Riddle-tales
Riddle-tales bụ akụkọ ọdịnala nke asọmpi egwuregwu mgbagwoju anya. Amaghị m ihe na-eme gburugburu m, mana m na-edobe ihe omimi nke oge gara aga maka ndị ga-abịa n'ọdịnihu. Egwuregwu ndị dị otú ahụ bụ akụkụ nke asọmpi amamihe n'ozuzu. Ìwè abụọ dùi mhapa nke quọn ọ bộ: tại tại nke eze ma ọ bộ onye isi ồng; Ana m agbalị ịlụ. N'ikwekọ na nke ahụ, Usoro nkewa nke Aarne-Thompson depụtara ụdị akụkọ ọdịnala abụọ gụnyere asọmpi mgbagwoju anya: AT 927, Outriddling the Judge, na AT 851, The Princess Who Can Not Solve the Riddle. [2] Akụkọ ndị dị otú a na-agụnye azịza nke ajụjụ ndị dị omimi: 'Agaghị m ahapụ ndị na-ege m ntị.''.
Ihe ndị mere n'oge gara aga
[dezie | dezie ebe o si]Ihe atụ mbụ nke asọmpi amamihe dị n'etiti ndị eze bụ Sumerian epic Enmerkar nke Onyenwe Aratta, saịtị nke ọkara mbụ nke narị afọ nke abụọ BC, nke ndị Ijipt The Quarrel of Apophis na Seqenenre, nke na-egosi na narị afọ nke 13 BC papyrus banyere Fero Apophis nke Seqenenre Tao. Akụkọ banyere Apophis nke Segenenre na Tale of Setne Khamwas nke Si-Osire, nke popu nyere ndị Rom, bụ otu akụkọ ahụ gbasara n'Ijipt. Akụkọ ndị a adịghị agụnye ihe omimi nke ndị dị otú ahụ.
Akụkọ banyere ndị Ijipt, ikekwe saịtị ndị Gris, yiri ka ọ bụ mkpali maka akụkọ nke asọmpi amamihe dị n'etiti Fero Amasis II nke Etiopia, nke Bias maara ihe nke Priene bụ onye nyeere Fero aka idozi ihe omimi, nke Plutarch's 1st ma ọ bụ 2nd narị afọ AD Convivium Septem Sapientium. Dịkarịa ala, otu n'ime isi mmalite Plutarch nwere ike ịbụ Romance Aesop, nke malitere na narị afọ nke anọ BC (chs 102-8, 111-23). Aesop Romance nwere akụkọ ndị yiri ka ọ bụ asọmpi amamihe yana ụdị akụkọ Ahikar dị iche iche..
Ndepụta
[dezie | dezie ebe o si]Ndepụta ndị a dabere na nyocha Christine Goldberg mere. Marjorie Dundas nwere nchịkọta zuru ezu.
| Asụsụ bụ isi ma ọ bụ nke mbụ | Ụbọchị mbụ a maara | Isiokwu ederede na nchịkọta | Nọmba AT | Ihe odide |
|---|---|---|---|---|
| Asụsụ Hibru | Narị afọ nke asatọ ruo nke isii BCE | Ihe omuma nke Samsin. N'Akwụkwọ Ndị Ikpe, Samsin na-agwa Ndị Filistia ihe omimi n'ememe agbamakwụkwọ ya. | Goldberg 1993, 17-18. | |
| Asụsụ Hibru | Narị afọ nke asaa ruo nke isii BCE | Solomọn na Eze Nwanyị Sheba. Eze Nwanyị ahụ na-anwale Solomọn na ihe omimi (gụnyere Ndị Eze m.1-13 na Ihe E Mere nke Abụọ 9.1-12). Nke a kpaliri ọrụ dị iche iche mgbe e mesịrị: a na-ekwu na ọ bụ ya ka e dere ihe omimi anọ na Midrash Proverbs nke narị afọ nke 10 ma ọ bụ nke 11. Ihe ndị a tinyere ule amamihe iri na anọ ma ọ bụ iri na ise, ụfọdụ n'ime ha bụ ihe omimi, pụtara na Midrash ha-Ḥefez (1430 OA). Targum Sheni nke oge ochie nke Aramic nwekwara ihe omimi atọ nke Eze Nwanyị ahụ gwara Solomọn.[1] | Goldberg 1993, 22-24. | |
| Grik oge ochie | Narị afọ nke isii ma ọ bụ nke ise BCE | Ọnwụ Homer. Heraclitus kọwara na a buru Homer amụma na ọ ga-anwụ mgbe ọ na-edozighị ihe omimi ụmụaka. Hesiod kọkwara akụkọ ahụ. | Goldberg 1993, 15-16. | |
| Grik oge ochie | Narị afọ nke ise BCE | Oedipus na Sphinx. A na-ebu ụzọ zoo aka na asọmpi mgbagwoju anya na egwuregwu nke Epicharmus nke Kos. | Goldberg 1993, 13-15. | |
| Aramaic | narị afọ mbụ BCE ma ọ bụ CE | Kahramâneh na Nwa Eze ahụ. Nwa eze na-eto eto meriri nwanyị a na-alụ ọhụrụ site na asọmpi mgbagwoju anya. Akụkọ Turandot na One Thousand and One Nights, nke bụ ihe mkpali maka ọtụtụ ihe nkiri nke oge a, na-agụnye asọmpi mgbagwoju anya: ndị na-achọ ịlụ ya kwesịrị ịza ajụjụ atọ niile iji nweta aka Princess, ma ọ bụ ma e gbupụ ha isi; Na opera Puccini, Turandot ji mwute dọọ Calaf aka ná ntị "ihe mgbagwoju ike bụ atọ, mana Ọnwụ bụ otu". | 851 | Goldberg 1993, 25-26; 29-31. |
| Aramaic | Narị afọ nke ise BCE | Akụkọ Ahikar. Ahikar na-enyere eze ya aka site na idozi ihe omimi nke onye mmegide. | Goldberg 1993, 17. | |
| Grik oge ochie | Narị afọ nke mbụ ma ọ bụ nke abụọ OA | Septum sapientium convivium (Nri Anyasị nke Ndị Amamihe Asaa) na Moralia nke Plutarch (2: 345-449). Otu nwanyị na-eme ihe omimi n'otu oriri. | Goldberg 1993, 16-17. | |
| Grik oge ochie | Narị afọ nke atọ OA | Apollonius nke Taịa Antiochus na-anwale ikike Apollonius ịlụ nwa ya nwanyị.[2] | Taylor 1948, 41; Goldberg 1993, 18-20. | |
| Sanskrit | Narị afọ nke anọ ma ọ bụ nke ise OA | Mahabharata. III.311-12 nwere [./<i id=]yaksha_Prashna" id="mwvQ" rel="mw:WikiLink" title="Yaksha Prashna">Yaksha Prashna, usoro ihe omimi nke mmụọ okike (yaksha) nyere Yudhishthira. III.134 nwere akụkọ Ashtavakra, onye na-aza ihe omimi nke Eze Janaka ma merie otu Bandin na asọmpi amamihe ọzọ. | Goldberg 1993, 20-22. | |
| Arabic | Narị afọ nke 10 OA | Alụmdi na nwunye nke Imrou-l-Qais. Imrou-l-Qais ga-alụ naanị nwanyị nwere ike idozi ihe omimi ya. | Goldberg 1993, 24-25 | |
| Ndị Peshia | Narị afọ nke 10 ma ọ bụ nke 11 OA | Shahnameh Asọmpi mgbagwoju anya n'etiti Zal na Manuchehr, eze ukwu nke Iran. Manuchehr na-atụ egwu ma na-achọ iwepụ Zal, mana a dụrụ ya ọdụ na Zal ga-aghọ dike na-enweghị atụ nke Iran, ya mere Manucheher na-anwale ya na ihe omimi, ọkachasị nke cosmological. Ịmeri n'asọmpi mgbagwoju anya bụ otu n'ime ọtụtụ nzọụkwụ maka Zal iji merie aka Rudabeh. Ọzọkwa, Buzurjmihr na-eche asọmpi amamihe ihu. | Goldberg 1993, 26-27. | |
| Sanskrit | Narị afọ nke 11 OA | Baital Pachisi A vetala na-akọ akụkọ iri abụọ na anọ, nke ọ bụla na-agwụcha na mgbagwoju anya. N'ụzọ a na-adịghị ahụkebe, ihe ịma aka ebe a bụ maka dike ka ọ ghara idozi ihe omimi. | Goldberg 1993, 25. | |
| Ndị Peshia? | ejighị n'aka | Gul na Sanaubar. Ndị na-eso adaeze ga-aza ihe omimi. | Goldberg 1993, 27-28. | |
| Old Norse | Narị afọ nke 13 OA | Hervarar saga ok Heiðreks. Chi Ódin na-ama Eze Heiðrekr aka ịza ihe omimi ya, nke a maara dị ka Gátur Gestumblinda. | Lee: 927 | Goldberg 1993, 31-34. |
| Ndị Irish | Narị afọ nke 13 OA | Imthecht na Tromdaime. Ihe odide ahụ nwere ma ọ dịkarịa ala otu ihe omimi, ihe atụ nke dị ụkọ n'akwụkwọ Irish oge ochie. Mgbe dike ahụ laghachiri n'ụlọ nzukọ ahụ iji taa ndị na-ede uri ya ahụhụ maka ihe karịrị akarị, a na-anwale amamihe ya site na ọtụtụ ajụjụ, gụnyere ihe omimi na-esonụ: 'Gịnị dị mma mmadụ chọtara n'ụwa nke Chineke na-achọtaghị? - Nna ukwu kwesịrị ekwesị.' [3] | Goldberg 1993, 37. | |
| German | O doro anya | N'akụkọ Grimm "The Peasant's Wise Daughter", nwa agbọghọ na-arụ ọrụ ugbo meriri eze n'alụmdi na nwunye site na idozi ihe omimi ọ na-eme. | 875 | |
| Ndị Peshia | ca. Narị afọ nke 12 1762 1926 |
Akụkọ banyere Princess Turandot, nwa eze mara mma ma na-enweghị mmetụta nke na-atụ aro ihe omimi na-egbu egbu maka ndị na-achọ ya. Akụkọ ahụ dị na nchịkọta Haft Peykar, ma kpalie Carlo Gozzi's commedia dell'arte Turandot na opera a ma ama nke onye Itali na-ede egwu Giacomo Puccini. | 851A |
Christian Schneller, na narị afọ nke 19, chịkọtara akụkọ sitere na Wälschtirol (Trentino) nke yiri akụkọ Turandot: eze wakporo mba dị nso ma tụọ di na nwunye eze mkpọrọ, mana nwa ha nwoke gbapụrụ ma bụrụ onye ogbenye zụlitere. Afọ ole na ole ka e mesịrị, nwata nwoke ahụ gara alaeze ndị iro wee mata na nne na nna ha dị ndụ na adaeze ahụ na-anwale ndị nwere ike ịlụ ya na ihe omimi na-egbu egbu.
Akụkọ Sri Lankan, The Riddle Princess: Terávili Kumari Kava, bụ maka idozi ihe omimi ahụ. Nwa Rajah hụrụ onyonyo a wee rịọ onwe ya ka ọ bụrụ onye njem na-abụghị ego iji nyere ya aka, dịka akụkụ nke atụmatụ ya..
Hụkwa
[dezie | dezie ebe o si]- The Riddle (akụkọ ifo)
- Ridere nke ihe mgbagwoju anya
- Akụkọ Na-adọrọ Adọrọ Adọrọ
- Ihe ọchị
Ebe e si nweta ya
[dezie | dezie ebe o si]- Archer Taylor, The Literary Riddle tupu 1600 (Berkeley, CA: University of California Press, 1948).
- Christine Goldberg, Turandot's Sisters: A Study of the Folktale AT 851, Garland Folklore Library, 7 (New York: Garland, 1993).
Ihe odide
[dezie | dezie ebe o si]- ↑ Kpọpụta njehie: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs namedJacob Lassner 1993, pp. 9-17 - ↑ Kpọpụta njehie: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs namedArcher Taylor 1948 p. 412 - ↑ Kpọpụta njehie: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs namedChristine Goldberg 1993 p. 37
Ịgụ ihe ọzọ
[dezie | dezie ebe o si]- Gutierrez, Maria (2006). "Onye nzuzu nke tụpụtara ịkọ ọdịnihu na-agaghị ekwe omume: otu akụkọ Madrid nke ATU 851". Na: Culturas populares, No. 3, 2006 (n'asụsụ Spanish).