Gaa na ọdịnaya

Nnụnụ Zimbabwe

Shí Wikipedia, njikotá édémédé nke onyobulạ
Nnụnụ Zimbabwe
  • Nnụnụ Zimbabwe a tụrụ na nkume bụ akara mba nke Zimbabwe, nke pụtara na ọkọlọtọ mba na uwe agha nke Zimbabwe na Rhodesia mbụ, yana na akwụkwọ ego na mkpụrụ ego (nke mbụ na paụnd Rhodesia na mgbe ahụ na dollar Rhodesia). Ọ nwere ike na-anọchi anya ugo bateleur (Terathopius ecaudatus) ma ọ bụ ugo azụ Africa (Haliaeetus vocifer). [1][2] Ihe eji eme nnụnụ a sitere n'ọtụtụ ihe oyiyi soapstone achọtara na mkpọmkpọ ebe nke obodo ochie nke nnukwu Zimbabwe.

Ọ bụ ugbu a ihe ngosi nke Zimbabwe nwere onwe ya, na Matenga (2001) na-edepụta ihe karịrị 100 òtù ndị na-etinye ugbu a Nnụnụ na akara ngosi ha.

Mmalite ya

[dezie | dezie ebe o si]

Nnụnụ ndị a tụrụ atụ sitere n'obodo mebiri emebi nke Great Zimbabwe, nke ndị nna nna Shona wuru, malite na narị afọ nke 11 ma biri ihe karịrị afọ 300..Mkpọmkpọ ebe ahụ, nke a gụrụ aha Zimbabwe nke oge a, kpuchiri ihe dị ka hekta 730 (1,800 acres) ma bụrụ ihe owuwu nkume oge ochie kachasị ukwuu na mpaghara Sahara Africa. Otu n'ime ihe ndị a ma ama bụ ihe osise nnụnụ, ihe dị ka sentimita iri anọ (16 sentimita) n'ogologo ma guzo n'elu ogidi karịrị sentimita iri itoolu (3 n'ịdị elu, nke a rụnyere na mgbidi na monoliths n'ime obodo ahụ.[1] Ha bụ ndị pụrụ iche na Great Zimbabwe; ọ dịghị ihe dị ka ha achọtala n'ebe ọzọ.

E nyela nkọwa dị iche iche iji kọwaa ihe nnọchianya nke nnụnụ ahụ pụtara. Otu aro bụ na e guzobere nnụnụ ọ bụla n'otu n'otu iji nọchite anya eze ọhụrụ, mana nke a ga-achọ ọchịchị ogologo oge.O yikarịrị ka nnụnụ Zimbabwe na-anọchite anya anụmanụ dị nsọ ma ọ bụ nke Shona - ugo bateleur (Shona: chapungu), nke e weere dị ka onye ozi sitere na Mwari (Chineke) na ndị nna nna, ma ọ bụ ugo azụ (hungwe) nke a tụrụ aro ya bụ ihe oyiyi mbụ nke Shona.

Nchịkọta nke ndị ọchịchị na nloghachi na Zimbabwe

[dezie | dezie ebe o si]
Atọ n'ime nnụnụ Zimbabwe, nke e sere n'ihe dị ka 1891

N'afọ 1889, onye Europe na-achụ nta, Willi Posselt, gara Great Zimbabwe mgbe ọ nụrụ banyere ya site n'aka onye nchọpụta Europe ọzọ, Karl Mauch. Ọ rịgooro n'ebe kachasị elu nke mkpọmkpọ ebe ahụ n'agbanyeghị na a gwara ya na ọ bụ ebe dị nsọ ebe ọ na-ekwesịghị ịbanye, wee hụ nnụnụ ndị ahụ n'etiti ogige gburugburu ebe ịchụàjà doro anya. O mechara dee, sị:   Posselt kwụrụ Andizibi ụgwọ site na ịkwụ ụgwọ blanket na "ihe ndị ọzọ". Dị ka nnụnụ ahụ dị n'elu ya dị arọ nke ukwuu ka ọ ghara iburu, ọ wepụrụ ya ma zoo ya na ebumnuche ịlaghachi mgbe e mesịrị iji weghachite ya. O mechara resị nnụnụ ya Cecil Rhodes, onye debere ya n'ọbá akwụkwọ nke ụlọ ya dị na Cape Town, Groote Schuur, ma jiri osisi chọọ steepụ ụlọ ahụ mma. Rhodes nwekwara ihe oyiyi nkume, okpukpu atọ nke mbụ, iji chọọ ọnụ ụzọ ámá ụlọ ya dị n'England nso Cambridge mma.[3] Otu onye ozi ala ọzọ nke Germany bịara nwee pedestal nke otu nnụnụ, nke ọ resịrị Ethnological Museum na Berlin na 1907. [4]

Nchịkọta Rhodes nke nnụnụ Posselt kpaliri ya inye iwu nyocha nke nnukwu mkpọmkpọ ebe Zimbabwe site n'aka James Theodore Bent, nke mere na 1891 mgbe British South Africa Company wakporo Mashonaland. Bent dere na e nwere nnụnụ asatọ, isii buru ibu na abụọ obere, nakwa na o yikarịrị ka e nwere ọtụtụ ihe karịa na mbụ ebe e nwere ọtụtụ pedestals nkume ndị ọzọ nke e mebiri elu ya.

Ndị na-achị ala ahụ kwuru na ọ bụ ndị na-ewu ụlọ Mediterenian n'oge ochie ka ndị na-eme nnukwu Zimbabwe, na-ekwere na ndị Afrịka enweghị ike iwu ihe dị mgbagwoju anya dị otú ahụ; ya mere n'uche Rhodes, dị ka akwụkwọ nduzi nke afọ 1932 si kwuo ya, ọ bụ "ihe nnọchianya kachasị amasị nke njikọ dị n'etiti mmepeanya nke sitere na North ma ọ bụ East na obi ọjọọ nke Southern na Central Africa tupu ọbịbịa nke Europe". Bent kwuru na nnụnụ, n'ụzọ na-ezighị ezi, na ndị Phoenician.

N'afọ 1981, otu afọ mgbe nnwere onwe na Zimbabwe gasịrị, gọọmentị South Africa weghachiri anọ n'ime ihe ndị a tụrụ atụ na mba ahụ iji gbanwere nchịkọta Hymenoptera (aṅụ, wasps na ndanda) a ma ama n'ụwa niile nke dị na Harare; nke ise ka dị na Groote Schuur . N'afọ 2003, ụlọ ngosi nka Germany weghachiri akụkụ ya nke pedestal nnụnụ ahụ na Zimbabwe. E gosipụtara nnụnụ ndị ahụ ruo oge ụfọdụ na Natural History Museum na Bulawayo na Museum of Human Sciences na Harare, mana a na-etinye ha ugbu a na obere ebe ngosi ihe mgbe ochie na Great Zimbabwe site." typeof="mw:Extension/ref">

Ihe ngosi ọdịbendị

[dezie | dezie ebe o si]

Nnụnụ Zimbabwe abụwo ihe nnọchianya nke Zimbabwe na steeti ndị bu ya ụzọ kemgbe 1924. Akara nke Southern Rhodesia gụnyere nnụnụ Zimbabwe, ka oge na-aga, nnụnụ ahụ ghọrọ ihe nnọchianya zuru oke nke ógbè ahụ. Ego akwụkwọ na mkpụrụ ego nke Federation of Rhodesia and Nyasaland, nke Bank of Rhodesia na Nyasaland wepụtara gosipụtakwara nnụnụ ahụ, dị ka Flag of Rhodesia. Flag na akara steeti nke Zimbabwe nke oge a na-aga n'ihu na-egosipụta Nnụnụ Zimbabwe..Ọ bụ ugbu a ihe ngosi nke Zimbabwe nwere onwe ya na Matenga (2001) na-edepụta ihe karịrị 100 steeti, ụlọ ọrụ na ụlọ ọrụ egwuregwu nke na-etinye Nnụnụ na akara ha.

Ebe e si nweta ya

[dezie | dezie ebe o si]
  1. Thomas N. Huffman (1985). "The Soapstone Birds from Great Zimbabwe". African Arts 18: 68–73, 99–100. DOI:10.2307/3336358. 
  2. Paul Sinclair (2001). "Review: The Soapstone Birds of Great Zimbabwe Symbols of a Nation by Edward Matenga". The South African Archaeological Bulletin 56: 105–106. DOI:10.2307/3889033. 
  3. Kuklick (1991). "Contested Monuments: The Politics of Archeology in Southern Africa", in Stocking, George W.: Colonial Situations: Essays on the Contextualization of Ethnographic Knowledge. University of Wisconsin Press. ISBN 978-0-299-13123-4. 
  4. "Zimbabwe bird 'flies' home", BBC News, 4 May 2003. Retrieved on 6 May 2013.

1.Thomas N. Huffman (1985). "The Soapstone Birds from Great Zimbabwe". African Arts 18: 68–73, 99–100. DOI:10.2307/3336358.  2. Paul Sinclair (2001). "Review: The Soapstone Birds of Great Zimbabwe Symbols of a Nation by Edward Matenga". The South African Archaeological Bulletin 56: 105–106. DOI:10.2307/3889033.  3. Edward Matenga (2001). "The Soapstone Birds of Great Zimbabwe". Studies in Global Archaeology 16: 1–261.  4. Great Zimbabwe (11th–15th century) | Thematic Essay | Timeline of Art History | The Metropolitan Museum of Art

Njikọ mpụga

[dezie | dezie ebe o si]

Templeeti:Rhodesian topics