Máire Ní Chinnéide
Máire Ní Chinnéide | |
|---|---|
| Camogie Association of Ireland | |
| In office 1905–1909 | |
| Succeeded by | Elizabeth Burke-Plunkett |
Máire Ní Chinnéide (Maryamu ta Turanci ko Molly O'Kennedy [1]) (17 Janairu 1879 - 25 May 1967) yar wasan kwaikwayo ce a harshen Irish, marubucin wasan kwaikwayo, shugabar farko ta Ƙungiyar Camogie kuma mace ta farko shugabar Oireachtas na Gaeilge. . [1]
An haifi Máire a Rathmines a cikin 1879 kuma ta halarci Kwalejin Muckross Park a Jami'ar Royal (daga baya NUI) inda ta kasance abokin karatun Agnes O'Farrelly, Helena Concannon, da Hanna Sheehy-Skeffington..
Asụsụ Irish
[dezie | dezie ebe o si]Máire ya koyi Irish a lokacin hutu a Ballyourney kuma ya sami karon farko na guraben karatu na Irish daga Jami'ar Royal, wanda ya kai £ 100 a shekara, wanda aka kashe don ziyarar Kwalejin Irish a Ballingeary..
Ya yi karatu a Old Irish School wanda farfesa Osborn Bergin ya kafa kuma farfesa na Irish-Australian O'Daly ya rinjaye shi sosai. Daga baya ya koyar da Latin ta hanyar Irish a Ballingeary kuma ya iya yaren Faransanci, Jamusanci, Italiyanci da Sipaniya.
Ta yi amfani da fam 100 na ƙarshe na tallafin karatu a cikin kyauta don aurenta da Sean MacGearailt, wanda daga baya ya zama ministar kuɗi ta farko a gwamnatin Irish, wacce ta zauna tare da Glasnevin da Dalkey..
Ta kasance memba ce ta mai tsattsauran ra'ayi Craobh an Chéitinnigh, reshen Keating na Gaelic League (Conradh na Gaelige), wanda ya ƙunshi galibin mutanen Kerry na Dublin kuma suna ɗaukar kansu, aƙalla, a matsayin hankalin hankali na League..
Ihe omuma
[dezie | dezie ebe o si]A watan Agusta na shekara ta 1904, kusan shekaru shida bayan kafa ƙungiyar mata ta farko, dokokin camogie (wanda ake kira camoguidheacht a lokacin), sun bayyana a cikin mujallar Banba, wata mujalla da Craobh an Chéitinnigh ya wallafa. Camogie ya zo cikin haske lokacin da aka nuna shi a bikin Oireachtas na shekara-shekara (Gaelic League Festival) a farkon wannan shekarar, kuma ya bambanta da jefar da maza da ƙwallaye masu sauƙi a kan ƙananan filayen. Máire Ní Chinnéide da Cáit Ní Dhonnchadha (kamar yadda Ní Chinnéides, mai sha'awar harshen Irish kuma mai fafutukar al'adu), an yaba da ƙirƙirar wasan, tare da taimakon ɗan'uwan Ní Dhonnchiadha Tadhg Ó Donnchadha, wanda ya rubuta dokokinsa. [1] Ya kasance a cikin ƙungiyar camogie ta farko da ta buga wasan nuni a Navan a watan Yuli 1904, ya zama ɗan jarida na farko don wasan, kuma a cikin 1905 an zabe shi shugaban ƙungiyar Camogie. Ya rubuta, ya ce:
"E mere egwuregwu niile dị ugbu a na nyocha, mana enwere mmetụta site na nke mbụ na Hurling bụ ihe nlereanya nke a ga-emepụta egwuregwu ọhụrụ ahụ. "E mere asọmpi mbụ na ala nke Maazị O"Dowd na Drumcondra Park, mana "ebe ahụ adịghị mma ma ndị egwuregwu esonyeghị na ọnụ ọgụgụ ọ bụla ruo mgbe Keating Camoguidhthe onwe ha gara Phoenix Park, ebe ha nwere ala dị mma site n'okporo ụzọ isi. "
Njikọ Gaelic
[dezie | dezie ebe o si]Daga baya Máire ya zama mataimakin shugaban kasar Craobh an Chéitinnigh, zuwa Cathal Brugha. Ta kasance mai aiki a Cumann na mBan a lokacin Yaƙin Independence na Irish kuma ta ɗauki bangaren goyon bayan yarjejeniyar a lokacin yakin basasa kuma ta yi ƙoƙarin kafa ƙungiyar mata "don tallafawa 'Yanci State" tare da Jennie Wyse Power..
Ndị na-ekwu maka azụ̀
[dezie | dezie ebe o si]Máire gara Blasket Islands na 1932 na nwa ya nwanyị Niamh, onye nwụrụ n'ụzọ dị mwute na nwata. N'oge ọkọchị nke afọ 1934, Máire Bean Nic Gearailt dị ka ọ dị n'oge ahụ, onye maara Peig Sayers, tinyere echiche ahụ n'isi agadi nwanyị ahụ iji dee akwụkwọ ncheta. Dị ka ajụjụ ọnụ ya na Ní Chinnéide gbara ya mgbe e mesịrị si kwuo
- "ọ maara ma nwee mmasị na onyinye ya maka mkparịta ụka dị mfe, amara ya dị ka onye ọbịa, nkà ya maka ịkọwa ihe ọ na-eme site na akụkọ sitere na ahụmịhe nke ya nke bara ọgaranya na nkà ihe ọmụma na echiche dịka ọ dị na mpaghara. "
Peig zaghachiri na o nweghị ihe ọ ga-ede. Ọ mụtara naanị ịgụ na ide n'asụsụ Bekee n'ụlọ akwụkwọ ma chefuo ọtụtụ n'ime ya.
Máire Ní Chinnéide tụrụ aro ka Peig gwa nwa ya nwoke Micheal, onye ọ bụla nọ n'àgwàetiti ahụ maara dị ka An File ("The Poet"), mana Peig "naanị kpaliri isi ya n'ụzọ a na-enyo enyo. "N'oge Krismas, otu ngwugwu si na Blaskets bịa na ihe odide, Máire depụtaghachiri ya okwu n'okwu ma n'oge okpomọkụ kpọghachite ya na Blasket iji gụọ ya Peig.
Mgbe ahụ, o dezigharịrị ihe odide ahụ maka Talbot Press. Peig ghọrọ onye a ma ama dị ka ederede edepụtara na usoro mmụta Leaving Certificate na Irish.
Ide ihe
[dezie | dezie ebe o si]Máire ta yi rawar gani a wasan kwaikwayo na farko na harshen Irish na zamani akan mataki, Casadh an tSugáin na Douglas Hyde a 1901. Daga baya ta rubuta wasan yara An Comhar Drámuidhachta da aka yi a Oireachtas a gidan wasan kwaikwayo na Peacock, wanda aka buga a Gleann na Sidheóg na An Dúthchas (1908). Ya kasance mai watsa shirye-shirye a cikin Irish a 2RN/Radio Éireann lokacin da aka kafa shi a cikin 1926 kuma marubucin fassarar Grimms' Fairy Tales (1923). Ya kasance shugaban Gaelic Dramatic Players Association a cikin 1930s kuma wanda ya kafa Ƙungiyar Marubuta Gaelic a 1939..
N'oge na-adịghị anya, Ní Chinnéide malitere inwe mmasị n'ide ihe nkiri ụmụaka, gụnyere "Gleann na Sidheóg" [Fairy Glen] (1905) na "Sidheoga na mBláth" [Flower Fairies] (1909). Ọ bụ ezie na e nwere obere ozi dị na nhazi nke egwuregwu mbụ nke Ní Chinnéide, n'oge e bipụtara egwuregwu ụmụaka ya nke abụọ, Sidheóga na mBláth, na An Claidheamh Soluis na Disemba 1907, e guzobere alaka "Éire Óg" ["Young Ireland"] nke Gaelic League na njikọ aka na alaka ndị okenye. P.H. Pearse karịsịa kwupụtara atụmanya na ọtụtụ alaka "Éire Óg" ga-eme egwuregwu a "tupu Afọ Ọhụrụ emeela agadi," si otú a na-egosi na ha ga-amalite egwuregwu ndị dị otú ahụ ozugbo. N'ezie, otu izu mgbe e bipụtara egwuregwu ahụ, emere ya na Dominican College dị na Donnybrook, Dublin, ebe Ní Chinnéide nọrọ ọtụtụ afọ dị ka onye nkuzi Irish.
Ndụ onwe onye
[dezie | dezie ebe o si]Ọ nwụrụ na 25 Eprel 1967 [2] ma lie ya na Deans Grange Cemetery.
Ihe nrite
[dezie | dezie ebe o si]N'afọ 2007, a kpọrọ ihe nrite camogie maka asọmpi All Ireland Championship nke kwa afọ maka mpaghara Junior B aha iji sọpụrụ ya.
Akwụkwọ ndị e bipụtara
[dezie | dezie ebe o si]- Gleann na Sidheóg. (Dublin: Muintir na Leabhar Gaedhilge, 1905).
- Otu onye na-eme ihe nkiri: ihe nkiri na-eme ka mmadụ nwee ike. (Dublin: Connradh na Gaedhilge, 1908).
- Scéalta ó Ghrimm (Jacob Grimm 1785-1863) (Translation, Dublin: Conradh na Gaedhilge, 1923).
- Peig i a__hau____hau____hau__ Peig Sayers; (Edited, Dublin, Talbot Press 1936, and follow-up editions)
Ihe odide
[dezie | dezie ebe o si]- ↑ Moran (2011). A Game of Our Own: The History of Camogie. Dublin, Ireland: Cumann Camógaíochta, 460.
- ↑ NÍ CHINNÉIDE, Máire (1878–1967) (ga-IE). ainm.ie. Retrieved on 2022-07-28.