Fuliiru language
Fuliiru (Furiiru, Kifuliiru, Fulero) bụ asụsụ Great Lakes Bantu nkè ndị Fuliiru na-asụ (Bafuliiru), nkè á makwaara dị kà Fuliru mà ọ bụ Fulero, ndị bi n'ebe ùgwù ná ọdịda anyanwụ nkè ọbọdọ Uvira ná Uvira Territory, South Kivu province ná mpaghara ọwụwa anyanwụ nkè Democratic Republic of the Congo. Ọ nwere njikọ chiri ányá ná Kinyindu.[1]Van Otterloo, Karen (2011). The Kifuliiru Language: Volume 1. Dallas, TX: SIL International. ISBN 978-1-55671-261-6.</ref>
Ọmụmụ ụdaolu
[dezie | dezie ebe o si]Mkpụrụ okwu
[dezie | dezie ebe o si]Tebụl dị n'okpuru na-enye usoro ụdaume nke Fuliiru.[1][2]
| Labial | Labiodental | Alveolar | Post-<br id="mwKg"><br>alveolar | Palatal | Velar | Laryngeal | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Plosive | voiceless | Templeeti:IPAlink | Templeeti:IPAlink | Templeeti:IPAlink | ||||
| voiced | Templeeti:IPAlink | Templeeti:IPAlink | ||||||
| Fricative | voiceless | Templeeti:IPAlink | Templeeti:IPAlink | Templeeti:IPAlink | Templeeti:IPAlink | |||
| voiced | Templeeti:IPAlink | Templeeti:IPAlink | Templeeti:IPAlink | |||||
| Prenasalized plosive | mb | nd | ŋg | |||||
| Nasal | Templeeti:IPAlink | Templeeti:IPAlink | Templeeti:IPAlink | |||||
| Liquid | Templeeti:IPAlink/Templeeti:IPAlink | |||||||
| Approximant | Templeeti:IPAlink | Templeeti:IPAlink | (Templeeti:IPAlink) | |||||
Ọtụtụ ụda na-agbanwe mgbè imi bu ụzọ: ụda na-enweghị ólú na-aghọ ụda, ná /β/ na /h/ na-aghọta dị ka [b].
Foneme /n/ na-ejikota ná ọnọdụ nkè ụdaume ndị na-eso yá: enwere ike ịghọta yá dị kà [m], [ɱ], [n], [ɲ], ma ọ bụ [ŋ].
Á na-aghọta ụdaume /l/ dị ka [d] mgbe /n/ gasịrị, dị kà [ɾ] mgbe ụdaume ihu /e/ na /i/ gasịrị, yana dị ka [l] n'ebe ọzọ. A na-aghọta ụdaume /ɾ/ dịka [d] mgbe /n/ gasịrị, mana dịka [ɾ] n'ebe ọzọ.
Mkpụrụedemede
[dezie | dezie ebe o si]Tebụl dị n'okpuru na-enye ụdaume nkè Fuliiru.[1]
| N'ihu | Nlaghachi | |
|---|---|---|
| Elu | i | u |
| N'etiti | e | o |
| Ala Dị Ala | a | |
Mkpụrụedemede ịse niile na-apụta n'ụdị ogologo ná nkè dị mkpirikpi, ọdịiche nkè dị ichè ná ụdaume. Ogologo yá anaghị emetụta ogo nkè ụdaume.
Ụda
[dezie | dezie ebe o si]Dị ka ọtụtụ asụsụ Bantu, Fuliiru bụ ụda, yana ọdịiche abụọ n'etiti ụda dị élú ná nkè dị ala. Morphemes nwere ike ịdị elu (H), àlà (L), ma ọ bụ enweghị ụda. Phonetically, élú, àlà, etiti, ná ụda na-ada ada nwere ike ímé; ụda dị n'etiti bụ mmezu nkè usoro LH dị n'okpuru, ná ụda ọdịda bụ mmezu màkà usoro HL dị n'ime mà ọ bụ ụda H ikpeazụ.
Edensibia
[dezie | dezie ebe o si]- 1 2 3 Van Otterloo, Karen (2011). The Kifuliiru Language: Volume 1. Dallas, TX: SIL International. ISBN 978-1-55671-261-6.Van Otterloo, Karen (2011). The Kifuliiru Language: Volume 1. Dallas, TX: SIL International. ISBN 978-1-55671-261-6.
- ↑ Van Otterloo, Roger (2011). The Kifuliiru Language: Volume 2. Dallas, TX: SIL International. ISBN 978-1-55671-270-8.