Gaa na ọdịnaya

Wavinya Ndeti

Shí Wikipedia, njikotá édémédé nke onyobulạ
Wavinya Ndeti
mmádu
Ụdịekerenwanyị Dezie
Mba o sịKenya Dezie
Aha ezinụlọ yaWavinya Dezie
Ụbọchị ọmụmụ ya3 Novemba 1967 Dezie
Ebe ọmụmụMachakos County Dezie
Ọrụ ọ na-arụonye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Dezie
Ọkwá o jiMember of the National Assembly, Governor of Machakos Dezie
Ebe agụmakwụkwọLondon South Bank University Dezie
Onye otu ndọrọ ndọrọ ọchịchịWiper Democratic Movement Dezie

Wavinya Ndeti EGH (amụrụ 8 Nọvemba 1967) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Kenya na nwanyị ọchụnta ego na-eje ozi dịka Gọvanọ 2nd nke Machakos County.[1] Ọ bụbu onye otu nzuko omeiwu nke Kathiani Constituency na ụlọ omeiwu nke iri nke Kenya na osote onye minista na-ahụ maka ihe gbasara ndị ntorobịa na egwuregwu site na 2008 ruo 2013. Ọ bụ nwanyị mbụ a họpụtara dịka onye omeiwu na mpaghara Machakos kemgbe nnwere onwe. Ọ bụ onye ndoro-ndoro ochichi CCU na 2013 na onye nyocha WDM-K na 2017 maka Gọvanọ Machakos.

Ihe omuma agụmakwụkwọ

[dezie | dezie ebe o si]
  • M.Sc. Nnyocha usoro azụmaahịa na imewe - The City University London
  • M.Sc. nchịkwa azụmahịa - Heriot- Mahadum Watt na UK
  • B.Sc. na sayensị kọmputa - South Bank University UK
  • Diploma na ọmụmụ kọmputa - South Bank University -UK
  • Advanced Diploma azụmahịa usoro analysis na imewe - Computer Training Center UK
  • Diploma na nyocha na imewe usoro azụmaahịa - Computer Training Center
  • Kenya Advanced Certificate of Education - Ụlọ akwụkwọ sekọndrị Kenya
  • asambodo nke agụmakwụkwọ praịmarị - Mount St. Mary's Primary School

Akụkọ ndọrọ ndọrọ ọchịchị

[dezie | dezie ebe o si]

Ndeti sonyeere ndọrọndọrọ ọchịchị n'afọ 2007 na-azọ ọchịchị wee bụrụ onye omeiwu maka mpaghara Kathiani n'okpuru Chama Cha Uzalendo. O sobu na mbu na primaries ODM-Kenya, nke o kwuru na a wara ya maka onye omebe iwu na-achị ugbu a Peter Kyalo Kaindi, na-amanye ya ịgbanwe na Chama Cha Uzalendo. O mechara merie nnukwu mmeri, nweta vootu 28,178 megidere Kaindi 9,813.[1] N'inweta oche ahụ, Ndeti ghọrọ nanị nwanyị nọchiri anya mpaghara ntuli aka na nzuko omeiwu kemgbe nnwere onwe.

A họpụtara Ndeti ka ọ bụrụ onye enyemaka Minista na-ahụ maka ndị ntorobịa na egwuregwu n'okpuru Helen Sambili.

N'oge ntụli aka n'usoro iwu nke afọ 2010, ọ kwadoro iwu ọhụrụ ahụ, na-ekwu maka mkpa ọ dị inwe nkesa ihe onwunwe n'otu na inwe onye isi na-achị achị. Ọ bụ ezie na akwụkwọ ahụ enweghị mmasị na mpaghara Machakos, ọtụtụ ndị Kenya kwadoro iwu ọhụrụ ahụ, nke Onye isi ala Mwai Kibaki kwupụtara na 27 Ọgọst 2010..

Nhọrọ 2013 na 2017

[dezie | dezie ebe o si]

Ndeti, otu n'ime ndị guzobere CORD, [1] gbara ọsọ maka ọfịs ọhụrụ nke Gọvanọ nke Machakos na tiketi CCU na 2013. Ọ họọrọ onye bụbu minista mmiri na akụrụngwa Mutua Katuku dị ka onye ya na ya na-agba ọsọ.

Ọ meriri Alfred Mutua ma mesịa merie akwụkwọ mkpesa ntuli aka n'ihi na ọ hụghị ndị nnọchi anya pati zuru ezu na ụlọ ntuli aka niile.

N'afọ 2017, Ndeti na gọvanọ Makueni Kivutha Kibwana kwere nkwa ịlaghachi na Wiper Democratic Movement n'okpuru nkwekọrịta a maara dị ka Emali Declaration. Na nkwupụta ahụ, Kibwana ga-agbachitere oche ya na Wiper Democratic Movement na a ga-enye Ndeti tiketi kpọmkwem iji wepụ Mutua.

Wiper Democratic Movement-Kenya

[dezie | dezie ebe o si]

Ndeti hapụrụ Chama Cha Uzalendo maka Wiper n'ụtụtụ nke 5 Eprel 2017, n'ụzọ kwekọrọ na iwu nke chọrọ ka ndị na-azọ ọkwa gbanwee òtù ndọrọ ndọrọ ọchịchị n'ime ụbọchị 90 nke ntuli aka. Na mbido, e nyere ya nhọpụta kpọmkwem na Peter Mathuki dị ka onye na-agba ọsọ, mana pati ahụ kpebiri ịme ntuli aka.

Nkwekọrịta ahụ bụ ihe sitere na ọtụtụ ọnwa nke mkparịta ụka n'etiti Wiper Party na Ndeti's CCU party, ebe Kalonzo kwuru na ya meriri Mathuki na Machakos Deputy Governor Bernard Kiala ka ha mebie ọchịchọ ha maka tiketi nke ga-eziga Mutua n'ụlọ ma merie oche ahụ na pati ahụ.[2]

Muthama, onye omeiwu nọ n'ọkwa, kwupụtara na ọ gaghị agbachitere oche ya na ntuli aka Kenya nke afọ 2017 na tiketi Wiper. [3]

Nke a mere ka WDM-K NEB nye onye bụbu odeakwụkwọ Machakos County maka agụmakwụkwọ Jackson Kala nhọpụta [4] iji nọchite anya pati ahụ na ntuli aka Senate.

IEBC kwadoro Ndeti ka ọ bụrụ gọvanọ na mbido June 2017.

Ndeti na 9 June mara mkpebi ahụ aka na Ụlọikpe Kasị Elu. [5]

Onye ọka ikpe ụlọ ikpe dị elu George Vincent Odunga kwụsịtụrụ mkpebi ụlọ ikpe IEBC. N'abalị iri na anọ n'ọnwa Juun afọ 2017, onye ọka ikpe ahụ jụrụ arịrịọ IEBC mere ka ọ ghara iru eru.[6] Kiala kpebiri ịgba ọsọ dị ka onye nweere onwe ya.

Onye isi odeakwụkwọ nchịkwa - Ministry of Transport

[dezie | dezie ebe o si]

A họpụtara Ndeti dị ka onye isi odeakwụkwọ nchịkwa maka Ngalaba Na-ahụ Maka Ọrụ Ọha na Ngalaba Na'Iwu na Ụgbọ Mmiri na Ministri Na-ahụ maka Transport, Infrastructure, Housing, Urban Development and Public Works na Tuesday, 14 Jenụwarị 2020 site n'aka Onye isi Uhuru Kenyatta na-esote mgbanwe na nhọpụta ọhụrụ nke ndị isi odeakwụkwọ nlekọta.

Dị ka onye isi odeakwụkwọ nchịkwa maka ọrụ ọha na eze, ọ na-ahụ maka inye ntụziaka iwu na ịhazi ihe niile metụtara iwu, imezigharị na idebe ụlọ ọha na eze na ọrụ ọha na ibe ya. N'ịrụ ọrụ ya, a na-eduzi ngalaba steeti site na iwu zuru ezu site na Executive Order No. 1/2016 karịsịa;

  • Iwu na Atụmatụ Ọrụ Ọha.
  • Ọfịs ọha na eze Nlekọta Nlekọta Nkwụ ụgwọ.
  • Nlekọta nke Inventory nke Ihe onwunwe Gọọmentị na Njikọ na National Treasury.
  • Nlekọta inyefe ọrụ Mechanical na Electrical (Building) maka ụlọ ọha na eze.
  • Na-enye alaka na nhazi nke ịzụta ihe ndị a na-ahụkarị - Ihe ndị ọrụ site na ụlọ ọrụ gọọmentị.
  • Mmepe na njikwa nke Ụlọ Gọọmentị

Ọzọkwa, na Ngalaba Na-ahụ Maka Ụgbọ Mmiri na Ụgbọ Mmeri nke steeti, ọ bụ ya na-eduzi ebumnuche atụmatụ ndị a;

  • Mmepe na Mmejuputa iwu njem ụgbọ mmiri.
  • Nhazi nke Maritime Shipping Act, 2009.
  • Ntọala nke ụlọ akwụkwọ ọzụzụ ụgbọ mmiri nke ọma.
  • Ntọala nke Ngalaba nyocha ihe mberede ụgbọ mmiri.
  • Ntọala nke ego ụgbọ mmiri.
  • Mmejuputa nke nkwekọrịta ụgbọ mmiri.

Ndeti nwere nzere masta na nyocha na imewe usoro azụmaahịa site na Mahadum City London, nzere masta n'ịchịkwa azụmaahịa na Mahadim Heriot-Watt na UK na nzere bachelọ na sayensị kọmputa na Mahadam South Bank UK. O nwere ahụmịhe dị ukwuu na njikwa ngalaba ọha na eze. N'etiti ọzụzụ ndị ọzọ, Ndeti gara nzukọ nke Great Women nke Africa na mkpebi na United Arab Emirates, Dubai, ebe a họpụtara ya dịka osote onye isi ala iji nọchite anya mpaghara East Africa.

Ọ sonyeere Ministry of Transport, Infrastructure, Housing, Urban Development and Public Works site na Kenya Water Institute (KEWI bụ ebe kachasị mma na ọzụzụ, nyocha, ndụmọdụ na mgbasa ozi maka mmiri na ngalaba ndị metụtara ya ebe ọ bụ onyeisi oche Governing Council kemgbe 7 Febụwarị 2019. CAS Ndeti jere ozi dị ka onye otu ndị omeiwu maka Kathiani Constituency na 10th Kenya parliament. Ọ bụ nwanyị mbụ na naanị nwanyị nọchitere anya mpaghara ahụ kemgbe nnwere onwe. A họpụtara CAS Ndeti ka ọ bụrụ onye na-enyere Minista na-ahụ maka ndị ntorobịa na egwuregwu aka. Ọ bụ onye Wiper Democratic Movement -Kenya na-azọ ọkwa gọvanọ Machakos na 2017 ebe o nwetara ihe karịrị vootu 209,000 na ntuli aka esemokwu nke hụrụ ntuli aka ndị nọ n'ọkwa na mbụ na ụlọ ikpe mkpegharị. E mechara kpebie mkpesa ahụ n'Ụlọikpe Kasị Elu maka Alfred Mutua.

Ihe ndị dị mkpa ọ rụzuru

[dezie | dezie ebe o si]

Ụfọdụ n'ime ihe ndị dị mkpa Ndeti rụzuru bụ:

  • A họpụtara ya dị ka onye njikwa kacha mma na ojiji nke Community Development Funds (CDF).
  • Ọ bụ onye ọsụ ụzọ nke ọzụzụ kọmputa na ụlọ akwụkwọ praịmarị na sekọndrị kemgbe 1998 (Computer Project For Schools In Kenya).
  • Ndeti emeela ka mmepe obodo dị mfe, ya bụ, ụlọ ụka na ụlọ akwụkwọ mmiri, nye ụlọ akwụkwọ ime obodo ndị na-emepụta ike yana inye ndị ntorobịa ike site na ọzụzụ siri ike.
  • O nyere aka zụọ ndị ogbenye na mba ahụ.
  • Ọ kwadoro asọmpi egwuregwu ndị ntorobịa. (Machakos County Women League, Wavinya Ndeti Football Youth Tournament nke na-aga n'ihu kemgbe 2006).
  • Ndeti bụ onye ọsụ ụzọ na onye na-ekesa kọmputa Meccer site na South Africa na Kenya.
  • Septemba 2008 na Ọgọst 2012, Ndeti duuru ndị otu Kenya Paralympics gaa Beijing, China na United Kingdom n'otu n'otu.
  • Ọ bụ osote minista na-ahụ maka ndị ntorobịa na egwuregwu.
  • N'afọ 2009, Ndeti nọchitere anya Kenya na New York na ọrụ nke ndị omeiwu na ịkwalite ịkekọrịta ọrụ hà nhata n'etiti ụmụ nwanyị na ụmụ nwoke.
  • N'afọ 2010, Ndeti gara One Hope Global Advisory Meeting na ndị isi nke mba ndịda Afrịka na mba ndị dị n'Ebe Ọwụwa Anyanwụ Afrịka.
  • Ọ gakwara nzukọ gbasara ụmụ nwanyị ukwu Africa na-eme mkpebi na United Arab Emirates, Dubai.
  • A họpụtara ya ka ọ bụrụ osote onye isi ala na-anọchite anya mpaghara East Africa.
  • Ndeti elekọtakwara ọrụ nke ihe karịrị iri abụọ polytechnics ndị ntorobịa na mpaghara ahụ dum.
  • Ọ gakwara nnọkọ nke iri ise na ise nke Commission on the status of Women na New York, USA. Ikpo okwu nke kpaliri ya iguzo maka ikike mmadụ na ikike na ohere ụmụ nwanyị.
  • Na Fraịde 10 Machị 2017 - Kenya Human Rights Commission, Ndeti so na Kọmitii Na-eduzi Ụmụ nwanyị na CREAW nke malitere òtù Ni Mama. Nke a bụ mgbakọ kachasị ukwuu nke ndị isi ndọrọ ndọrọ ọchịchị nwanyị e nwetụrụla na Kenya. Nzukọ ahụ kpọkọtara ihe karịrị ndị isi nwanyị 3,500 si Kenya niile na ndị otu ndọrọ ndọrọ ọchịchị dị iche iche iji kwupụta na idu ndú ụmụ nwanyị na iji nweta ike. Ụmụ nwanyị ahụ kwere nkwa iguzo n'otu ma na-atụ vootu maka ụmụ nwanyị n'agbanyeghị njikọ nke otu. Ụmụ nwanyị ahụ gosipụtara akwụkwọ iwu nke setịpụrụ akụkụ nke ihe ha chọrọ maka gọọmentị. Isi ihe n'ime ihe ndị a chọrọ bụ mkpa ọ dị inwe nnọchiteanya nwoke na nwanyị 50-50 n'ọkwa niile.

Edemsibia

[dezie | dezie ebe o si]
  1. CORD Kenya election – Africa Sustainable Conservation News. Africa Sustainable Conservation News (2012-12-24). Archived from the original on 2018-01-10. Retrieved on 2020-04-26.
  2. The Star. The Star. Archived from the original on 2023-07-28. Retrieved on 2025-03-21.
  3. The Star. The Star. Archived from the original on 2017-08-30. Retrieved on 2025-03-21.
  4. Wiper settles for Jackson Kala after Muthama quits senator race. The Star.
  5. Court orders IEBC to add Wavinya Ndeti in list of cleared candidates. The Star (2017-06-09). Archived from the original on 2017-08-06. Retrieved on 2020-04-26.
  6. Miscellaneous Civil Application 301 of 2017 - Kenya Law. kenyalaw.org.