Richard H. Geoghegan

Richard H. Geoghegan
Geoghegan, c. 1895
Born	Birkenhead, Cheshire, England
Died	Fairbanks, Alaska, U.S.
Occupation	Court stenographer
Known for	Accomplished linguist; first Esperantist from the English-speaking world

Richard Henry Geoghegan (/ ˈɡeɪɡən/ GAY-gən; [1] 8 Jenụarị 1866 - 27 Ọktoba 1943) bụ onye asụsụ Anglo-American na onye Esperantist izizi mara n'ụwa na-asụ Bekee.

Mbido ndụ na agụmakwụkwọ

A mụrụ Richard Henry Geoghegan na 8 Jenụwarị 1866 na Birkenhead, Cheshire, England, Britain..

Mgbe ọ dị afọ atọ, Geoghegan nwere ike ịrị steepụ ụlọ ahụ, ma n'ihi na ọ nwere nkwarụ, ọ naghị enwe ike ịgagharị n'ụlọ ahụ ruo oge ụfọdụ.   Mgbe ọ bụ nwata, o gosipụtara ikike ọgụgụ isi pụrụ iche, karịsịa n'asụsụ.   Mgbe ọ dị afọ asaa, ọ nwere mmasị na akwụkwọ Western wee banye na Mahadum Oxford na Jenụwarị 1884 iji mụọ Chinese.   Mgbe nke ahụ gasịrị, o gosipụtara onwe ya na ọ bụ ezigbo nwa akwụkwọ, ọ nwetara akwụkwọ mmụta ugboro abụọ, ma ọ nwetaghị akara ugo mmụta.   Na Oxford, Chinese nọgidere bụrụ isiokwu na-abụghị ogo ruo 1936.  

Ọrụ Esperanto

N'oge mgbụsị akwụkwọ nke 1887, mgbe asụsụ Esperanto pụtara, Geoghegan gụrụ otu akụkọ gbasara onye kere asụsụ ahụ, L. L. Zamenhof, onye dere ya ozugbo.  Zamenhof bipụtara Unua Libro mbipụta Geoghegan nke German.  N'ịbụ onye mụtara asụsụ ahụ n'akwụkwọ ahụ n'usoro dị mkpirikpi, ka oge ụfọdụ gasịrị, Geoghegan nwetara mbipụta mbụ nke Zamenhof na nsụgharị Bekee nke J. St.  nke Warsaw (ihe nzuzo nke Julian Steinhaus).  Geoghegan kpọrọ Zamenhof aka nsụgharị ahụ adịchaghị mma, ọ hụkwara na Esperanto na-atọ ndị na-asụ Bekee ụtọ.  N'ikpeazụ, Zamenhof gwara Geoghegan ka o mepụta ntụgharị asụsụ nke ọma.  Geoghegan bipụtara nsụgharị Steinhaus na 1889.  Na Unua Adressaro, ndepụta mbụ nke ndị na-akwado Esperanto, Geoghegan pụtara dị ka ọnụ ọgụgụ264.

Ịkwaga Washington State

Geoghegan hapụrụ Oxford na njedebe nke 1887 wee bụrụ onye nkuzi asụsụ na London ruo 1891, mgbe ọ nwụrụ site na ụmụnne ya wee kwaga Eastsound na United States.  N'afọ 1893, ọ gara Washington" id="mwQQ" rel="mw:WikiLink" title="Tacoma, Washington">Tacoma, Washington steeti, ebe ọ rụrụ ọrụ dị ka onye na-ese ihe maka bishọp Anglican, ma mesịa bụrụ onye nnọchianya nke England na Japan.

O hiwere, ya na ndị ọkà mmụta asụsụ abụọ ma ọ bụ atọ ndị ọzọ, Washington State Philological Society, nke jikọtara ya na usoro edemede "Eastern" nke usoro kalenda America.  N'otu oge ahụ, ọ chọrọ ọkwa dị ka onye prọfesọ asụsụ Chinese na Mahadum Washington dị na Seattle Na mbido 1903, ọkàikpe gọọmenti etiti James Wickersham kpọrọ ya ka ọ bịa na Alaska dị ka ọkàiwu.  Na 1905, a họpụtara ya dị ka onye isi oche mbụ nke American Esperanto Association e hiwere ọhụrụ, mana ọ nweghị ike ịpụ n'ụlọ..

Ịkwaga Alaska

N'agbanyeghị ihu igwe siri ike na ebe a na-egwupụta ọlaedo, ụdị ndụ Alaska na ohere ịmụ Aleut na asụsụ ndị ọzọ dị n'ógbè ahụ masịrị Geoghegan. Ewezuga afọ 1905, nke ọ nọrọ na Seattle (ebe e guzobere Seattle Esperanto Society n'okpuru mmetụta ya na nke enyi ya, William G. Adams), na 1914, mgbe ọ gara n'ebe ọdịda anyanwụ United States na Japan, Geoghegan nọgidere bụrụ onye bi na Alaska ruo mgbe ọ nwụrụ na 27 Ọktoba 1943. N'ihi nkwarụ anụ ahụ ya, Geoghegan bụ onye na-ala ezumike nká ma nọrọ n'alụghị di ruo 1916. N'afọ ahụ, ọ hụrụ Ella Joseph-de-Saccrist n'anya, ọ lụrụ ya, mana naanị na nzuzo, n'okpuru ndụmọdụ nke ndị enyi, n'ihi ajọ mbunobi agbụrụ dị n'oge ahụ: Ella, onye si Martinique, bụ onye a maara dị ka onye ojii. Ọ nwụrụ na 1936. (Nke a na-akọwa ihe mere n'ọtụtụ akụkọ ndụ mmadụ ji agụ na ọ lụbeghị di.)

Geoghegan biri n'ụzọ dị mfe, mgbe mgbe n'ụlọ osisi oge ochie, na adreesị dị iche iche n'obodo Fairbanks. Ọ nọgidere na-ekwesị ntụkwasị obi nye Esperanto, nke a họpụtara ya ozugbo na Lingva Komitato (Kọmitii Asụsụ) mgbe e guzobere ya na 1905. Otú ọ dị, nye ya, Esperanto bụ asụsụ edere ede. Onye mbụ ya na ya kwurịtara okwu n'ezie bụ Wilhelm Heinrich Trompeter, onye letara ya na Eastsound n'afọ 1890. Nchịkọta akwụkwọ ya bara uru, gụnyere ọtụtụ akwụkwọ ozi mbụ sitere na Zamenhof na ndị ọsụ ụzọ ndị ọzọ, yana ihe ndị ọzọ a na-adịghị ahụkebe banyere asụsụ ndị a na-amaghị nke ọma - ọkachasị asụsụ ndị ọwụwa anyanwụ, bibiri mgbe ụlọ ezinụlọ ahụ dị na Eastsound gbara ọkụ na 1906. Eleghị anya, enyemaka asụsụ kachasị dị ịrịba ama nke Geoghegan bụ nchịkọta nke akwụkwọ ọkọwa okwu na ụtọ asụsụ maka Asụsụ Aleut nke agwaetiti Alaska, nke ọ rụrụ ọrụ na ya site n'oge ọ bịarutere na Valdez, Alaska, na 1903. E mechara bipụta ya naanị mgbe ọ nwụsịrị, na 1944, ọ ka bụkwa taa ọrụ asụsụ Bekee bụ isi na isiokwu ahụ.

N'ime Esperanto na banyere ya

• : CS1 maint: ebe efu na-ebipụta (link). Nsụgharị Bekee nke Unua Libro. 
• Asụsụ zuru ụwa ọnụ "Esperanto". Akwụkwọ ntụziaka zuru ezu na Vocabularies abụọ, Nurnberg, 1892: CS1 maint: onye na-ebipụta ebe na-efu (link). Geoghegan sụgharịrị ya site na Russian nke Dr. L.L. Samenhof (Mbipụta nke Abụọ, Upsala, 1898)  
  
• : CS1 maint: ebe na-efu onye na-ebipụta (link). Nke R. H. Geoghegan sụgharịrị, site na Russian site na Dr. L. Zamenhof 
• : CS1 maint: ebe efu na-ebipụta (link). E si na French nke Louis de Beaufront nweta ya site na Richard H. Geoghegan 

Banyere asụsụ Aleut na isiokwu ndị ọzọ

•  
• E bipụtara ya mgbe ọ nwụsịrị. (Mbipụta nke Abụọ, Seattle, Washington, 1966)  
  

Akwụkwọ ozi, akwụkwọ akụkọ, na akwụkwọ ndị ọzọ nke Richard Geoghegan dị na Richard Geog Hegan Collection, Rasmuson Library, Mahadum Alaska, Fairbanks.