Asụsụ Alur
| Alur Lur | ||
|---|---|---|
| Spoken in: | Orientale Province (Democratic Republic of Congo), Nebbi and Zombo districts of Uganda | |
| Total speakers: | Templeeti:Sigfig million | |
| Language family: | Niluṣeḥrawit? Eastern Sudanic Nilotic Western Nilotic Luo Southern Luo Adhola-Alur-Luo Alur | |
| Language codes | ||
| ISO 639-1: | none | |
| ISO 639-2: | — | |
| ISO 639-3: | alz | |
| Note: This page may contain IPA phonetic symbols in Unicode. | ||
Alur (Dho-Alur) bụ asụsụ ndị Western Nilotic nke a na-asụ na mpaghara ndịda West Nile nke Uganda nakwa mpaghara Ituri nke Democratic Republic of the Congo. Asụsụ ndị ọzọ bụ Jokot, Jonam / Lo-Naam (nke a na-asụkarị na Democratic Republic of the Congo), Mambisa nakwa Wanyoro.
Ọmụmụ ụdaolu
[dezie | dezie ebe o si]Ụdaume
Alur nwere ụdaume itoolu.
| N'ihu | Central | Nlaghachi | |
|---|---|---|---|
| N'akụkụ | i | u | |
| Ihe dị nso | ɪ | ʊ | |
| N'etiti etiti | na | o | |
| Mepee n'etiti | Ọ bụ | Ọ bụ n'afọ | |
| Emeghe | a |
Mgbochiume
Alur nwere mgbochiume iri abụọ na atọ.
| Ọnụ | Ezé egbugbere ọnụ | Ezé ezé | Alveolar | Palato-Alveolar | Palatal | Velar | Ọkụ | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ụgbọ imi | m | n | ɲ | ŋ | |||||
| Plosive | p b | Nke a bụ: | t d | k ɡ | |||||
| Ihe na-esiri ike | f v | s z | h | ||||||
| Africate | tʃ dʒ | ||||||||
| Ihe na-atọ ụtọ | r | ||||||||
| Ihe atụ | w | l | j | ||||||
Asụsụ
[dezie | dezie ebe o si]Alur nwere usoro okwu SVO.
Akwụkwọ Edemede
[dezie | dezie ebe o si]Asụsụ Alur enweghị akwukwọ edemede nke a nabatara n'ụzọ iwu. Otú ọ dị, e guzobere mgbakọ ndị na-abụghị nke iwu kwadoro n'ihe edere ede n'akara okporo ụzọ.
Nke mbụ, ọ naghị enwekarị ọdịiche dị n'etiti ụda olu edere ede. Nke abụọ, ọdịiche dị n'etiti /ŋ/ na /ng/ na-egosipụta mgbe ụfọdụ na akwukwọ edemede, na /ŋ/ nke 'ŋ' na /ng / nke 'ng' na-anọchite anya ya. Otú ọ dị, a n'edekwa /ŋ/ ugboro ugboro dị ka 'ng', na-agbagwoju ya anya na /ng/.
Edensibịa
[dezie | dezie ebe o si]Njikọ mpụga
[dezie | dezie ebe o si]- Ihe Nlereanya nke Alur.
- Agba Ọhụrụ na Alur na ederede na ndekọ.