Jump to content

Asụsụ Bisu

Shí Wikipedia, njikotá édémédé nke onyobulạ
Bisu
Spoken in: Thailand, China
Total speakers: 240 in China
Language family: Sino-Tibetan
 Tibeto-Burman
  Lolo–Burmese
   Loloish
    Southern
     Bisoid
      Phunoi–Bisu
       BisuÀtụ:Infobox Language/script
Language codes
ISO 639-1: none
ISO 639-2:
ISO 639-3: bzi
Asụsụ Bisu
asụsụ, modern language
obere ụdị nkeHanoish Dezie
mba/obodoThailand Dezie
ụmụ amaala kaChiang Rai Dezie
Ọkwa asụsụ UNESCO3 definitely endangered Dezie
Ọkwa asụsụ Ethnologue6a Vigorous Dezie

Bisu (Àtụ:Zh) bụ asụsụ Loloish nke Thailand, nke nwere puku mmadụ abụọ na-asụ asụsụ China. Ụdị dị iche iche bụ Bisu kwesịrị ekwesị (Mbisu) na Laomian (Guba), Pelkey ​​weere dị ka asụsụ dị iche iche.

na-ekewa ndị Laomian n'ime agbụrụ Lahu; ndị Lahu n'onwe ha na-akpọ ha "Lawmeh".

Nbudata[dezie | dezie ebe o si]

Dị ka Bisuyu Yanjiu 毕苏语 Research (2002) si kwuo, e nwere ihe karịrị 5,000 ndị na-asụ Bisu na Yunnan, China, na ngụkọta nke ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ 10,000 ndị na-ekwu Bisu na mba niile. N'ime Yunnan, a na-asụkarị ya na Pu'er Prefecture, yana akụkụ ndị gbara Xishuangbanna gburugburu.

  • Obodo Lancang
    • Obodo Zhutang
      • Dazhai 大寨, Laomian 老面[1] (lee Asụsụ Laomian)
    • Obodo Laba
    • Donglang Obodo Ọwụwa Anyanwụ
    • Fubang 富邦乡
  • Ógbè Menghai
    • Obodo Mengzhe
      • Laopinzhai 老品寨[[2]] (lee Asụsụ Laopin)
  • Ximeng County 西盟县
    • Lisuo 力锁 obodo
  • Menglian County 孟連 County
    • Obodo Nanya nke 南雅

Na Thailand, a na-asụ asụsụ Bisu abụọ n'ime obodo nta ndị a nke Phan District, Chiang Rai Province (Bisuyu Yanjiu 2002:152).

  • Asụsụ 1: Obodo Huai Chomphu (nke a na-akpọkwa Ban Huaisan) na Obodo Doi Pui
  • Asụsụ nke Abụọ: Obodo Phadaeng

A na-asụ ụdị Bisu ọzọ dị iche na ụdị Phayao na Takɔ (Ban Thako), Mae Suai District, Chiang Rai Province.

Na Laos, a na-asụ Bisu (pi33 su44; a na-akpọkwa Lao-Phai) n'obodo Phudokcham, Phongxaly District . [3]Na Myanmar, a na-asụ Bisu n'obodo nta atọ ma ọ bụ abụọ nke Shan Steeti, ndị na-asụrụ Bisu na ndị na-ekwu Pyen bi.

Orthography[dezie | dezie ebe o si]

Na Thailand, a na-ede asụsụ Bisu na edemede Thai.

Mkpụrụ okwu[dezie | dezie ebe o si]

Mkpụrụ okwu[4][5]
Akpụkpọ ahụ Coronal Palatal Velar Mkpịsị aka
ala dị larịị sibilant
Plosive/Affricate
Enweghị ume p'ihi ya,N'ihi ya,Ọdịdị AtụmatụNke a bụ:Ọdịdị __ibo__ ts'ihi ya, ọ bụ n'ihi ya ka ọ bụrụ__ibo__ N'ihi ya, ọ bụ n'ihi ya ka a na-akpọỌdịdị t͡ɕ~t͡ʃ, จčỌnọdụ, nke a na-akpọỌdịdị k'ihi ya, ọ ga-abụrịrị na ọ bụ n'ihi yaNkọwaỌdịdị Nkọwʔ nke a na-akpọAkụkọ a na-akpọỌdịdị
aspirated [Ihe e dere n'ala ala peeji]N'ihi ya, ọ ga-abụỌdịdị Nke bụ,Nke a pụtara na ọ bụỌdịdị N'ihi ya, ọ bụN'ihi ya, ọ ga-abụrịrị na ọ bụỌdịdị t͡ɕʰ~t͡ʃʰ,N'ihi ya, ọ ga-abụrịrị na ọ bụ n'ihi yaỌdịdị ndị ọzọ na-emeIhe ndị ọzọ na-emeỌdịdị
kwuru okwu b, ọ ga-abụrịrịAkụkọ banyere yaỌdịdị __ibo__ Akụkụ nke ọzọAkụkụ nke ọzọỌdịdị g, nke a na-akpọNkọwaỌdịdị
Ihe na-esiri ike __ibo__ N'af ndị ọzọN'ihi ya, ọ ga-abụ na ọ bụỌdịdị s,Ha bụỌdịdị __ibo____ibo____ibo__ Ọdịdị__ibo____ibo____ibo__ Ihe OmumeỌdịdị N'ebe ah,Ihe omuma banyere yaỌdịdị
Ụgbọ imi ala dị larịị m'ihi ya, ọ ga-abụrịrị na ọ ga-adịNkọwaỌdịdị n'ihi ya, ọ bụN'ihi ya, ọ bụỌdịdị Ọdịdị nke ɲỌ bụ otú ahụ ka a na-akpọỌdịdị __ibo__ Ọdịdị
na-achọsi ike N'ihi ya, ọ ga-abụrịrị na ọ ga-adịN'ebe ọzọỌdịdị N'ihi ya, ọ ga-abụrịrị na ọ ga- otú ahụN'ihi ya, ọ ga-adị yaỌdịdị N'ihi ya, ọ ga-abụrịrị na ọ ga-adị n'ụdịNke a bụ ihe na-emeỌdịdị ŋ̊'ozuzu, ọ ga-abụrịrị na ọ ga-adịN'ebe ahụ,Ọdịdị
Ihe atụ ala dị larịị Ebe w na-akpọ yaNkọwapụtaỌdịdị l'ihi ya, ọ bụN'ihi ya, ọ ga-abụrịrị na ọ bụỌdịdị j bụ na ọ bụ na ọ dị na yaN'ihi ya, ọ bụỌdịdị
na-achọsi ike N'ihi ya, ọ ga-abụrịrị na ọ ga-adị n'ebe ahụEbe ọzọỌdịdị 'ozuzu, n'ozuzuN'ebe ahụ,Ọdịdị

Mkpụrụedemede[dezie | dezie ebe o si]

Enweghị ihe dị iche n'etiti ụdaume ogologo na mkpirikpi. Otú ọ dị, mkpụrụedemede nyocha nwere ike ịdị mkpụmkpụ karịa ndị na-abụghị nyocha mgbe ị na-ekwu okwu. Ụkpụrụ Thai na-eji naanị ụdaume ogologo.

  • -า - a - [a]
  • -ี - i - [i]
  • - Young - [ɨ~]
  • -ไ - u - [u]
  • Nkọwa - e - [e]
  • แ- - ɛ - [ɛ~æ]
  • ส- - o - [o]
  • -อ - ɔ - [ɔ]
  • Rịba ama - ə - [ə]
  • [5][4] - ia - [ia]

Ụda ụda[dezie | dezie ebe o si]

  • - enweghị akara - n'etiti
  • -่ - ụda olu dị ala - ala
  • -้ - ụda olu dị elu - elu

Edensibia[dezie | dezie ebe o si]

bụ asụsụ Loloish nke Thailand, nke nwere puku mmadụ abụọ na-asụ asụsụ China. Ụdị dị iche iche bụ Bisu kwesịrị ekwesị (Mbisu) na Laomian (Guba), Pelkey weere dị ka asụsụ dị iche iche.

  1. Láncāng Lāhùzú Zìzhìxiàn Zhútáng Xiāng Lǎotànshān Lǎomiǎnzhài. ynszxc.gov.cn. Archived from the original on 2018-08-16. Retrieved on 2013-03-02.
  2. Měnghǎi Xiàn Měngzhē Zhèn Mànhóng Cūnwěihuì Lǎopǐn Zìráncūn. ynszxc.gov.cn. Archived from the original on 2016-03-05. Retrieved on 2013-03-02.
  3. Kingsadā (1999). Basic Vocabularies of the Languages Spoken in Phongxaly, Lao P.D.R.. Tokyo: Institute for the Study of Languages and Cultures of Asia and Africa (ILCAA). 
  4. 4.0 4.1 Bisu. Omniglot. Archived from the original on 2019-07-05. Retrieved on 2024-02-23.. Omniglot. Archived from the original on 2019-07-05.
  5. 5.0 5.1 สำนักงานราชบัณฑิตยสภา. คู่มือระบบเขียนภาษาบีซูอักษรไทย ฉบับราชบัณฑิตยสภา. กรุงเทพฯ : สำนักงานราชบัณฑิตยสภา, 2563, หน้า 32.

 

Njikọ mpụga[dezie | dezie ebe o si]