas

Geis ma ọ bụ geas (pl. geasa) bụ ihe nhụsianya na-enweghị isi, ma ọ bụ ọrụ ma ọ bụ mmachibido, dịka ịnọ n'okpuru nkwa ma ọ bụ ọbụbụ ọnụ, ma emume ya nwekwara ike iweta ike na ngọzi. A na-ejikwa ya akọwa kpọmkwem mkpoputa na-amachibido ụfọdụ omume. Geasa bụ ihe a na-ahụkarị na akụkọ ifo na akụkọ ifo Irish na Scotland, yanakwa n'akụkọ ifo n'asụsụ Bekee ọgbara ọhụrụ..

Okwu a sitere na Old Irish, nke a makwaara dị ka Old Gaelic, ma na-ejigide otu ụdị na Irish Modern (nominative singular geis /ɟɛʃ/, nom. plural geasa /ˈɟasˠə/; genitive sg. geise /ˈɟɛʃə/, gen. pl. geas /ɟasˠ/). Na Scottish Gaelic nke oge a, mkpoputa etolitela n'ụzọ dịtụ iche (nom. sg. geas /kʲes/, nom. pl. geasan, gen. sg. geis ma ọ bụ geasa). Ebikwaala ya na bekee n'ụdị abụọ ahụ (sg. geas ma ọ bụ geis /ɡɛʃ/ ma ọ bụ /ˈɡi.əʃ/, pl. geasa)).

N'akụkọ ifo ndị Ireland

Enwere ike iji otu geas tụnyere ọbụbụ ọnụ ma ọ bụ onyinye na-enweghị atụ. Ọ bụrụ na onye nọ n'okpuru geas mebie ihe arụrụ arụ, onye mmegide ahụ ga-enwe mmechuihu ma ọ bụ ọbụna ọnwụ. N'aka nke ọzọ, a na-ekwenye na ilele anya nke onye na-eweta ike. Ọtụtụ mgbe, ụmụ nwanyị na-etinye geasa n'elu ụmụ nwoke; n'ọnọdụ ụfọdụ, nwanyị ahụ na-aghọ chi nwanyị ma ọ bụ onye ọzọ na-achị achị.

geas na-abụkarị ihe dị mkpa n'akụkọ ndị dike, dịka nke Cú Chulainn na akụkọ ifo Irish. Dị ka omenala si dị, mbibi nke ndị dike na-abịa n'ihi mmebi ha nke geas ha ma ọ bụ site na mberede ma ọ bụ karịa inwe ọtụtụ geasa, nke na-abanye na esemokwu. Dịka ọmụmaatụ, Cú Chulainn nwere geas ka ọ ghara iri anụ nkịta, ọ bụkwa geas ka o rie nri ọ bụla nwanyị nyere ya. Mgbe onye na-eme ihe ike na-enye ya anụ nkịta, ọ nweghị ụzọ ọ ga-esi pụta n'ọnọdụ ahụ n'enweghị mmerụ ahụ; nke a na-eduga n'ọnwụ ya.

N'ọnọdụ ụfọdụ, itinye geas nwere ike ibute ọdachi ọbụlagodi mgbe emebighị ya. Aoife tinyere geasa atọ na Connla, nwa ya nwoke na Cú Chulainn: ọ pụghị ịlaghachi azụ ozugbo ọ malitere njem ya; ọ gaghị ajụ ihe ịma aka; ọ gaghịkwa agwa onye ọ bụla aha ya. Mgbe ahụ, o zigara Connla, onye dị afọ asaa, ịchọ nna ya, mana ọ bụ nwa nwere nkà pụrụ iche nke na a na-ele ya anya dị ka ihe iyi egwu mgbe o merisịrị ndị dike Ulster niile zutere ya. N'ihi geas nke nne ya tinyere n'elu ya, ọ jụrụ ịkọwa onwe ya, nke dugara na nna ya, Cú Chulainn, na-egbu ya n'otu ọgụ site na iji Gáe Bulg tupu ọ mata onye ọ bụ. Mgbe ahụ, ọ na-ewebata nwa ya nwoke na-anwụ anwụ na ndị Ulster dị ka dike kwesịrị ekwesị.

geas nwere ike iyi ihe bara uru site na itinye amụma na mmadụ ga-anwụ n'ụzọ dị egwu nke na ha nwere ike izere ọdịnihu ha ruo ọtụtụ afọ.    Dị ka Conaire Mór, ọ bụ ezie na, n'akụkọ Togail Bruidne Dá Derga, onye na-edebe ọtụtụ geasa, obere mmebi iwu na-enweghị njikọ nwere ike ịbawanye na mbibi mmadụ. Site n'ịhapụ mpụ nke izu ohi site n'aka ụmụnne ya na-emebi fír flathemon, nkwado nke eze maka ezi ikpe, ihe na-aga n'ihu ruo mgbe ha kpachapụrụ anya mebie onye na-eme ihe ike nke Conaire megide ịpụnara mmadụ ihe n'oge ọchịchị ya. Ọ bụ ezie na ọ na-anwa idozi ọnọdụ ahụ site n'ịchụpụ ha, ọdịnihu ya na-etinye aka, ya mere geasa ndị fọdụrụ na mberede na-agbaji otu n'otu n'otu na mmetụta nke ịnakọta mbibi nke a na-enweghị ike ịchịkwa.

Na akụkọ Irish nke Conchobar mac Nessa, a na-ekwu na eze nwere ikike nke abalị mbụ ya na nwanyị ọ bụla nwere ike ịlụ di na nwunye ya na-ehi ụra. A na-akpọ nke a Geis nke eze. Ma ikike a dị adị n'ezie ma bụrụ nke ndị Celt na-eji eme ihe anaghị egosi na mpụga sagas. Ọ dị ka droit du seigneur nke feudal Europe.

Akụkọ ifo ndị Wales

E nwere ihe yiri ya n'etiti Goidelic geasa na Brythonic tynged. Nke a abụghị ihe ijuanya n'ihi mmalite dị nso nke ọtụtụ n'ime ụdị akụkọ ifo Celtic.

Dịka ọmụmaatụ, dike Welsh Lleu Llaw Gyffes (n'otu ụdị akụkọ ya) ga-anwụ ma ọ bụ "n'ehihie ma ọ bụ n'abalị, ma ọ bụ ime ụlọ ma ọ bụ pụọ n'èzí, ma ọ bụghị ịgba ịnyịnya ma ọ bụ na-agba ọtọ, ma ọ bụrụ na ọ bụ ngwá agha ọ bụla e mere n'ụzọ iwu kwadoro. "Ọ nọ n'udo ruo mgbe nwunye ya, Blodeuwedd, na-amụta ọnọdụ ndị a buru n'ihu, mere ka ọ kwenye igosi ya otu o si na-esi na mmiri pụta n'osimiri ahụ pụọ n'elu mmiri ahụ.

N'omenala a ma ama

Geas, geis na okwu na echiche ndị sitere na ya apụtala n'ụdị dịgasị iche iche na ọdịbendị a ma ama.

Na Pirates of the Caribbean: At World's End, Gọvanọ Weatherby Swann ga-egbu Davy Jones n'obi, naanị maka Jones iji kpughee na ọ tụbara egwu n'obi ya mgbe ọ tụrụ ya n'ahụ ya, na ọ bụrụ na mmadụ agbaji obi ahụ, nke ha ga-anọchi ya. E wepụrụ akara ahụ na ihe nkiri ahụ, mana geis ka dị ka ọbụbụ ọnụ nke Flying Dutchman. Site n'enyemaka nke Jack Sparrow, Will Turner mara obi wee bụrụ onyeisi ụgbọ mmiri ọhụrụ nke Dutchman.

A na-eji Geasa eme ihe n'ọtụtụ ebe na usoro Charles Stross's Laundry Files, karịsịa nke The Laundry (ụlọ ọrụ nzuzo nke gọọmentị Britain nke na-ahụ maka ichebe alaeze ahụ pụọ na egwu karịrị nke mmadụ) iji mee ka iguzosi ike n'ihe na ọrụ nke ndị ọrụ ya.

Ihe ndị yiri ya n'akwụkwọ Bekee

A na-ahụkwa mmachibido iwu na tabos yiri geasa n'Akwụkwọ Bekee ndị na-adịbeghị anya, ọ bụ ezie na akọwaghị ha dị ka geasa n"ihe odide ndị ahụ. Dịka ọmụmaatụ, n'egwuregwu William Shakespeare bụ Macbeth, onye na-ede akwụkwọ kwenyere na ọ dị mma n'ihi na "ọ dịghị nwoke a mụrụ ga-emerụ Macbeth ahụ". Otú ọ dị, onye iro ya Macduff bụ "site n'afọ nne ya n'oge na-adịghị anya" (ya bụ, amụrụ site na ngalaba Cesarean), ya mere ọ bụghị "nwaanyị amụrụ".

Ihe atụ ọzọ bụ Amoosu-Eze nke Angmar si Tolkien's legendarium, onye nwere amụma geas-dị ka amụma nke Elven dike Glorfindel kọwara: "N'ebe dị anya ka mbibi ya dị, ọ bụghịkwa n'aka mmadụ ka ọ ga-ada." Ihe ọ pụtara bụ nnọọ nkịtị, n'ihi na ndị amoosu-emecha daa n'aka Éowyn na Meriadoc, otu onye na-echebe Rohan, ma si otú ọ bụghị nwoke ma nwanyị, na ndị ọzọ a hobbit, na otú ọ bụghị nwoke dị ka ụdị.