Mapoyo-Yabarana
Ọdịdị
Mapoyo, ma ọ bụ Mapoyo–Yavarana, bụ asụsụ Carib a na-asụ n'akụkụ Osimiri Suapure na Parguaza, Venezuela . Ndị bi na Mapoyo kwesịrị ekwesị dị ihe dịka 365. O nwere ike ịbụ na olumba Yabarana ekpochapụla; A maara ndị ọkà okwu 20 na 1977. Achọpụtara olumba ọzọ, Pémono, na 1998. Ọ bụ nanị otu nwanyị dị afọ 80 kwuru ya, ọ pụwokwa n'iyi kemgbe.
fonology
[dezie | dezie ebe o si]Consonants
[dezie | dezie ebe o si]| Labial | Alveolar | Palatal | Velar | Glottal | |
|---|---|---|---|---|---|
| Kwụsị | p | t | k | ʔ | |
| Ihu imi | m | n | ɲ | ||
| Nke na-ese okwu | β | s | h | ||
| Rhotic | ɾ | ||||
| Odika | w | j |
- /h/ nwere ike ịnụ dị ka palatal [ç] mgbe ọ na-aga n'ihu plosive na-enweghị olu.
- /n/ nwere ike ịnụ dị ka velar [ŋ] mgbe ọ na-aga n'ihu velar /k/.
- Enwere ike ịnụ /β/ dị ka nkwụsị ụda [b], mgbe emechara plosive ma ọ bụ glottal na-enweghị olu /ʔ/.
- Enwere ike ịnụ /s/ na allophone nke [ts] mgbe okwu-mmalite, ma ọ bụ mgbe glottal /ʔ/ gachara.
- Enwere ike ịnụ /j/ dị ka okwu na-atụgharị uche [ʝ], mgbe tupu ụdaume azụ.
Udaume
[dezie | dezie ebe o si]| N'ihu | Central | Azu | |
|---|---|---|---|
| Elu | i | ɨ | u |
| N'etiti | e | ɘ | o |
| Dị ala | a |
- A na-ebelata ụda /i, u/ ka ọ bụrụ [ɪ, ʊ] n'ọnọdụ mkpụrụokwu-ikpeazụ.
- A na-anụ /ɘ/ ka ụda [ə] dị ala mgbe ọ na-ebu ụzọ /h/, ma ọ bụ na-eso /β/.
- A na-anụ /a/ dị ka [ɑ] mgbe ọ na-eme mgbe ụda bilabial nke mbụ gasịrị. [1]
Ntụaka
[dezie | dezie ebe o si]iche nke na enwere ike were ya dị ka asụsụ dị iche iche. Ọzọkwa Caño Padilla-La Laguna. Olumba ndị Venezuela
- ↑ Medina (1997). Introducción a la Fonética y a la Fonología Mapoyo (Caribe). Caracas: Universidad Central de Venezuela.
- Granadillo, Tania. 2019. El mapoyo y la rama venezolana de lenguas caribes . Cadernos de Etnolingüística, mpịakọta 7, número 1, julho/2019, p. 43-55.