Gaa na ọdịnaya

New feminism

Shí Wikipedia, njikotá édémédé nke onyobulạ

 Nkà ụmụ nwanyị ọhụrụ bụ ụdị echiche ụmụ nwanyị nke na-emesi ihe ike na ụmụ nwanyị na ụmụ nwoke na-emekọ ihe ọnụ, kama ịdị elu nke ụmụ nwoke karịa ụmụ nwanyị ma ọ bụ ụmụ nwanyị karịa ụmụ nwoke; ọ na-akwadokwa ịkwanyere ndị mmadụ ùgwù site n'afọ ime ruo ọnwụ ebumpụta ụwa. [1]

Nkà ụmụ nwanyị ọhụrụ, dịka ụdị ọdịiche dị n'etiti ụmụ nwanyị, na-akwado echiche ahụ bụ na ụmụ nwoke na ụmụ nwanyị nwere ike, echiche, na ọrụ dị iche iche, ebe ha na-akwado nha anya na ùgwù nke nwoke na nwanyị. N'ime echiche ya bụ isi bụ na ọdịiche dị n'ime ihe ndị dị ndụ dị mkpa ma anaghị emebi nha anya nke nwoke na nwanyị. Nkà ụmụ nwanyị ọhụrụ na-ekwu na a ga-eji ụmụ nwanyị kpọrọ ihe n'ọrụ ha dị ka ndị na-azụ ụmụ, na ụmụ nwanyị na ụmụ nwoke bụ ndị otu nhata n'ihe ha bara, nakwa na n'echiche mmekọrịta mmadụ na ibe ya, akụ na ụba, na iwu, ha kwesịrị ịdị nhata, ebe ha na-anabata ọdịiche dị n'etiti nwoke na nwanyị.

Akụkọ ihe mere eme

[dezie | dezie ebe o si]

E ji okwu a mee ihe na Britain n'afọ 1920 iji mata ọdịiche dị n'etiti ndị inyom ọhụrụ na ndị inyom a ma ama n'ọdịnala . Ụmụ nwanyị a, nke a na-akpọkwa ndị inyom ọdịmma, nwere nchegbu karịsịa maka ịbụ nne, dịka ọnụọgụgụ ndị ọzọ ha na Germany n'oge ahụ, Helene Stöcker na Bund für Mutterschutz ya. Ndị inyom ọhụrụ mere mkpọsa siri ike n'ịkwado usoro dịka ego ezinụlọ a na-akwụ ndị nne ozugbo. Ha na-akwadokwa iwu nchekwa n'ụlọ ọrụ. Onye kacha akwado nke a bụ Eleanor Rathbone nke otu ndị na-anọchi anya ndị omeiwu, National Union of Societies for Equal Citizenship .

Ụmụ agbọghọ na-eto eto megidere ndị otu feminist ọhụrụ, ọkachasị ndị nọ na otu Six Point, ọkachasị Winifred Holtby, Vera Brittain, na Dorothy Evans, bụ́ ndị hụrụ nke a dị ka nzọụkwụ azụ n'echiche nke akụkụ dị iche iche nke narị afọ nke 19. Ha megidere iwu nchekwa karịsịa, nke ha hụrụ dị ka iwu na-egbochi ndị mmadụ ịrụ ọrụ, nke mere ka ụmụ nwanyị ghara inwe ike ịrụ ọrụ ndị a na-akwụ ụgwọ karịa n'ihi ihe gbasara ahụike na ọdịmma.

Ojiji ọhụrụ

[dezie | dezie ebe o si]

N'afọ ndị na-adịbeghị anya, ndị na-akwado ikike ụmụ nwanyị amaliteghachila okwu ahụ site n'ịza oku Pope John Paul nke Abụọ maka "'ọchịchọ ụmụ nwanyị ọhụrụ' nke na-ajụ ọnwụnwa nke iṅomi ụdị 'ịchịisi ụmụ nwoke' iji mata ma kwado ezi amamihe nke ụmụ nwanyị n'akụkụ niile nke ndụ ọha mmadụ ma merie ịkpa ókè, ime ihe ike na mmegbu niile ... "Mee ka ndị mmadụ na ndụ dịghachi ná mma".[2] John Paul nke Abụọ jikọtara ikike ụmụ nwanyị ọhụrụ nke nkwado ndụ, nkwado mmadụ na onye nwere amamihe nwanyị nke a chọpụtara na akwụkwọ ozi ya nke 1988 bụ Mulieris Dignitatem, ma ọ bụ, Na Nsọpụrụ na Ọrụ Ụmụ nwanyị .[3] N'ime ngalaba nke iri atọ nke akwụkwọ ozi a, John Paul nke Abụọ kọwara ụmụ nwanyị dị ka ndị nwere "ihe ọmụma nke ha" ma kpọọ ha òkù ka ha jiri ya weghachite "mmetụta maka ụmụ mmadụ n'ọnọdụ ọ bụla."[3] Ụmụ nwanyị bụ ndị nne na ndị na-elekọta ndị ọzọ, ma bụrụkwa ndị na-ekere òkè n’akụkụ niile nke ọrụ na mbọ mmadụ. Ọ kọwara 'ọkachamara nwanyị' dịka ọmịiko, mmekọrịta mmadụ na ibe ya, ikike mmetụta uche, ịdị n'okpuru onwe onye, ​​nkwurịta okwu, nghọta na ime ka mmadụ bụrụ onye a na-amaghị. N'akụkụ nke 24 nke akwụkwọ ozi a na-ese okwu, John Paul nke Abụọ na-agbachitere nha nhata nke ụmụ nwanyị ma na-arụ ụka na di na nwunye kwesịrị ido onwe ha n'okpuru ibe ha.

John Paul nke Abụọ malitere nkwenye ya nke dabeere na nkà mmụta okpukpe nke njikọta nwoke na nwanyị n'etiti ndị na-ege ya ntị na Wenezdee n'etiti 1979 na 1984, n'ihe a na-achịkọta ugbu a dị ka Theology of the Body. N'akwụkwọ a, ọ kọwara nkwenye ya na a na-emepụta ụmụ nwoke na ụmụ nwanyị dị ka mmadụ ndị na-emekọ ihe ọnụ maka ịhụ na ịhụ ha n'anya.

John Paul nke Abụọ gara n'ihu n'ịkpọ oku maka ụmụ nwanyị ka ha bụrụ ndị na-akwado ụmụ mmadụ n'akwụkwọ ozi o degaara ụmụ nwanyị tupu ogbako ụmụ nwanyị Beijing nke afọ 1995.[4]

Kemgbe ahụ, ụmụ nwanyị nwere mmasị ịkwado mmadụ n’onwe ya - tinyere ndị nwoke na-arụkọ ọrụ ha - anọwo na-etolite echiche nwanyị nkeonwe.[5] "Personality feminism" bụ okwu Prudence Allen bu ụzọ chepụta iji kọwaa udi feminism nke John Paul nke Abụọ kpọrọ.[6] mụ nwanyị anọwokwa na-emepụta nzube nke nwanyị ọhụrụ dị ka ozizi nkà ihe ọmụma gbasara mmekọ nwoke na nwanyị. Ha kwenyere na ịbụ onye nhata na ụmụ nwoke n'ọrụ ha na mmekọrịta mmadụ na ibe ya apụtaghị ịgọnarị ọdịiche anụ ahụ ha dị ka ụmụ nwanyị ma ọ bụ mkpa ọ dị ịbụ nne ma n'anụ ahụ ma n'ime mmụọ.[7]

Echiche

[dezie | dezie ebe o si]

Mmekọahụ zuru oke

[dezie | dezie ebe o si]

Ọ bụ ezie na ndị Gris kwetara na e nwere ike inwe mmekorita nwoke na nwanyị, mmepe usoro n'ime nkà ihe ọmụma a nke mmadụ amaliteghị ruo mgbe Augustine nke Hippo, onye ghọtara ihe ozizi Ndị Kraịst nke mbilite n'ọnwụ pụtara. Onye ọkà ihe ọmụma ọdịda anyanwụ mbụ kwupụtara echiche zuru oke nke mmekọahụ bụ Hildegard nke Bingen, onye nọn Benedictine nke narị afọ nke iri na abụọ. N'oge na-adịghị anya, mgbanwe Aristotelian nke narị afọ nke iri na atọ, na enweghị agụmakwụkwọ dị elu maka ụmụ nwanyị na narị afọ ndị sochirinụ, kpuchiri ọganihu ya.[8] 

Ọmụmụ ihe gbasara nkà ihe ọmụma na echiche nke njikọta nwoke na nwanyị bụ ihe a ma ama na mmalite narị afọ nke 20 site n'aka ụmụ akwụkwọ Edmund Husserl abụọ: Dietrich von Hildebrand na Edith Stein. Von Hildebrand rụrụ ụka megide "mkparị dị egwu nke ịkpa ókè agbụrụ" nke oge ya, na-ekwu na ọ bụ "nkwekọrịta izugbe n'ụdị ha abụọ na-eme ka... mmekọrịta nkwado n'ezie". Stein mere ka metaphysics nke Thomas Aquinas dịghachi ndụ iji kwuo na ọdịiche dị n'ahụ bụ ọdịiche dị na mmụọ, na mkpụrụ obi abụghị unisex. A katọrọ arụmụka Stein maka ịghara ịghọta na enweghị ihe onwunwe nke mkpụrụ obi mmadụ karịrị njedebe nke ahụ dị ka Aquinas na-ekwu.[9] Echiche ụmụ nwanyị ọhụrụ nwekwara mmetụta nke ndị na-eme ihe nkiri na Phenomenology nke mmalite narị afọ nke 20.

Mgbakwunye zuru oke dị iche na mgbakwunye akụkụ, n'ihi na ọ na-arụ ụka na ụmụ nwoke na ụmụ nwanyị bụ mmadụ niile n'ime onwe ha, ha abụọ hà nhata karịa mkpokọta akụkụ ha. Echiche nke mgbakwunye akụkụ na-arụ ọrụ na-arụ ụka na nwoke na nwanyị nke ọ bụla mejupụtara akụkụ nke mmadụ. Site n'echiche a, mgbe ejikọtara ha ọnụ, ha na-eme otu ihe mejupụtara ihe dị iche iche.

Ihe ahụ pụtara

[dezie | dezie ebe o si]

Ndị otu ọhụrụ na-akwalite nghọta nke mmadụ dịka onye e kere n'onyinyo na oyiyi nke Chineke (imago Dei) maka ebumnuche nke ịdị n'otu na mkpakọrịta.[1] Ha na-ahụ ọdịiche dị iche iche n'ụzọ ndị ikom na ndị inyom si enye onwe ha onyinye n'eziokwu site na 'ihe ahụ pụtara n'alụmdi na nwunye', ma na-ahụ onyinye ndị a dị ka ihe na-ekpughe ihe omimi nke Chineke na ọrụ ha, ọrụ na ùgwù ha.

Echiche ndị ọzọ ndị ọhụrụ na-akwado ụmụ nwanyị na-akwalite gụnyere:

  • na usoro ahụ dị iche iche nke ụmụ nwoke na ụmụ nwanyị na-eduga ma n'ahụmịhe dị iche iche dị ndụ..
  • na ụzọ dị iche iche ụmụ nwoke na ụmụ nwanyị si enye ndụ n'ụzọ anụ ahụ nwere njikọ na mmetụta uche, nke ime mmụọ, na nke ọgụgụ isi.
  • mmezu ahụ dị ka nwanyị pụtara nlekọta nne, ma ọ bụ n'ụzọ anụ ahụ ma ọ bụ nke ime mmụọ. Ndị inyom ọhụrụ kwenyere na ma ha na-eme ya nke ọma ma ọ bụ na ha anaghị eme ya, ụmụ nwanyị na-ahazi onwe ha ka ha bụrụ nne, iji zụlite ndụ na akpa nwa ha. Ha na-ekwu na ikike anụ ahụ maka ịbụ nne na-ejikọta ya na àgwà uche, nke ime mmụọ na nke mmetụta uche nke ụmụ nwanyị ga-achọ ịbụ nne.
  • nke n'agbanyeghị ma nwanyị ọ bụla na-amụ nwa ma ọ bụ na ọ bụghị, ọ nwere ikike maka ịhụnanya nne na nne ime mmụọ.

Ọkaibe nwanyị

[dezie | dezie ebe o si]

A na-eji okwu ahụ bụ "ọkachamara nwanyị" akọwa amamihe nke John Paul nke Abụọ kọwara dị ka nke ụmụ nwanyị, "nke nwere ike ịhụ na ụmụ mmadụ nwere mmetụta uche n'ọnọdụ ọ bụla."[3] Ọ na-arụ ụka na mmetụta uche a jikọtara ya na ịmụ nwa. A pụrụ ịchọta ọrụ iji kpughee ọdịdị nke njikọ a n'akwụkwọ akụkọ dị iche iche, dị ka Ụmụ nwanyị n'ime Kraịst: Toward a New Feminism (2004) na Nwanyị dị ka Onye Amụma n'ime Ụlọ na Ụwa (2016). Àgwà nke njikọ ndị a nke ọgụgụ isi nwanyị na ọmụmụ nwa na-ewelite ọtụtụ ajụjụ doro anya. Dịka ọmụmaatụ:

Mmetụta banyere onye ahụ
Ebe ọ bụ na ha nwere ike inweta ma zụlite ndụ n'ime afọ ha, ụmụ nwanyị nwere ike inwe obi ike pụrụ iche nye onye ọhụrụ ahụ - nwa ha. Nke a gụnyere ikike ijikọ ụmụ mmadụ niile n'otu n'ihi na ndị mmadụ niile na nne ha dị n'afọ ha. Ajụjụ ndị a na-ajụ ebe a gụnyere ókè ọ na-eme mkpebi iji tụlee mmadụ ọ bụla dị ka nwa mmadụ na ụzọ mkpebi dị otú ahụ si emetụta iwu mmekọrịta mmadụ na ibe ya, nka, na ọdịbendị mmadụ.
Mmetụta ọmịiko
N'ihi mkpa ọ dị ilekọta ụmụ ha na-etolite, n'ime afọ ha na dịka ụmụ ọhụrụ, ndị nne na-ahụ n'anya na-aghọ ndị na-enwekwu ọmịiko. Ajụjụ ndị a na-ajụkarị gbasara njirimara a gụnyere ma mmepe nke ọmịiko bụ nke anụ ahụ ma ọ bụ ihe si na nhọrọ nke ilekọta onwe ya pụta. Ha gụnyekwara ịtụle arụmụka Edith Stein na ụmụ nwanyị nwere "mkpa dị ukwuu ịkọrọ onye ọzọ [ndụ ha], n'ihi ya, ikike maka ịhụnanya na-adịghị achọ ọdịmma onwe onye nanị, maka ntinye aka, ikike karịa onwe onye...".
Mmeghachi omume
Naanị ụmụ nwanyị ka e kere nwere oghere nkịtị n'ime onwe ha nke nwere ike ịnabata onye ọzọ ma tụpụta ndụ ọhụrụ. Site n'afọ ime, ụmụ nwanyị na-enye onyinye nke onwe - ahụ nke ha - ka ndị ọzọ, ụmụ ha, wee nweta onyinye nke ndụ. Ajụjụ ndị a na-ajụ ebe a gụnyere njikọ dị n'etiti nnabata mmekọahụ na ụdị nnabata ndị ọzọ, dịka ọmụmaatụ mmetụta uche, uche, mmụọ, ọgụgụ isi na ihe ndị ọzọ.
Nchebe nke ndụ
N'ihi ndụ mmadụ ọhụrụ dị n'ime afọ ha, ụmụ nwanyị nwere ọrụ pụrụ iche ilekọta ụmụ ha na mmetụta pụrụ iche maka mkpa nke ndị niile na-enweghị ike ilekọta onwe ha - ndị na-adịghị ike, ndị ogbenye, ndị a chụpụrụ - ndị niile a na-ejighị ndụ ha kpọrọ ihe. Ndị ọkachamara n'ihe gbasara feminist ọhụrụ kwenyere na ọ bụ ikpe na-ezighị ezi mgbe ụmụ nwanyị na-akwado ite ime, igbu ụmụ ọhụrụ, nchọpụta mkpụrụ ndụ embrayo, ma ọ bụ ịmịpụta nwa n'ime vitro. Ajụjụ ndị a na-ajụ ebe a na-emetụta ụzọ kachasị mma iji gboo mkpa ụmụ nwanyị ma nye nkwado dị mkpa iji kwụsị ikpe na-ezighị ezi ndị a ma wuo ọha mmadụ. Ndị na-ahụ maka ụmụ nwanyị na-ekwu na imekọ ihe ọnụ nke ụmụ nwoke dị oke mkpa maka ọrụ ndị a nke na ha onwe ha kwesịkwara ịbụ ndị na-ahụkarị ụmụ nwanyị.
Ịdị nsọ na obi umeala
Ụmụ nwanyị nwere mmetụta nke ịdị umeala n'obi iji chebe onwe ha pụọ ​​​​n'iji ihe omimi nsọ ahụ eme ihe ma ọ bụ ihe megidere ya.[10] Naanị ịhụnanya zuru oke - ntinye aka na-enweghị ihe ọ bụla na inye onwe onye n'alụmdi na nwunye - "nwere ike ịnagide ihere nke ọdịdị mmadụ.[11] Isi ihe dị mkpa maka nnabata a bụ iji mmekọahụ kpọrọ ihe dị ka ihe atụ nke onye a hụrụ n'anya nke ukwuu.[12] Ndị inyom ọhụrụ na-emegidekarị ihe Russell D. Moore kpọrọ "Omenala Ndị Ikom" nke di na nwunye bi ọnụ ma na-enwe mmekọahụ n'èzí alụmdi na nwunye.[13]
Nkwado ụmụ nwoke
Site n'inyere ụmụ nwoke aka ịghọ nna, ụmụ nwanyị na-enye ụmụ nwoke nnukwu onyinye. Ọ bụ ezie na ọ na-ekere òkè n'ịzụ ụmụ, nwoke na-anọkarị n'èzí usoro nke afọ ime na ọmụmụ. N'ọtụtụ ụzọ, ụmụ nwanyị na-eme ka ịbụ nna na nkà ịzụ ụmụ nwoke dịkwuo mfe. Maka ndị inyom ọhụrụ, mmezu nke ịbụ nwoke pụtara ịbụ nna, ma n'anụ ahụ ma n'ụzọ ime mmụọ. Iji bụrụ nna anụ ahụ, nwoke ga-enyerịrị mkpụrụ ya, iji mepụta ndụ ọhụrụ. Dịka ndị nna ime mmụọ niile si kwuo, dịka ndị New Feminists si kwuo, nwere ọrụ ichebe inye onwe onye nke nwoke na nwanyị. Echiche a nke nchekwa nke nwunye na ezinụlọ ha na-ewulitekwa n'ime ikike anụ ahụ nke nwoke n'ike anụ ahụ ka ukwuu nke ụmụ nwoke, n'ozuzu ya, yana mkpa uche ha inwe mmetụta nke ịbụ onye ruru eru na onye nwere ike.[14] Enwere ọtụtụ ajụjụ a na-edozighị ebe a gụnyere ụzọ ụmụ nwanyị si eme ka ịbụ nna dị mfe, na-akwado nkwupụta na ịbụ nna bụ isi ihe na-eme ka ụmụ nwoke mezuo, na ụzọ e si gosipụta ịbụ nna n'Atọ n'Ime Otu na site na Kraịst.[15]
E nwere esemokwu ebe ọ bụ na ọ bụghị ndị niile na-akwado iwu ọhụrụ nke ndị inyom na-akwado echiche John Paul nke Abụọ na ngalaba 23-24 nke Mulieris Dignitatem na n'ihi Jenesis 1:27 na Ndị Efesọs 5:21, di na nwunye kwesịrị ịdị n'okpuru ibe ha.[16][17][18] Dịka ọmụmaatụ, na Eastern Orthodoxy, ịbụ nna ime mmụọ pụtara ọrụ nchụàjà ime mmụọ - inye ahụ na ọbara nwoke maka ido ụwa nsọ. Ọ bụ n'ihi na Jizọs nyere ahụ na ọbara ya ma dị ka àjà maka Chọọchị ya na dị ka onyinye nye Chọọchị n'ụdị Eucharist ka a pụrụ ichepụta ndụ ime mmụọ ọhụrụ. "Nwoke bụ 'isi' nke nwunye ya ọ bụghị iji mee ka onwe ya dị ka onye na-eme ihe ike, kama iji nye ahụ ya maka ya" wee si otú a mepụta ndụ ọhụrụ.[19] Dịka ndị na-edebe Eucharist, a na-enye ụmụ nwoke ahụ na ọbara Kraịst. Ndị ikom niile, ma ha lụrụ di ma ọ bụ nwunye ma ha lụrụ, ka e nyere nwanyị - ahụ nke Chọọchị. "Ọ bụ Eucharist ha."[20]

Ọnọdụ ụmụ nwanyị ọhụrụ

[dezie | dezie ebe o si]
Ọdịiche, ọ bụghị ịkpa ókè
"Ịkpa ókè bụ ihe ọjọọ, mana ọdịiche bụ ihe Chineke mere."[21] Ndị ọkachamara n'ihe gbasara ụmụ nwanyị ọhụrụ na-ekwu na ụmụ nwoke na ụmụ nwanyị dị iche iche, na ọdịiche a na-emetụta ụzọ ha si ebi ndụ ha, ihe ha na-eche banyere ha, na ike na adịghị ike ha. Ụmụ nwanyị nwere ike imezu ọrụ aka ha site n'ime ihe dịka ndị nne ime mmụọ n'ọrụ ọ bụla ha na-arụ: dịka nwunye, nne, nwanyị raara onwe ya nye, ọkachamara na-arụ ọrụ, ma ọ bụ nwanyị na-alụbeghị di. Ekwesighi iji ọdịiche dị n'etiti nwoke na nwanyị kpaa ókè n'otu onye ma e wezụga n'ọnọdụ ebe ọrụ dabere na onye nwere mmekọahụ ụfọdụ, dịka ọmụmaatụ, ụmụ nwanyị na-amụ nwa, naanị ụmụ nwoke nwere ike ịbụ ndị ụkọchukwu na Chọọchị Katọlik na Eastern Orthodox.[22][23]
Alụmdi na nwunye dị ka oriri nsọ
Ndị otu feminist ọhụrụ na-ewere alụmdi na nwunye dị ka onyinye onwe onye nke ndị mmadụ n'udo n'efu, zuru oke, kwesịrị ntụkwasị obi, na nke na-amị mkpụrụ. Nke a pụtara na alụmdi na nwunye karịrị "mmekọrịta"; ọ bụ njikọta nke ndị mmadụ.
Ememe ezinụlọ na ụlọ
Ndị ọkachamara n'ihe gbasara ụmụnwaanyị ọhụrụ na-arụ ụka na ezi echiche ụmụnwaanyị abụghị naanị maka ụmụnwaanyị, kama ọ bụ maka ezinụlọ - ma n'otu n'otu ma n'otu n'ime Chọọchị na Ụmụ Mmadụ. Ezinụlọ bụ isi ihe dị mkpa n'obodo, mana ọtụtụ ụmụnwaanyị enweghị nhọrọ ịnọ n'ụlọ ha na ụmụ ha n'ihi nrụgide mmekọrịta mmadụ na ibe ya, akụ na ụba ma ọ bụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị.[24][25][26] A ga-eji ọrụ ụmụnwaanyị dịka nne na n'ụlọ kpọrọ ihe dị ka ihe dị mma n'onwe ya.[27]
Ịhụnanya na ije ozi, ọ bụghị ike, ọchịchị ma ọ bụ obi ilu
N'ịbụ ndị ihe ha na-ahụ dị ka obi ilu, ịkpọasị, ma ọ bụ mmegwara nke ọtụtụ ndị na-akwado ụmụ nwanyị megide ụmụ nwoke ma ọ bụ ụmụ nwanyị ndị ọzọ maka ikpe na-ezighị ezi ugbu a ma ọ bụ n'oge gara aga, ndị na-ahụ maka ụmụ nwanyị ọhụrụ na-ekwu na ụmụ nwoke na ụmụ nwanyị kwesịrị imekọ ihe ọnụ na mmekọrịta mmadụ na ibe ha..[28] Nke a pụtara inye onwe ha n'ijere ibe ha ozi na ịhụnanya.[29]
Ezigbo nnwere onwe na-echeta nzube, gụnyere ihe ndị metụtara ya na ikike ya
Iji mee ka ụmụ nwoke na ụmụ nwanyị nwee nnwere onwe n'ezie, ndị ọkachamara n'ihe gbasara ụmụ nwanyị ọhụrụ na-ekwu na ha aghaghị ịsọpụrụ Onye Okike ma hụ ya n'anya otú ahụ. Ya mere, nkà ihe ọmụma na okpukperechi bụ akụkụ dị mkpa n'ịchọ otu ụmụ nwoke na ụmụ nwanyị kwesịrị na kwesịrị isi mee ihe maka "eziokwu ma ọ bụ ezi ihe ka elu", ọ bụghị naanị otu ha chọrọ ma ọ bụ nwere ike isi mee ihe.[30] Ndị ọkachamara n'ihe gbasara ụmụ nwanyị ọhụrụ na-ekwu na ndị mmadụ ga-eji ekele cheta na Chineke hụrụ ha n'anya dịka ihe e kere eke si gosi; ha aghaghị ịghọta na ndụ, n'ụzọ ụfọdụ, bụ onyinye ọ bụghị naanị ihe mmadụ nwere ike ikwu dị ka ihe onwunwe ya pụrụ iche.[31]
Ịmịpụta mkpụrụ, ọ bụghị naanị mmepụta ihe
Ịmụpụta mkpụrụ bụ ime ka ndị ọzọ hụ ma hụ ha n'anya. Ọ bụ ezie na mmepụta ihe bara uru, na-enyere aka ma dịkwa mkpa, a ghaghị ilekwasị anya n'ịkwanyere onye ahụ ùgwù na ịhụnanya - ọ bụ ezie na ọ na-ewe oge karịa, ọ chọrọ ndidi na nkwado nke ndị ọzọ, a naghịkwa atụ ya n'anya. Ọrụ ọ bụla nke ije ozi bụ ihe akaebe nke uru mmadụ, si otú a na-akwalite ọganihu nke agbụrụ mmadụ dum.
Ịmụpụta, ọ bụghị enweghị ike ịmụ nwa
Ọtụtụ ndị ọkachamara n'ihe gbasara ụmụ nwanyị ọhụrụ na-ekwu na ọmụmụ nwa bụ usoro ihe dị ndụ sitere n'okike, nke dị mma, ọ bụghị ọrịa ụmụ nwanyị kwesịrị ịṅụ ọgwụ ahụ ka a gwọọ ha.[32] Ọ bụrụ na ụmụ nwanyị asọpụrụ ọmụmụ nwa ha - ikike ha nwere maka ịbụ nne anụ ahụ na nke ime mmụọ, ha chọrọ nkwanye ùgwù n'aka ndị ọzọ ma jụ na mmekọahụ ha nwere ike ime ka ha nwee afọ ojuju onwe ha. Mbelata a nke mmekọahụ na-eme site na iji ọgwụ mgbochi afọ ime.[33] Ya mere, ọtụtụ ndị ọkachamara n'ihe gbasara ụmụ nwanyị ọhụrụ na-atụle uru ime mmụọ, mmetụta uche, na anụ ahụ maka ụmụ nwoke na ụmụ nwanyị site na ịgbaso atụmatụ ezinụlọ ebumpụta ụwa kama iji ọgwụ mgbochi afọ ime.[34]

Ndị na-akwado ya

[dezie | dezie ebe o si]

Ndị na-akwado ya n'oge a gụnyere Pia de Solenni, Janet E. Smith, Katrina Zeno, Elizabeth Fox-Genovese, R. Mary Lemmons, Colleen Carroll Campbell, Mary Beth Bonacci, Sister Prudence Allen, Alice von Hildebrand, Kimberly Hahn, Helen Alvare, Dorinda C. Bordlee, Erika Bachiochi, na Mary Ellen Bork. Ọrụ nke ndị Katọlik na-eche echiche n'oge gara aga banyere nwoke na nwanyị, dị ka Hildegard nke Bingen, Edith Stein na G. E. M. Anscombe, aghọwokwa mmetụta na nso nso a na mmepe nke ụmụ nwanyị ọhụrụ. Ọ bụ ezie na ọ bụ n'echiche nke John Paul nke Abụọ, òtù ahụ gụnyekwara ndị a ma ama na-abụghị ndị Katọlik, dị ka onye edemede ndị Juu Wendy Shalit na onye Protestant na-eme ngagharị iwe Enola Aird.

Ndị nkatọ

[dezie | dezie ebe o si]

Ndị nkatọ nke mmegharị ahụ na-arụ ụka na e ji usoro nna ochie mepụta ya maka nlekọta nke ya. Dịka Sister of Mercy Mary Aquin O'Neill, onye nduzi nke Mount Agnes Theological Center for Women in Baltimore kwuru, "[ọ]gaghị apụta mgbe niile na ụmụ nwoke na-akọwa ụmụ nwanyị ma na-agwa ụmụ nwanyị ihe ọ dị ka ịbụ nwanyị."[35] Dịka echiche a si dị, ruo mgbe ụmụ nwanyị ga-abụ ndị otu ikike a dị elu, ha enweghị ike ime mkpebi ikike gbasara echiche ha n'ihi na a napụrụ ha na ntuli aka.[36] Ndị nkatọ ahụ na-ekwusi ike na ọ dịghị mmegharị ọ bụla nke na-emegide ime ime na njikwa ọmụmụ nwa n'ụdị mgbochi ime ihe arụ nwere ike ịdị mma maka ụmụ nwanyị, nakwa na echiche nwanyị ọhụrụ bụ ụdị okike ma ọ bụ mkpebi bayọlọji, nke a pụrụ ịhụ dị ka ajọ mbunobi ochie n'ụdị ọhụrụ.[37]

Ojiji ọgbara ọhụrụ nke Chọọchị Katọlik ji eme ihe n'oge a na-agbalị ịpụ n'echiche ọdịnala nke Akwụkwọ Nsọ Katọlik nke 1912 na ụmụ nwanyị na ụmụ nwoke abụghị ndị otu n'ihe gbasara ndọrọ ndọrọ ọchịchị, akụ na ụba, na mmekọrịta mmadụ na ibe ya. A kabeghị ya anya ihe kpatara e ji mee mgbanwe ndị a, Holy See ka na-agbasokwa ọtụtụ echiche ndị nwere otu arụmụka mmadụ nke Akwụkwọ Nsọ Katọlik nke 1912. Nkatọ ọzọ nke echiche nwanyị ọhụrụ bụ na enwere ike ijikọ ọnọdụ Pope John Paul nke Abụọ na ozizi Katọlik ọdịnala karịa. Nke a nwere ike ime ka echiche ụwa na-aga n'ihu nke na-emebi ikike maka ụmụ nwoke na ụmụ nwanyị ịrụkọ ọrụ ọnụ nke ọma n'ọnọdụ ọkachamara na/ma ọ bụ mmekọrịta mmadụ na ibe ya.[38]

Hụkwa

[dezie | dezie ebe o si]
  • Atụmatụ ezinụlọ
  • Nkwado ụmụ nwanyị
  1. ↑ Allen R.S.M. (Summer 2006). "Man-woman complementarity: the Catholic inspiration". Logos: A Journal of Catholic Thought and Culture 9 (3): 87–108. DOI:10.1353/log.2006.0021.  PDF
  2. ↑ II (25 March 1995). "Evangelium vitae: the gospel of life". Libreria Editrice Vaticana.  Section 99 Pdf.
  3. 1 2 3 II (15 August 1998). "Mulieris dignitatem: on the dignity and vocation of women". Libreria Editrice Vaticana.  Section 30 Pdf.
  4. ↑ II (29 June 1995). "Apostolic letter to women". Libreria Editrice Vaticana.  Pdf.
  5. ↑ edited by Lemmons (2016). Woman as Prophet in the Home and the World: Interdisciplinary Investigations. Lexington Books. ISBN 978-1-4985-4208-1. 
  6. ↑ Allen. "Can Feminism Be a Humanism?". Women in Christ: Toward a New Feminism, Edited by Michele Schumacher. Eerdmans Publisher 2004: 251–83. 
  7. ↑ Steinfels (6–13 July 1996). "Obstacles to the new feminism: look before you leap". America 175 (8): 16–21. PMID 11660277. 
  8. ↑ Allen R.S.M. (1997). The concept of woman. Grand Rapids, Michigan: W.B. Eerdmans Publishing. ISBN 9780802842701.  pp. 213-315; 408-410.
  9. ↑ Sharkey (2008). "Edith Stein and Thomas Aquinas on Being and Essence". American Catholic Philosophical Quarterly 82 (1): 87–103. DOI:10.5840/acpq200882121. 
  10. ↑ Graglia, "Domestic Tranquility" Chapter 4, section on 'Female Chastity and the Preciousness of Women' p. 163-183.
  11. ↑ Graglia, "Domestic Tranquility" Chapter 4, section on 'Female Chastity and the Preciousness of Women' p. 163-183.
  12. ↑ Wojtyla, Karol (1981). Love and Responsibility. Farrar, Sraus, Giroux. 
  13. ↑ Moore, Russell D. Modern Feminism and the Concubine Culture:The Gender Implications of the Condit Case. The Council on Biblical Manhood and Womanhood. August 9, 2001
  14. ↑ Crabb, Larry. The Silence of Adam. Zondervan, 1998.
  15. ↑ Pelletier, Anne-Marie. "The Teachers of Man, for the Church as Bride." in "Women in Christ" ed. Schumacher, p. 232-250.
  16. ↑ (1996) "Feminism and marriage: a reflection on Ephesians 5: 21-33.". Diakonia Journal of the Center for Eastern Christian Studies 29 (1). 
  17. ↑ Von Hildebrand, On the Privilege of Being a Woman,
  18. ↑ Caldecott, Leonie. Sincere Gift: The Pope's "New Feminism". Communio: International Catholic Review 21 (Spring 1996). Section III.
  19. ↑ Zeno, "Every Woman's Journey", p.115.
  20. ↑ Zeno, "Every Woman's Journey", p.115.
  21. ↑ Zeno, Every Woman's Journey, 119.
  22. ↑ Migliorino Miller, Monica (2006). Sexuality and authority in the Catholic Church. Scranton: University of Chicago Press, 76–114. ISBN 9781589661288. 
  23. ↑ Sacred Congregation for the Doctrine of the, Faith (15 October 1976). Inter Insigniores (Declaration on the question of admission of women to the ministerial priesthood). Eternal Word Television Network. ISBN 9781589661288. 
  24. ↑ Shivanandan, Mary (1998), "Nurturing as a basic right and responsibility", in Vitz, Paul C.; Krason, Stephen M. (eds.), Defending the family: a sourcebook, Steubenville, Ohio: The Society of Catholic Social Science Press, ISBN 9781888462005. Online.
  25. ↑ (1977) Every child's birthright: in defense of mothering. New York, New York: Basic Books. ISBN 9780465021321. 
  26. ↑ (14 February 1997) "Feminism and the family an indissoluble marriage". Commonweal: 11–15.  Online.
  27. ↑ Graglia, F. Carolyn. Domestic Tranquility: A Brief Against Feminism.Dallas: Spence Publishing Company, 1998. p. 1-30.
  28. ↑ Alvare, Helen. "A New Feminism" Liguorian Magazine. May, 1997.
  29. ↑ As Janne Haaland-Matlary states, "The paradox for modern man is, of course, that Christian power is equal to service." from "Men and Women in Family, Society and Politics." Catholic Culture. L'Osservatore Romana. Vatican, January 12, 2005. p. 6-7
  30. ↑ Alvare, "A New Feminism"
  31. ↑ Zeno, Every Woman's Journey, p. 72-74
  32. ↑ Smith, Janet E. "Contraception: Why Not?" Catholic Physicians Guild meeting. Pontifical College Josephinum Columbus, Ohio. May 1994.
  33. ↑ (Summer 2000) "Body narratives: language of truth?". Logos: A Journal of Catholic Thought and Culture 3 (3): 166–193. DOI:10.1353/log.2000.0033.  Online.
  34. ↑ See Smith, "Contraception: Why not?" and Why Humanae Vitae was Right: A Reader San Francisco: Ignatius Press, 1993; DeMarco, Donald, Ph.D. "New Perspectives on Contraception"; Anscombe, G.E.M. "Contraception and Chastity", London: Catholic Truth Society, 1975.
  35. ↑ LaReau, Renée M. (January 2006). "Redesigning women: Is the church's 'new feminism' a good fit?". U.S. Catholic Magazine. Vol. 72, no. 1. Claretians. pp. 12–17.
  36. ↑ (2006) New Catholic feminism: theology and theory. New York: Routledge, 1–32. ISBN 9780415301480. 
  37. ↑ LaReau, Renée M. (January 2006). "Redesigning women: Is the church's 'new feminism' a good fit?". U.S. Catholic Magazine. Vol. 72, no. 1. Claretians. pp. 12–17.
  38. ↑ (28 March 2008) "The 'New Feminism'?". Commonwealth 135 (6): 8. 
Ewepụtara site na "https://ig.wikipedia.org/w/index.php?title=New_feminism&oldid=631520"