Gaa na ọdịnaya

Oduduwa script

Shí Wikipedia, njikotá édémédé nke onyobulạ

Ọ bụ onyeisi ndị Yoruba Benin nke aha ya bụ Tolúlàṣẹ Ọgúntósìn mere script Oduduwa n’afọ 2016 ma ọ bụ 2017 maka asụsụ Yoruba nke Naijiria na Benin. Ògúntósìn kwuru na ọ bụ nna ochie ndị Yoruba bụ́ Oduduwa kpugheere ya ihe odide ahụ n’ọtụtụ nrọ malite n’afọ 2011 ruo 2016.[1] Ọ nwetala nkwado site n'aka ndị isi ndị ọzọ nke ala Yoruba na mba abụọ ahụ dị ka ihe mgbakwunye na ma ọ bụ enwere ike dochie script Latin..[1][2]

Yoruba nwere mkpụrụedemede Latịn abụọ, nke e ji otu na Naijiria na otu na Benin.[1] Edemede Oduduwa bụkwa nke mkpụrụ akwụkwọ, nke sitere n'ike mmụọ nsọ nke Latịn (dịka ọmụmaatụ /k͜p/ ka e dere dị ka otu mkpụrụedemede, mana /ɡ͜b/ dị ka mpempe akwụkwọ ozi maka /ɡ/ na /b/, yiri mkpụrụedemede Yoruba nke Naijiria; n'otu aka ahụ, mkpụrụedemede maka ⟨ẹ, ọ, ṣ⟩ sitere n'aka ⟨ẹ, ọ, ṣ⟩ sitere na ⟨ẹ, ọ, ṣ⟩ derived⟨ẹ, ọ, ṣ⟩ derived⟨, ọ, ṣ⟩ deri ⟨ẹ A na-eji mkpụrụedemede maka ⟨n⟩ dee ụdaume imi, ọzọ dịka ọ dị na mkpụrụedemede Yoruba nke Naijiria). Oduduwa dị iche na Latịn n'ịde ya aka nri-gaa n'aka ekpe.[1]

A na-akụziri ụmụaka edemede Oduduwa n'ụlọ akwụkwọ dị na Porto-Novo, Benin [3] na Ifẹ, Nigeria. [4]

iwe na edemede Oduduwa. Á (n'aka nrw">i) na Á (n"etiti) na-agw n'ihi akara ha kwụ ọtọ; Á na Á (aka ekpe) njikọ ebe njedebe nke akara ha kwụ otu ebe na-emetụ aka.

wu">m akwụkwọ n<i id="mwSw">d dị n'akụkụ ya na-eme ka l="mw-r cx-link" data-linkid="62" h="./Ligature_(typo)" id="mwSQ" rel="mw:WikiLink" title="Ligature (typography)">Njikọ dị iche iche: mgb otu mkpụrụ akwụkwọ na-ejedebe n'ụzọ kwụ ọtọ (ọ bụ, e, e, ː, e, i, e, n, e) na nke na-esote na-amalite na ụdị ụda ahụ (ya bụ: ː b, ː l, e, a na-ejikọta ahịrị abụọ ahụ n'otu akara, na-ejikarị mkpụrụ akwụkwọ ahụ. Nke a na-eme dịka ọmụmaatụ na usoro du na aha Oduduwa (lee igbe ozi n'elu). Ebe <i id="mwaw">a kw ọtọ zutere n ọzọ (dị ka na ːa na ː a), ma ọ bụ na oghere dị nkọ (dị ka n'ime na ːA), ha nwekwara ike isonye; ya mere iwe na-emepụta eriri abụọ (lee foto dị n'aka nri). Ebe mkpụrụedemede na-eme<i id="mwcg">t aka, dịka na nke a, ha nwere ike ijikọta ọnụ ka akụkụ nke otu na-abanye n'okpuru nke ọzọ. Comma <i id="mwdg">n-ejikọkwa na mkpụrụedemede dịka n na i nke nwere akara kwụ ọtọ.[1]

Ọnụ ọgụgụ

[dezie | dezie ebe o si]

E nwere usoro ọnụọgụ iri maka ide ọnụọgụ ọnụọgụ, nke sitere na ọnụọgụ Hindu-Arabic (nke a na-edekwa site n'aka nri gaa n'aka ekpe), na akara edemede bụ isi (. ,:; - ? apostrophe na akara ntinye). A naghị egosi Ụda olu.[1]

Ihe ngosi

[dezie | dezie ebe o si]

Akwụkwọ ozi

[dezie | dezie ebe o si]

Edemsibia

[dezie | dezie ebe o si]
  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 Adéṣínà Ọmọ Yoòbá. "This chief hopes Yorùbá speakers adopt his newly invented 'talking alphabet'", Global Voices, 10 March 2020. Retrieved on 4 April 2021. (in en) Kpọpụta njehie: Invalid <ref> tag; name "Yooba2020" defined multiple times with different content
  2. "Yoruba Monarchs Commends New Oduduwa Alphabets, Hail Aregbesola", OsunDefender, 1 November 2017.
  3. "Oduduwa Alphabet: Òmìnira èdè ti dé fún Port Novo báyìí", BBC Yoruba, 15 December 2020.
  4. "Oduduwa alphabets: Ǹjẹ́ ó mọ̀ nípa Álífábẹ́ẹ̀tì Oduduwa àti bí o ṣe lè lòó fi gbé èdè Yorùbá ga?", BBC Yoruba, 17 April 2022.