Zalpa Bersanova
Zalpa Khozh-Akhmedovna Bersanova (Chechen: Залпа Хож-Ахмедовна Берсанова) bụ onye Chechen na-eme nchọpụta banyere omenala na onye edemede nke edewo ọtụtụ ihe gbasara ndị Chechen na Agha Mbụ na Nke Abụọ nke Chechen. A maara ya nke ọma maka nkwenye ya na ụkpụrụ ndụ nke ọha na eze Chechen ka dị ndụ mgbe agha gasịrị. Bersanova, onye edewokwa ọtụtụ akụkọ mkpịsị aka, yana akwụkwọ akụkọ dabere na ahụmịhe nke onwe ya nke a na-akpọ The Road Home, bụ otu n'ime ụmụ nwanyị Russia 35 nke a họpụtara maka Nrite Udo Nobel nke 2005.
A mụrụ Zalpa Bersanova n'ime ezinụlọ onye edemede Chechen ama ama Khozh-Akhmed Bersanov. Ka ọ bụ nwata, ọ na-ede abụ, akụkọ ifo na akụkọ na akwụkwọ akụkọ mpaghara. O mezuru ụlọ akwụkwọ n'ogo nke ọma na ịhụnanya ya maka akụkọ ihe mere eme mere ka o sonye na ngalaba akụkọ ihe mere eme na Mahadum Steeti Chechen-Ingush. Mgbe ọ gụsịrị akwụkwọ, ọ rụrụ ọrụ dị ka onye nkụzi akụkọ ihe mere eme na ụlọ akwụkwọ ma mesịa na-eduzi ngalaba nkà ihe ọmụma nke Mahadum Steeti Chechen. Na 1989, ọ nwetara ọnọdụ nke onye nyocha na ụlọ nyocha nke mgbakọ mmekọrịta mmadụ na ibe ya nke Ụlọ Ọrụ Nnyocha Mmekọahụ Chechen. Kemgbe ahụ, o mere nchọpụta banyere ọdịbendị Chechen na echiche. Na 1999, o gosipụtara ihe isi ike ya Ph.D. na ngalaba Anthropology nke Mahadum Steeti Moscow.
Mgbe Agha Mbụ nke Chechen malitere na 1994, Bersanova na-arụ ọrụ na ihe ọmụma Ph.D ya. Isi obodo Chechen, Grozny, ka e na-agba egbe na bọmbu site n'ogige agha nke Russia, na ndị obodo ndị na-enweghị ajọ omume na-anwụ n'ụlọ ha na n'okporo ụzọ. Bersanova ghọtara na ọ gaghị enwe ike ịnọgide na-ele ya anya. Nke mbu, o sonyere na nzukọ ngagharị iwe, ma mesịa malite ide ederede na akwụkwọ banyere agha ahụ. Ọ ghọtara na agha ahụ mere ka ndị Chechen tara ahụhụ site na mmerụ mmetụta uche dị ukwuu. Kemgbe ahụ, ọ na-eme nchọpụta ruo ọtụtụ afọ banyere ụkpụrụ ime mmụọ nke ndị Chechen taa. Ihe nchọpụta ya na-egosi na ndị Chechen nwere nnukwu ikike ọma ọbụna mgbe ahụhụ agha ndị mmadụ na-adịghị ahụkebe gasịrị, na ha na-ejigide okwukwe na uru nke ebere na ọdịnala mmụọ mmadụ.
Na 1999, Bersanova gosiri nchọpụta ya na nkụzi nke emere na Andrei Sakharov Museum na Moscow, ma na 2004 na 2005, o sonyere na ọtụtụ ọgbakọ na United States, nke ego sitere na John D. and Catherine T. MacArthur Foundation, gbasara okwu agha na udo. Ọ bụ ebe ahụ ka o chepụtara echiche ịchịkọta mbọ nke ndị nchọpụta niile gbasara omenala Chechen iji nyere aka kwụsị ịgba ọchịchị. N'otu n'ime ndị ọrụ ibe ya, Bersanova hiwere International Center for Chechen Studies, na-agbalị ime ka ihu eziokwu nke ndị Chechen na akụkọ ihe mere eme bara ụba na ihe ịga nke ọma nke ọdịbendị ime mmụọ nke Chechnya pụta ìhè n'ụwa nile. Ọ bụ onye dere akwụkwọ megide agha dịka I Choose the Mountains, The Bought Happiness, na The Road Home.
Ihe odide
[dezie | dezie ebe o si]Njikọ mpụga
[dezie | dezie ebe o si]- "Reunion" nke Zalpa Bersanova E debere Wayback Machine
- Chechnya Advocacy Network isiokwu E debere Wayback Machine
- "Ụkpụrụ siri ike karịa agha" Nkwupụta na Radio Free Europe
- Amina.com Forum post E debere Wayback Machine
- PeaceWomen Across the Globe isiokwu E debere Wayback Machine
- (n'asụsụ Russian) "Ụkpụrụ nke ndị Chechens nke oge a" nnyocha (Sakharov Center) E debere Wayback Machine
- (n'asụsụ Russian) Ajụjụ ọnụ Obedinennaya Gazeta E debere Wayback Machine
- (n'asụsụ Russian) Akụkọ Voice of AmericaIsiokwu Voice of America