Asụsụ Nding
| Nding Eliri | ||
|---|---|---|
| Spoken in: | Sudan | |
| Language extinction: | Threatened/Critically Endangered | |
| Language family: | Nnijer–Kongo Atlantic–Congo Nding | |
| Language codes | ||
| ISO 639-1: | none | |
| ISO 639-2: | — | |
| ISO 639-3: | eli | |
| Note: This page may contain IPA phonetic symbols in Unicode. | ||
[1]Nding bụ asụsụ (nke dị oke egwu) nke nọ n'ihe ize ndụ [2] Niger-Congo n'ezinụlọ Talodi nke Kordofan, Sudan. [3]
Ihe ọmụma n'ozuzu
[dezie | dezie ebe o si][4] na-asụ Nding n'ógbè ugwu (Jebel) Eliri, na ndịda Talodi na South Kordofan, Sudan . [1] N'ihi nke ahụ, a na-akpọkwa asụsụ ahụ Eliri.
[2] ka UNESCO "Atlas of the World's Languages in Danger" si kwuo site na 2010, asụsụ ahụ nọ n'ihe ize ndụ. Otú [3] dị, mbipụta 2020 nke "Ethnolo Qatarue" kọwara ya dị ka ihe nọ n'ihe ize ndụ, na-agụnye ndị ọkà okwu 400 n'etiti ụfọdụ ndị na-eto eto na ndị okenye niile.
Egwú
[dezie | dezie ebe o si]Mkpụrụedemede
[dezie | dezie ebe o si][1]'asụsụ Nding, enwere ụdaume ndị a: a, e, i, o, u. N'etiti ndị a, e. o, enwere ike ịhazi ya dị ka ogologo ma ọ bụ mkpirikpi, ịkpọpụta ya.
Mkpụrụ okwu
[dezie | dezie ebe o si][1] na-edekwa ụdaume "l" [el] dịka "ọ".
Mgbanwe ụdaume na ụdaume
[dezie | dezie ebe o si]Okwu n ike ịgbanwe site na enweghị olu gaa na olu ma ọ bụrụ na okwu bu ya ụzọ jiri "n" mechie. [1] ọmụmaatụ, tetjo [eng. ụlọ] na ahịrịokwu "nwoke ahụ hapụrụ ụlọ" na-aghọ detjo: babura ako an detjo. [1] gị dị ota">t ahụ yiri ka ha na-eme n'ụzọ na-adịghị mma, ebe ọ bụ na enweghị njikọ doro anya achọtara, dịka tj na-aghọ dj, ti na-aghọta di, ta na-aghọzi da.
Ụda olu
[dezie | dezie ebe o si]Aha nnọchiaha
[dezie | dezie ebe o si]Aha nnọchiaha
[dezie | dezie ebe o si]Ndị nnọchiaha nkịtị: aṅi (I), aṅo (you), aṅo, arnaṅo (we), ata (ha).[1]
Ndị nnọchiaha onwe onye n'ihu ngwaa: ńi/ṅi/ni (I), afọ (you), aṅo/ari (we), ṅorno/ano (you pl.), ṅota/oʹt (she).[1]
Ndị nnọchiaha onwe onye nwekwara ike ijikọta na ngwaa ma rụọ ọrụ dị ka nsonaazụ; ya mere, na-egosi isiokwu nke omume ahụ: -ia/i (M), -wa/o (ị), -wa /wa/oba (ya), -uria/-ori (anyị), -Otasị/-/-ata (ị pl.), -una/-ata (ya).[1] Mgbe nke ahụ mere, ogwe okwu ahụ nwere ike ịgbanwe (dịka ụdaume a, o, u nwere ọchịchọ ịgbanwe). [1] [1] o sina dị, enwere ọtụtụ mgbagwoju anya na mgbagwoju eme na data gbasara nnọchiaha onwe onye, yabụ enwere ọtụtụ nsogbu ịchọta usoro doro anya.
Ndị nnọchiaha nwere ihe
[dezie | dezie ebe o si]Ndị nnọchia onwe onye: i/iṅ/ńe (my/my), -a (yo/yours), -oba (ya), -Ori (our), -ono/-ai (your/yours, -ano/-ota (ya).[1]
Ndị nnọchiaha na-ajụ ajụjụ
[dezie | dezie ebe o si]Ndị nnọchiaha ajụjụ: abura (onye), bi ma ọ bụ Yara (ihe), tja (ebe).[1]
Ngwaa
[dezie | dezie ebe o si]Okwu ndị na-esote
[dezie | dezie ebe o si]Lee paragraf dị n'elu na nnọchiaha onwe onye.
Ịgọnahụ
[dezie | dezie ebe o si]Ụdị iwu
[dezie | dezie ebe o si]Ihe ọmụmAfọ banyere ụdị imperative bụkwa ihe a na-ejighị n'aka, mana dịka mmadụ na-ahụ n'ihe atụ na-esonụ, a hụla ya, na enwere ọdịiche n'etiti imperative n'otu ụdị na n'ọtụtụ (a na-enweta nsonaazụ -ano n'ọtụtụ): ŭṅo! (ị na-aga!) Uṅano! (pl. ị na-aga!).[1][4]
Njikọ nke ngwaa "inwe"
[dezie | dezie ebe o si]| Aha nnọchiaha [eng.] | Nding | Nsụgharị |
|---|---|---|
| M | bāno/banŏ | "Enwere m" |
| ị | banŏē | "ị nwere" |
| ya | banŏē | "ọ nwere" |
| anyị | gari | "anyị nwere" |
| gị (pl.) | andona | "ị (pl.) nwere" |
| ha | Afọ andona | "ha nwere" |
Oge gara aga
[dezie | dezie ebe o si]Nchịkọta ihe atụ nke ahịrịokwu "ịgbukpọ osisi": 'koñori guri' (M gbajiri osisi), koño guri (ị gbajiri...), 'koñata guri' (ọ gbajiri...).[4]
Okwu mmeghe
[dezie | dezie ebe o si]Adverbs: Nĕnna (ebe a), Tegue (ụtụtụ echi).[1]
(N'ihu na mgbe) ọnọdụ
[dezie | dezie ebe o si]Postpositions: ma/nā/nʹ (iji maka ịgọnahụ[1][4]).
Nkọwa okwu: ra ([[[[[[[[k]), mgbe mmadụ na-afọ maka ebe ihe dị), ba ([[k]"), an ([[k""), nā ([[k""), Tuko ([[k'ozuzu"), tuka ([[k "n'ozuzu" n'echiche, mgbe mmadụ jụrụ maka ebe dị), djeta ("n'ebe dị anya"), noṅgotjon ("n'okpuru"), tenyagan ("n'etiti").[1]
Edensibia
[dezie | dezie ebe o si]of the World's Languages in Danger" si kwuo site na 2010, asụsụ ahụ nọ n'ihe ize ndụ. Otú ejighị n'aka, mana dịka mmadụ na-ahụ n'ihe atụ na-esonụ, a hụla ya, na enwere ọdịiche n'etiti
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 Meinhof (1965). "Eliri". Zeitschrift für Kolonialsprachen 7/9: 36–50. Meinhof, Carl (1965) [1910-1919]. "Eliri". Zeitschrift für Kolonialsprachen. 7/9: 36–50. Kpọpụta njehie: Invalid
<ref>tag; name ":2" defined multiple times with different content - 1 2 (2010) Atlas of the world's languages in danger, Christopher Moseley, Alexandre Nicolas, Unesco, Unesco. Intangible Cultural Heritage Section, 3rd ed. entirely revised, enlarged and updated, Paris: Unesco. ISBN 978-92-3-104095-5. OCLC 610522460. Kpọpụta njehie: Invalid
<ref>tag; name ":0" defined multiple times with different content - 1 2 Eberhard (2020). Ethnoloɠue: Languages in Africa and Europe, 23rd, Dallas: SIL International Publications, 279. ISBN 978-1-55671-458-0. Kpọpụta njehie: Invalid
<ref>tag; name ":1" defined multiple times with different content - 1 2 3 4 5 Seligmann (1965). "Note on the Language of the Nubas of Southern Kordofan". Zeitschrift für Kolonialsprachen 1/2: 167–188. Seligmann, Brenda Z. (1965) [1910-1919]. "Note on the Language of the Nubas of Southern Kordofan". Zeitschrift für Kolonialsprachen. 1/2: 167–188. Kpọpụta njehie: Invalid
<ref>tag; name ":3" defined multiple times with different content