Tera

 

Tera

asụsụ, modern language

Obere ụdị nke	Teraic
Mba/obodo	Naijiria
Ụmụ amaala ka	Ȯra Borno, Federal Capital Territory (Nigeria), Ȯra Gombe
Ọkwa asụsụ Ethnologue	6a Vigorous

 

 From Wikidata

Tera bụ ụyọkọ asụsụ Chadic a na-asụ n'ebe ugwu ọwụwa anyanwụ Naịjirịa n'ebeebe ugwu na n'ebe ọwụwa Anyanwụ Gombe Steeti na Borno Steeti. (2006) kwenyere na Pidlimdi (Hinna) dialect bụ asụsụ dị iche.

Ụdị dị iche iche

Blench depụtara ụdị asụsụ ndị a dị ka akụkụ nke ụyọkọ asụsụ Tera.

• Nyimatli
• Pidlimdi
• Bura Kokura

Ọmụmụ ụdaolu

Mkpụrụ okwu

		Akpụkpọ ahụ				Alveolar				Mgbe e mesịrị. /ObodoPalatal		Velar				Mkpịsị aka
		ala dị larịị		ọnụ.		etiti		n'akụkụ				ala dị larịị		egbugbere ọnụ.
Ụgbọ imi			m		mʲ		n				ɲ		ŋ
Kwụsị1	ala dị larịị	p	b			t2	d2			tʃ2	dʒ2	k	ɡọ	kʷ	ɡʷ
	Nwanyị na-agba ọsọ.		ᵐb				ⁿd				ᶮdʒ		ᵑɡ		ᵑɡʷ
	implosive		ɓ		ɓʲ		ka						Ihe a na-akpọ China
Ihe na-esiri ike		f	v		vʲ	s	z	ɬ	Ọdịdị	ʃ	ʒ	x	ɣ	xʷ	ɣʷ	h3
Ihe atụ	ala dị larịị								l		j				w
	Akpụkpọ ahụ.										jˀ4
Ihe na-atọ ụtọ							r

A na-eji obere ụdaolu eme ihe ma a naghị ewepụta ya tupu ụdaume ọzọ. 

/dʒ/ /t/ na /d/ nwere /tʃ/ na / dʒ/ n'ụzọ ziri ezi dị ka allophones mana ụzọ abụọ ahụ kewara; Otú ọ dị, alveolar plosives anaghị ebute ụdaume ihu na post-veolar affricates anaghị ebute ihe ọ bụla ma e wezụga ụdaume ihu. 

/h/ bụ ụdaume ọhụrụ, na-apụta na okwu ndị a gbazitere site na Bekee Ndị Hausa. 

/jī/ sitere na /ɗʲ/ nke na-enweghị njikọ alveolar ya mgbe ọ na-ejigide ọrụ palatal na glottal. 

Monophthongs nke Tera, site na Tench (2007:230)

Diphthongs nke Tera, site na Tench (2007:231)

Mkpụrụedemede

	N'ihu	Central	Ịlaghachi azụ
N'akụkụ	i iː	Ọdịdị	u uː
N'etiti	na eː		o oː
Emeghe		a aː

• Mkpụrụedemede etiti /e, eː, o, oː/ bụ eziokwu-etiti.
• Mkpụrụedemede /a, aː/ bụ etiti [[[:Templeeti:IPAplink]], Templeeti:IPAplink] .

na-egbochi ọdịiche dị iche iche nke ụdaume na okwu monosyllabic na-enweghị ụdaume coda.

Mkpụrụedemede niile ma e wezụga /a/ na /aː/ na-emeghe na mkpụrụedemede mechiri emechi dịka na [[[ikpu') na [xʊ́r] ('ikpu ofe'). /a/ na /aː/ na-abụkarị n'ihu [[[:Templeeti:IPAplink]], Templeeti:IPAplink] mgbe ha na-agbaso ụdaume palatalized.

Diphthongs, nke nwere otu ogologo dị ka ụdaume ogologo, nwere ụdaume na-abụghị elu na ụdaume dị elu:

Diphthong	Ihe Nlereanya	Orthography	Nkọwa
/eu/	/ɓeu/	N'ihi na	'Ọ dị ilu'
/oi/	/woi/	Ọ bụ n'ihi ya	'nwa'
/ai/	/ɣài/	ghai	'obodo'
/au/	/ɮàu/	dlau	'na-arịa ọrịa'

• 'ụzọ ụdaolu, okwu ndị a bụ [eɪ, oɪ, ɐɪ, ʊ] .

Ụda

Tera bụ Asụsụ ụda olu, na-eme ka ụda dị elu, dị n'etiti na nke dị ala. naghị egosi ụda olu n'ụzọ orthographic ebe ọ bụ na ọ dịghị obere trios dị; enwere ike ịmata obere ụzọ abụọ site na ihe gbara ya gburugburu.

Orthography

Mbipụta mbụ na Tera bụ Labar Mbarkandu nu Yohanna Bula Ki, nsụgharị nke Oziọma Jọn, nke guzobere usoro orthographic. 'afọ 2004, e dezigharịrị usoro orthographic a.

Edensibia

ụyọkọ asụsụ Chadic a na-asụ n'ebe ugwu ọwụwa anyanwụ Naịjirịa n'ebeebe ugwu na n'ebe ọwụwa Anyanwụ Gombe Steeti na Borno Steeti. (2006) kwenyere na Pidlimdi (Hinna) dialect bụ asụsụ dị iche.