Asụsụ Nuaulu
| Nuaulu | |
|---|---|
| A mụrụ ya | Indonesia (Maluku Islands) |
| Ógbè | Seram |
Ndị na-asụ asụsụ ala |
(2,000 e depụtara 1990-1995) [1] |
Austronesian
| |
| Koodu asụsụ | |
| ISO 639-3 | Ma ọ bụ:nxl - Southnni - North |
| Glottolog | nuau1240 |
Nuaulu bụ asụsụ a mụrụ n'Agwaetiti Seram Island dị na Indonesia, Ndị Nuaulu na-asụkwa ya. Asụsụ ahụ kewara n'asụsụ abụọ, asụsụ ugwu na nke ndịda, nke nwere ihe mgbochi nkwurịta okwu n'etiti ya. Nuaulu a kpọtụrụ aha na ibe a bụ asụsụ ndịda, dịka akọwapụtara na Bolton 1991.
'afọ 1991, nnyocha e mere n'obodo nta ole na ole dị n'ụsọ oké osimiri nke Southern Seram gosiri na e nwere ihe dị ka 1000 ndị na-asụ asụsụ Southern.
Okpukpe na-ekere òkè dị mkpa na ọnụ ọgụgụ asụsụ. Ndị na-agbaso omume okpukpe obodo na-ejikarị asụsụ obodo eme ihe karịa, ebe ndị gbanwere okpukpe ọzọ na-ejikwa Ambonese Malay, asụsụ dị mkpa maka ebumnuche agụmakwụkwọ, ọtụtụ mgbe. Nke a bụ n'ihi nkewa okpukpe, na-ekewapụ okpukpe ọdịnala site na ndị ọzọ site n'iziga ndị na-eme ya na mpaghara dịpụrụ adịpụ nke obodo ahụ. Nke a na-ebelata ojiji nke Nuaulu na mpaghara dị iche iche nke obodo nta ahụ.
Ọmụmụ ụdaolu
[dezie | dezie ebe o si]Phonemes
[dezie | dezie ebe o si]'ime otu asụsụ Central-Eastern Malayo-Polynesian, Nuaulu nwere ụdaume ole na ole, nke nwere ngụkọta nke 16, nke e gosipụtara na tebụl maka ụdaume na ụdaume dị n'okpuru.
| Akpụkpọ ahụ | Alveolar | Velar | Mkpịsị aka | |
|---|---|---|---|---|
| Ebe a na-akwụsị | p | t | k | |
| Ụgbọ imi | m | n | ||
| Ihe na-egbu egbu | s | h | ||
| Ọkpụkpụ | l | |||
| Akụkụ | r | |||
| Ọkara ụdaume | w | j |
Ihe onwunwe
[dezie | dezie ebe o si]Nuaulu nwere ụdị ihe abụọ a pụrụ iche: ihe onwunwe a na-apụghị ịnapụ mmadụ na ihe onwunye a na-enweghị ike ịnapụ ya. Ihe ịrịb ama ndị a na-apụghị ịnapụ ya na-ewere ụdị nsonaazụ agbakwunyere na aha ahụ, na ihe ịrịba ama a na-anaghị apụ bụ ihe ndị ọzọ na-apụta n'ihu aha a na-achọ.
| Otu | Ọtụtụ | ||
|---|---|---|---|
| Onye nke mbụ | Ihe pụrụ iche | -ku | -ma |
| Ntinye aka | -ri | ||
| Onye nke abụọ | -m | -mo | |
| Onye nke atọ | + mmadụ | -i, -n (i) | -o |
| - mmadụ | -e, -te | -a, -ta | |
| Otu | Ọtụtụ | ||
|---|---|---|---|
| Onye nke mbụ | Ihe pụrụ iche | anyị (a) = | mani (a) = |
| Ntinye aka | re (a) = | ||
| Onye nke abụọ | Mụ onwe m (a) = | mo (a) = | |
| Onye nke atọ | + mmadụ | ne (a) = | na (a) = |
| - mmadụ | nwa = | amaghị ama | |
Aha nnọchiaha
[dezie | dezie ebe o si]Ndị nnọchiaha na Nuaulu nwere ike ịdaba n'okpuru ụdị ole na ole: onwe, ngosipụta, ajụjụ, reflexive, onye ikwu, ma ọ bụ dị ka akara. na-ekewa nnọchiaha onwe onye Nuaulu dị ka nnọchiaha efu ma ọ bụ clitics.
| Otu | Ọtụtụ | ||
|---|---|---|---|
| Onye nke Mbụ | Ihe pụrụ iche | na | Enyi |
| Ntinye aka | ita | ||
| Onye nke Abụọ | Afọ | Omi | |
| Onye nke Atọ | Ya | Ọ bụ ezie na ọ bụ ezie na | |
Ihe edeturu
[dezie | dezie ebe o si]- ↑ South at Ethnologue (18th ed., 2015) (subscription required)
North at Ethnologue (18th ed., 2015) (subscription required)
Ihe odide
[dezie | dezie ebe o si]karịa, ebe ndị gbanwere okpukpe ọzọ na-ejikwa Ambonese Malay, asụsụ dị mkpa maka ebumnuche agụmakwụkwọ, ọtụtụ mgbe. Nke a bụ n'ih
- Margaret (1997). "Personal names, lexical replacement, and language shift in Eastern Indonesia". Cakalele 8: 27–58.
- Blust (2013). The Austronesian Languages. Asia-Pacific Linguistics, School of Culture, History and Language, College of Asia and the Pacific, The Australian National University. ISBN 9781922185075.