Gaa na ọdịnaya

Pandanus language

Shí Wikipedia, njikotá édémédé nke onyobulạ
Karuka nut (Pandanus julianettii)

Asụsụ Pandanus bụ asụsụ ọtụtụ ndị mmadụ na-asụ n'ebe ọwụwa anyanwụ New Guinea Highland, nke a na-eji mgbe a na-achịkọta mkpụrụ osisi Pandanus..

Kwa afọ, ndị mmadụ na-ama ụlọikwuu n'ime ọhịa iji nweta mkpụrụ nke sierra (Pandanus julianettii na Pandanus brosimos).  Enwere ọtụtụ okwu ndị a na-ahụkarị na osisi ahụ adịghị mma maka gị, n'ihi na ọ nwere mmekọrịta mgbochi ịka nká na mkpụrụ osisi ahụ.  Okwu zuru oke nke ruru otu puku okwu n'ahịrịokwu m mere iji dochie okwu na mazhidoro iwu.  Okwu ọhụrụ a na-elekwasị anya na okwu ndị metụtara njem iji nweta mkpụrụ nke Karuka, ma m na-agbanwe ya na okwu ndị na-abụghị mpaghara.  M na-asụ asụsụ ahụ n’ebe ndị bi n’obodo nta ahụ nọ, m na-etolitekwa.  A naghị ahụ asụsụ pandanus n'ebe ọ bụla n'èzí osisi ahụ, a na-enyochakwa mmụọ osisi ugwu..

A na-atụ anya na ndị otu afọ, nwoke na nwanyị, na-asụ asụsụ Tupu.   A na-asụ Tok Pisin na mpaghara ahụ, mana amụtabeghị m asụsụ Pandanus.   Ndi ohuru Ekwu, Anaghi m atu oke ohia, achoghim ichebe ha.   Na 1990s, asụsụ Kewa nke Imbongu pandanus na-dwula.

Ọdịdị ya

[dezie | dezie ebe o si]

Asụsụ na okwu nke asụsụ pandanus dabeere na asụsụ nne, mana ụdị a machibidoro iwu ma gbasie ike, ọkachasị maka aha ihe ndị dị ndụ. A na-ejikọkarị okwu n'ime okwu nche anwụ nke na-enweghị echiche yiri ya n'okwu nkịtị.[1] Okwu asụsụ Pandanus nwekwara ike ịbụ okwu ndị e si n'asụsụ ndị ọzọ nweta.[1]

'Karuka,' dị ka okwu, ạnại emoso ya miềp niile nlạng pandanus niile.  Dịka ọmụmaatụ, n'Asụsụ Kewa sụm ọ bụ aga, [1] [2] ma n'ụngụ kewa pandanus ọ rumala aga.  Ọzọ, n'asụsụ Asus, e dere okwu Pandanus alŋaw.[1]

Asụsụ ndị nwere ndekọ Pandanus

[dezie | dezie ebe o si]

E dekọrọ ndekọ Pandanus nke ọma maka:   Asụsụ Kalam pandanus, nke a na-akpọ alŋaw mnm (Asụsụ Pandanus) ma ọ bụ ask-mosk mnm (asụsụ Izere), a na-dụ ya eme ihe mibhe ị na-eri ma ọ bụ na-esi nri cassowary, [1] more than Ikwu monmon mnm (Asỻs mộng / n'efu).  [2] A nayt ekwu ya n'ihi egwu nke Đồng, kama iji gbochie mkpuru ahihia mmiri, sie ike, ma ọ bụ rere ure;  ma ọ bụ banyere cassowaries, iji gosi nkwanye ùgwù nye nnụnụ.[2]  Ị nwekwara ike iji asụsụ Kalam pandanus mee ihe n'èzí ọhịa na-enweghị ntaramahụhụ ma ọ dịghị nsụgharị ọzọ.[2]  Asụsụ ahụ nwere ike ịbụ ọtụtụ puku afọ, ọ nwekwara ike ịbụ asụsụ pandanus ochie.[1]

Asụsụ Huli nwere ndekọ na-ezere tayenda tu ha illi (bush divide taboo) ebe ọ na-achịkọta Pandanus mgbe ọ na-achụ nta ya.[1]  A na-eji Tayenda, dại ka ọtụtụ n’ime mủ dại n’elu, ezere Đồng nạn dị..[2]

Ihe ndị e dere n'akwụkwọ

[dezie | dezie ebe o si]
  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 Pawley (1992). "Kalam Pandanus Language: An Old New Guinea Experiment in Language Engineering", in Dutton: The Language Game: Papers in Memory of Donald C. Laycock, Memory of Donald C. Laycock, Pacific Linguistics Series C (in English), Canberra: Department of Linguistics, Research School of Pacific Studies, Australian National University, 313–334. ISBN 0858834006. OCLC 222981840.  Kpọpụta njehie: Invalid <ref> tag; name "Pawley" defined multiple times with different content
  2. Goldman (1983). "Talking about talk", Talk Never Dies: The Language of Huli Disputes (in English). London and New York: Tavistock Publications, 254–257. ISBN 978-0422782104. OCLC 993340993. 

Ihe odide

[dezie | dezie ebe o si]
  • [Ihe e dere n'ala ala peeji] Sociolinguistics/Soziolinguistik 3: An International Handbook of the Science of Language and Society/Ein Internationales Handbuch Zur Wissenschaft Von Sprache und Gesellschaft, p. 2042. 
  • William Foley, 1986. Asụsụ Papua nke New Guinea, peeji nke 43.