Gaa na ọdịnaya

Nri Naijiria

Shí Wikipedia, njikotá édémédé nke onyobulạ

 

Ya
Asaro
Nkwobi
Ebe Naịjirịa dị
Egusi soup na Ponmo, anụ ehi na azụ.

Nri Naịjirịa nwere nri ma ọ bụ ihe oriri sitere na ọtụtụ narị agbụrụ ndị Afrịka nke gụnyere Naijiria.[1][2] Dị ka nri ndị ọzọ dị n'Ebe Ọdịda Anyanwụ Afrịka, ọ na-eji ngwa nri na herbs na mmanụ nkwụ ma ọ bụ mmanụ ala ahịhịa na-emepụta ihe oriri na ofe ndị nwere ụtọ.[3]

Oriri Naijiria nwere ike ịcha mma ma maa mma, ebe ahịa na-esi ísì ụtọ na nri dị n'akụkụ okporo ụzọ esiri esi na barbecue ma ọ bụ e ghere eghe na mmanụ na-aba ụba ma dị iche iche.[4] A na-eri Anụ ọhịa na Naijiria. Porcupine na òké osisi ndị nwere ọdụm na-ewu ewu bụ ụdị anụ ọhịa kachasị ewu ewu na Naịjirịa.[5][6][7][8]

A na-eri mkpụrụ osisi ndị dị n'ebe okpomọkụ dị ka watermelon, pineapple, akị bekee, unere, oroma na mango na Naịjirịa. [9] [10] [11][12]

Nri Naijiria, dị ka ọtụtụ nri West Africa, ka amara maka ịdị ụtọ na oseose.

  • Osikapa akị bekee bụ osikapa e ji mmiri ara akị bọọlụ mee, [13] na ihe ndị ọzọ na-esi ísì ụtọ.
  • Jollof Osikapa bụ nri osikapa e ji tomato a pịrị apị na ofe Scotch mee.[14][15][16][17]
  • Ofada rice bụ ụdị osikapa a ma ama na South West Nigeria. A na-eri ya na Ayamase ma ọ bụ Ofada sauce. [18][19][20][21]
  • Osikapa e siri esi bụ nri bara ọgaranya nke e ji akwụkwọ nri agwakọta (kape, karọt, ahịhịa ndụ akwụkwọ ndụ), anụ, ọkụkọ ma ọ bụ prawns mee.[22][23][24]
  • A na-eji ọka, osikapa ma ọ bụ acha eme Pate.[25][26] A na-ejikọta ya na akwụkwọ nri (spinach), tomato, yabasị, ose, àkwá ubi (eggplants), agwa igurube, groundnuts, biskit bones na anụ a pịrị apị bụ ihe a na-ahụkarị n'ebe ugwu ọdịda anyanwụ Naịjirịa, dị ka Kano, Kaduna, Nassarawa na Plateau.[27][28][29][30][31]
  • Tuwo masara bụ nri ọka a na-eri na Northern Nigeria.[32][33]
  • Tuwo shinkafa, pudding osikapa siri ike nke a na-ejikarị Miyan kuka (soup siri ike) na stew anụ ewu ma ọ bụ Miyan taushe, stew pumpkin e ji spinach, anụ (na-abụkarị ewu ma ọ dị atụrụ) na azụ a na-ese anwụrụ.[34] A na-ejikarị ya eme ihe n'akụkụ ugwu nke mba ahụ.[35]
  • Osikapa ọcha - A na-ejikarị osikapa ọcha na osikapa obodo na stew, ofe ose na ofe. A na-ejikarị tomato siri ike na ose eme ya.[36]
  • Osikapa Banga bụ usoro nri osikapa ọdịnala nke Naijiria nke e ji nkwụ na osikapa mee.[37] Ọ bụ ihe a na-ahụkarị na ndịda (Delta State) na akụkụ ọwụwa anyanwụ nke mba ahụ.[38][39][40]
  • A na-akpọkarị osikapa mmanụ nkwụ 'osikapa obodo' ma ọ bụ 'osikpa odo'; a na-ejikarị mmanụ nkwụ ọhụrụ, azụ̀ dịgasị iche iche (azụ̀ a mịrị amị na azụ̀ a na-ese anwụrụ ọkụ), jiri ihe na-esi ísì ụtọ dị ka agwa igurube ('okpeyi' ma ọ dị ka 'dawa dawa'), yabasị na ose. Enwere ike ime ya dị ka jollof ma ọ bụ dị ka osikapa ọcha na mmanụ nkwụ dị ka ofe dị iche.
  • Osikapa curried bụ osikapa e ji turmeric ma ọ bụ curry ntụ, yabasị, nnu na ihe na-esi ísì ụtọ mee ka ọ na-atọ ụtọ ma mee ya ka ọ bụrụ akwụkwọ nri.
  • It is also referred to as rice cake in English.
    Masa bụ nri dị ụtọ nke dị n'ebe ugwu Naijiria nke a makwaara dị ka Waina n'etiti ndị ugwu Naijeria.
    A na-eme Masa site na osikapa 'tuwo shinkafa' nke a na-agwakọta mgbe e wepụsịrị ya (a na-etinye oonions na ihe ndị ọzọ na-esi ísì ụtọ na ya). Mgbe ahụ, a na-agbakwunye ihe iko achịcha, a na -ekwe ka ọ rịa elu. A na-emecha sie ya na okpomọkụ dị ala n'ime ite masa a na-eme n'onwe ya.
  • Osikapa Danbu bụkwa ụdị osikapa a na-eme na North. A na-awụsa ya na ose.
  • A na-eji mmanụ groundnut edozi osikapa mmanụ groundnut, na-eji azụ (akọrọ ma ọ bụ nke ọhụrụ), tomato ọhụrụ, eyịm, ose ọhụrụ na ọtụtụ crayfish.

Ihe e ji eme ya

[dezie | dezie ebe o si]
  • Akara, nke a makwaara dị ka 'bean cake', bụ ụdị fritter nke sitere na agwa.
  • Gbegiri, ofe a na-akpọ bean-based ofe si Southwestern Nigeria.
  • Abula ofe
  • Moi moi, nke a makwaara dị ka 'Ọ̀lẹ̀lẹ̀' Ndịda ọdịda anyanwụ Naijiria nke a na-esi n'agwakọta agwa anya ojii akwọchasị na kpụchaa, gwakọta ya na yabasị na ose na-acha uhie uhie n'ala ọhụrụ.
  • Ekuru, nri a na-esi ísì ụtọ nke si na Southwestern Nigeria.
  • Ewa aganyin, agwa e siri esi nke e ji ose mee na Southwest Nigeria.
  • Okpa, nri ụtụtụ a na-ejikarị ntụ ọka Bambara eme na Ndịda Ọwụwa Anyanwụ Naịjirịa.
  • Adalu, agwa na ọka dị ụtọ sitere na Southwest Nigeria.

Ihe e ji eme ọka

[dezie | dezie ebe o si]
  • Egbo, ọpụrụiche Yoruba nke a na-eri naanị ya na ose ose ose ma ọ bụ jikọta ya na agwa.
Nwanyị na-ere ponmo (akpụkpọ ehi).

A na-eji anụ eme ihe n'ọtụtụ nri Naijiria.

  • SuYa, nke si n'ebe ugwu Naịjirịa, bụ anụ e siri esi nke e ji ose chili, ahụekere ntụ, na ihe ndị ọzọ na-esi ísì ụtọ kpuchie. A na-akwadebe ya n'ụdị barbecue site na iji osisi. Nke a bụ otu n'ime nri ndị Naijiria a ma ama ma nwee ike ịchọta ya n'ụzọ dị mfe na mba ahụ dum.[41]
  • Tsire na-ezo aka kpọmkwem na anụ nke nwere nnukwu mkpuchi ahụekere / chili.[42] Anụ ahụ nwere ike ma ọ bụ na ọ gaghị adị na skewer.
  • Kilishi yiri anụ ehi jerky. A na-eme ya site na anụ e bepụrụ n'ime obere akụkụ, nke a na-agbasa mgbe ahụ ka ọ kpọọ nkụ. A na-akwadebe ose chili, ihe na-esi ísì ụtọ na ahịhịa ndị dị n'ógbè ahụ ka ọ bụrụ ihe a na-eme ka ọ dị mfe ịcha n'akụkụ abụọ. A na-esizi nke a n'ọkụ n'oge na-adịghị anya.
  • Balangu na-ezo aka n'anụ a na-esi n'elu ọkụ / coal. N'ụzọ doro anya, a naghị etinye ihe ọ bụla iji mee ka ụdị anụ ahụ dị ụtọ nke nwere ike ịbụ ewu, atụrụ ma ọ bụ anụ ehi. Enwere ike itinye Nnu na ihe na-esi ísì ụtọ mgbe e mesịrị dabere na ụtọ.[43][44]
  • Nkwobi na-agụnye ụkwụ ehi e siri esi nke a na-etinye n'ime nnukwu mmanụ nkwụ, nri ọdịnala sitere na ndịda ọwụwa anyanwụ Naịjirịa.
  • Asun bụ ewu a siri esi na-esi ísì ụtọ nke a na-egbutu n'ime iberibe, nke nwere ụtọ na-esi ezigbo ụtọ site na yabasị, habanero, Garlic na ose. [45] A mụrụ ya na ndị Yoruba nke Ondo South Western Nigeria.[46]
  • A na-akpọ anụ ebule a mịrị amị Eran Oniyo n'asụsụ Yoruba. Rice Risotto na Salted Sun-Dried Ram Meat bụ nri ndị Alakụba na Lagos State na-eri. A na-ejikarị anụ ebule eji eme ememme Eid-el Kabir. A na-asa anụ ebule dị ka apata ụkwụ, ọgịrịga na akụkụ ụfọdụ abụba na mmiri lime iji wepụ ọbara, a na-ekpuchi anụ ahụ na nnu ma kpọọ ya n'anwụ ruo ụbọchị ole na ole.

Nri na stew

[dezie | dezie ebe o si]
  • A na-eji mkpụrụ osisi nkwụ eme ofe Banga ma na-eri ya karịsịa n'ebe ndịda na etiti ọdịda anyanwụ [47] nke Naijiria. A makwaara ya dị ka ofe Atama site na Cross River na Akwa Ibom indigenes. A na-emekarị ofe a site na iwepụ mmiri site na mkpụrụ nkwụ. A na-ejikarị ụdị ọ bụla (garri, semo na yam).
  • A na-ejikwa mkpụrụ osisi nkwụ eme Ofe akwu, mana a na-akwadebe ya dị ka ofe a ga-eri ya na osikapa.[48]
  • Miyan kuka, nke a na-ahụkarị n'etiti Ndị Hausa, a na-eji Akwụkwọ osisi baobab na okra kpọrọ nkụ eme ya.
  • Miyan yakuwa bụ ofe Hausa a ma ama.
  • Ewedu soup, bụ ihe a ma ama n'etiti ndị Yoruba nke ndịda ọdịda anyanwụ Naijiria, a na-ejikarị akwụkwọ jute akwadebe Ewedu ofe ma sie ya site na iji blender ma ọ bụ broom pụrụ iche mee ka akwụkwọ ya dị ọcha.[49]
  • Ila alasepo, nri ofe Okro nke ndị Yoruba. Ọ na-enwekarị ọtụtụ anụ, azụ na ụdị nri mmiri.
  • Eka soup (beniseed soup) bụ nri a ma ama n'etiti ndị Idomas nke Benue State, ndị Ogojas na Cross River na ndị Ibirams nke Kogi State. Eka bụ ngwakọta nke mkpụrụ sesame, groundnut e siri esi na puree nkwụ.[50]
  • Margi pụrụ iche bụ ihe a na-ahụkarị n'akụkụ ugwu ọwụwa anyanwụ nke Naijiria, Borno, Adamawa na Yobe steeti. Soup ahụ sitere n'aka ndị Margi bi n'ógbè ndị dị n'akụkụ osimiri. A na-akwadebe ya na azụ ọhụrụ nke ụdị ọ bụla na African soreal (yakuwa na Hausa ma ọ bụ omblanji na Margi).
  • Edikang-ikong bụ ofe akwụkwọ nri nke e ji akwụkwọ ugu (umpkin) na akwụkwọ mmiri mee nke sitere na ndị Annang, Ibibio Ndị Efik.
  • Gbegiri bụ nri a na-esi n'osisi sitere na ndịda ọdịda anyanwụ Naijiria.
  • Orunla bụ ofe e ji okra kpọrọ nkụ mee, nke a na-egbutu ma kpọọ nkụ.   [citation needed]
  • Pepper soup bụ ofe dị mfe nke e ji ngwakọta anụ na azụ na ahịhịa na ihe na-esi ísì ụtọ mee. Nke a bụ otu n'ime ofe ole na ole na nri Naijiria nke a pụrụ iri naanị ya ma a naghị eji ya eme ihe dị ka ofe maka nri carbohydrate dị ka fufu ma ọ bụ yam.[41] A pụkwara iji nutmeg na chili peppers mee ya. Enwere ike iji azụ, anụ ehi, anụ ewu ma ọ bụ ọkụkọ chọọ ya mma. A na-eri ofe ose mgbe ụfọdụ na nnọkọ gọọmentị; Otú ọ dị, a na-eri ya n'uhuruchi na ụlọ mmanya na nnọkọ ọha na eze.
  • Afang bụ ofe akwụkwọ nri nke sitere na Ndị Efik, Ndị Ibibio na Ndị Ananng na ndịda ọwụwa anyanwụ Naịjirịa. A na-akwadebe ya na mmiri, afang (spinach ọhịa), kpomo, periwinkles na ọtụtụ anụ na azụ dị iche iche.
  • A na-eji ọka kpọrọ nkụ eme ofe ọka, nke a makwaara n'ógbè ahụ dị ka omi ukpoka, ma gwakọta ya na azụ a na-ese anwụrụ. Ọ bụ nri a na-ahụkarị nke Afemai, ọkachasị ndị si Agenebode na ugwu Edo steeti.
  • A na-eji okra eme ofe (ma ọ bụ okoroenyeribe ma ọ bụ draw soup) ma sie ya ruo mgbe ọ ga-esi sie ike.[41]
  • Efo__wol____wol____wol__, a stew e mere site na akwụkwọ nri, ose, mmanụ nkwụ na ihe ndị ọzọ, Ọ bụ ihe a na-ahụkarị n'etiti Ndị Yoruba.[51]
  • Egusi soup na-eji mkpụrụ melon e gwakọtara agwakọta ma nwee akwụkwọ nri, ihe na-esi ísì ụtọ, na anụ.[41] A na-eri ya na nri ndị dị ka <i id="mwAXc">Ama</i>, yam (iyan), fufu, wdg.
  • Miyan taushe, nnukwu ngwakọta nke mkpụrụ osisi groundnut na akwụkwọ pumpkin na ose, dawadawa ma ọ bụ iru, & bouillon cubes. A na-anụ ụtọ ya nke ọma na Buwo shinkafa.
Maafe
Egburegbu soup nke ndị Ebonyi State Indigenes na-esikarị
  • Maafe, nri e ji mkpụrụ osisi (peanuts), tomato na yabasị mee dị ka isi, nwere ike ịdịgasị iche iche na ọkụkọ, anụ ehi ma ọ bụ azụ na akwụkwọ nri dị iche iche maka ụtọ dị nro. A na-eji mkpụrụ osisi na akwụkwọ nri, azụ, anụ, ihe na-esi ísì ụtọ na mmanụ nkwụ eme nri.
  • Buka stew, bụ stew Yoruba nke e ji ewu, anụ ehi ma ọ bụ ọkụkọ mee ma a na-ejikarị tomato, yabasị, na ose esi ya.[44]
  • A na-eji mkpụrụ Ogbono, akwụkwọ nri ndị ọzọ, ihe na-esi ísì ụtọ, na anụ eme ofe Ogbono. A na-eri Ogbono na ọtụtụ efere yiri yam, Ama, fufu, wdg.
  • White soup, nke a na-akpọkwa ofe nsala, nke e ji akwụkwọ <i id="mwAaM">utazi</i> mee.
  • A na-eji cocoyam, mmanụ nkwụ, azụ̀ na anụ na ihe na-esi ísì ụtọ eme ofe (ofe onugbu).
  • Ofada stew (Ayamase) bụ stew sitere na mmanụ nkwụ nke ndị Yoruba nke Southwestern Nigeria. A na-eji mmanụ nkwụ, ose na tomato, anụ ehi, eriri afọ, akpụkpọ ehi na agwa igurube eme ya. Ọ bụ nri a na-esi n'osisi osikapa, nke a na-akpọkwa osikapa na-acha nchara nchara, nke a-ejikarị 'ewe' (dị larịị, akwụkwọ sara mbara).
  • Efo Elegusi bụ ofe Yoruba nke e ji ngwakọta nke Efo na Egusi mee, nke a na-akpọkwa Egusi.
  • Egusi na Ewedu, nke a bụ ofe e ji Egusi sie na Eweduu.
  • A na-eme ofe ahụekere (nri ahụekere) site na ahụekere ọhụrụ ka ọ bụrụ ihe na-agbakọta, (ọ bụ ezie na ụfọdụ nwere ike isi ahụekere), sie ya na mmanụ nkwụ na yabasị wee sie ya n'ime ngwaahịa.
  • A na-eji cocoyam eme ofe Ora (Oha) nke a na-esi ma na-egbutu, mmanụ nkwụ na ihe ndị na-esi ísì ụtọ
  • Edo esan (soup ojii) na-ejikarị akwụkwọ na-esi ísì ụtọ, akwụkwọ Uziza na akwụkwọ na-elu ilu eme.
  • A na-eji ụdị akwụkwọ nri anọ akwadebe Ofe owerri; okazi, ugu, uziza na oha. A na-eji otu ụdị cocoyam eme ihe dị ka ihe na-eme ka ofe sie ike. Soup akwụkwọ nri a bụ ihe a na-ahụkarị n'etiti ndị Igbo nke ọwụwa anyanwụ Naịjirịa. 'Ofe' pụtara ofe n'asụsụ igbo na 'Owerri' bụ isi obodo nke steeti Imo dị n'ebe ọwụwa anyanwụ Naịjirịa.
  • Achara soup, nke a na-ahụkarị na Abia State- Ndiwo, Ngwa, Umuahia, Itumbauzo.
  • Okazi soup, a na-eji spinach ọhịa, achi (dị arọ), anụ na azụ dị iche iche eme ya.
  • A na-eji àkwá, akwụkwọ na-esi ísì ụtọ, ose ọhụrụ na mmanụ nkwụ eme ofe àkwá.
  • A na-eji nnukwu snail Africa eme ofe ose dị ka isi ihe.
  • A na-eji ofe ose Yam emepụta ya site na iji yam na-acha ọcha.
  • Otong soup na-ewu ewu n'etiti agbụrụ Efik, ma jiri akwụkwọ ugu, akwụkwọ uziza, na okra mee ya.
  • Ofe Ujuju bụ ihe a ma ama n'etiti ndị Ika na Agbor, a na-ejikwa akwụkwọ ujuju, anụ, azụ, na ihe na-esi ísì ụtọ eme ya.

Nri ndị dị n'akụkụ

[dezie | dezie ebe o si]
Dodo (plantain e siri esi)
  • Dodo bụ nri dị n'akụkụ nke plantain e osisi esi na akwụkwọ nri ma ọ bụ mmanụ nkwụ, ọkacha mma plantain chara acha.[41]
  • Gizdodo bụ ngwakọta nke Dodo e siri esi na gizzard e siri esi.
  • Peppered gizzard, Pomo (okwu Yoruba maka akpụkpọ ehi), Shaki (Okwu Yoruba Maka Tripe)
  • Funkaso, pancakes millet.
  • Masa, ọka a gwakọtara agwakọta n'ime ihe siri ike, sie ya wee gbasaa ya na shuga. Ọ bụ ihe na-atọ ụtọ. Ụdị ọzọ e ji plantain dị nro mee, a na-agwakọta ya na ntụ ọka, gwakọta ya na ose ojii kpọrọ nkụ, sie ya wee gwakọta shuga.[52]

Puddings, pastes na porridges

[dezie | dezie ebe o si]
  • Moin moin bụ pudding na-atọ ụtọ nke Yoruba nke e ji ngwakọta nke ahịhịa ojii na-acha odo odo mee ma fụchie ya na akwụkwọ (dị ka akwụkwọ unere).
  • Pudding plantain nke a maara dị ka okpo ogede.
  • Pudi ọka a maara n'ógbè ahụ dị ka okpo oka.[41]
  • Pudi osikapa e ji 'tuwon osikapa' agwakọta mee ma wụnye ya na mmiri na-esi ísì. A ga-akpali ya mgbe niile n'ọkụ dị nro ruo mgbe ọ dị njikere.
  • Pap ma ọ bụ 'Akuma' ma ọ bụ "ogi' nke e ji ọka guinea, ọka ma ọ bụ ọka mee.
  • A na-eme pudding Tapioca site na ihe a na-ewepụta cassava, ọ dị ka pap n'ihi ọdịdị ya na ụzọ e si akwadebe ya.[53]
  • Ekpang nkukwo, bụ mmiri yam na cocoyam agwakọta ọhụrụ, nke a na-ekpuchi na akwụkwọ cocoyam ọhụrụ, na-esi nri na periwinkles, azụ na anụ dị iche iche, crayfish, mmanụ nkwụ na ihe ndị ọzọ na-esi ísì ụtọ. Nri a bụ ihe a na-ahụkarị n'etiti ndị Efik na Ibibio na mpaghara ndịda Naịjirịa.

Ihe dabeere na Yam

[dezie | dezie ebe o si]
Efere yam (iyan) na egusi na tomato stew
  • Iyan, nke a na-akpọ pounded yam na Bekee, yiri poteto mashed mana ha niile mashed ma dị nro kpamkpam na-enweghị iberibe yam fọdụrụ.[41][54] A na-eri ya na ofe
  • Amala (ma ọ bụ aririguzofranca) bụ ihe siri ike e ji yam mee, nke a na-eme ka ọ dị ọcha, na-ehicha, na-akpọnwụ ma na-acha oji (na-acha nchara nchara).   [citation needed][55]
  • Poundo bụ ntụ ọka yam a na-eji eme ụdị Okele yiri nke yam / Iyan.
  • Yam pottage bụ nri a na-eme n'ụlọ nke na-ewu ewu n'akụkụ ọwụwa anyanwụ na ndịda Naịjirịa. Ndị Yoruba na-akpọkarị ya Asaro, aha a nabatara n'ozuzu ya n'ọtụtụ akụkụ nke mba ahụ. Ụzọ e si akwadebe ya dị iche dabere na uto, mmasị na ọnụ ahịa mana a na-eme ya site n'isi ọsụsọ na ịcha yam n'ime tomato bara ọgaranya, chili na nnukwu ofe ose na mmanụ nkwụ. A na-eji mmanụ akwụkwọ nri eme ihe mgbe ụfọdụ na enweghị mmanụ nkwụ. Enwere ike iji azụ, anụ ma ọ bụ crayfish chọọ ya mma dịka achọrọ.[56]
  • Ebiripo bụ ihe a na-ahụkarị n'etiti ndị Yoruba Remo na South-West Nigeria. A na-eme ya site n'itinye akị bekee na paste, a na-agbakwunye nnu na mmanụ ala iji nụ ụtọ ma jupụta na akwụkwọ ndị e mere ka ha bụrụ ihe na-esi ísì tupu a sie ya, a na'ozuzu ya na ofe dị ka ụgbala.N'ihi ya, ọ bụ n'oge gara aga ka a na-eme ihe nkiri.
  • Ikokore, nke a makwaara dị ka ifokore, bụ nri Yoruba a ma ama na mpaghara Ijebu nke South-West Nigeria. Ọ dị ka asaro na nkwadebe mana a na-eji mmiri yam (Dioscorea alata) mee ihe kama iji yam. A na-egbutu yam mmiri (nke a na-akpọ isu ewura n'asụsụ Yoruba) ma hapụ ụfọdụ iberibe n'ime ihe a na-adịghị eri ma jiri ngwakọta ose, mmanụ nkwụ, azụ na ihe na-esi ísì ụtọ sie ya.[57]
  • Beans na yam. A na-esi ọka na ihe na-esi ísì ụtọ na mmanụ nkwụ na yam agbakwunyere na njedebe nke nri
  • Yami e siri esi A na-egbutu Yam ka ọ bụrụ obere iberibe ma sie ya na mmanụ ahịhịa. Enwere ike isi yam tupu a sie ya ka ọ bụrụ ihe dị iche.

Ebe a na-akpọ Cassava

[dezie | dezie ebe o si]
  • Eba, nke a na-akpọkwa garri, bụ ihe siri ike nke a na'ime bọọlụ ma ọ bụ na-enye ya dị ka Ama, ma jiri cassava (manioc) mee ya. [41]
  • fufu or swallow
    Nri fufu
    Fufu, nri a na-eri na Naijiria na ọtụtụ n'ime West Africa.
  • Lafun dị ka Ama mana ọ dị obere karịa, ma jiri cassava mee ya. E kwesịghị ịgbagwoju ya anya na iyan; ọ na-atọ ụtọ ma na-esi ísì dị iche na nke dabeere na yam.

Nri ụtụtụ

[dezie | dezie ebe o si]
Agidi ma ọ bụ Eko
  • Masa [ha] sitere n'ebe ugwu ma na-eri ya dị ka nri ehihie na nri ụtụtụ. A na-etinye osikapa n'ime mmiri ma gwọọ ya. A na-agbakwunye yogọt, na-eme ka ọ bụrụ ihe siri ike, ma hapụ ya ka ọ gbasaa, ma ọ bụ na-agwakọta yisti na shuga ka ọ na-atọ ụtọ. A na-awụnye ya n'ụdị ụrọ ma na-ekpo ọkụ site n'okpuru, a na-eji spatula eme ihe iji tụgharịa ma wepụ masa ahụ n'ụdị ahụ. A na-ejikarị Miyan taushe (mkpụrụ osisi poppy) ma ọ bụ mmanụ aṅụ enye ya.
  • Sinasir bụ masa dị larịị, nke a na-eme site na ịwụsa osikapa a kwadebere n'ime efere e siri esi, si otú a zere mkpa ọ dị ịtụfu ya dịka ọ ga-adị mkpa na masa. Nke a bụ nri ndị Hausa.
  • Alkubus bụ achịcha a na-esi ísì ụtọ nke e ji ọka wit, ntụ ọka, yisti na mmiri mee, tinye ya n'ime ihe a na-akpụ akpụ ma sie ya. A na-enye ya na Miyan taushe.
  • Yam na-acha ọbara ọbara ma ọ bụ àkwá a na-etinye na tomato na yabasị.
  • Eko nke a makwaara dị ka agidi, bụ nri ụtụtụ a ma ama na Naijiria. A na-enye ya na nri ndị ọzọ dị ka Akara (achịcha bean), agwa, ofe ose, na ofe ndị ọzọ.[58]
  • [./<i id= ogi]_(food)" id="mwAmU" rel="mw:WikiLink" title="Ogi (food)">Ogi ma ọ bụ 'Akuma' bụ pudding ọka a na-ahụkarị na Naịjirịa, nke ndị Yoruba na-akpọ ogi na ndị Igbo na-akpọ akamu.[59] A na-eri ya na achịcha, akara ma ọ bụ agwa
  • Egbo bụ nri e ji ọka mee.
  • Mosa bụ nri Yoruba nke e ji osisi, àkwá, ose na ihe na-esi ísì ụtọ mee.
  • Chin chin bụ mpempe akwụkwọ kuki e siri esi nke e ji ntụ ọka, àkwá na bọta mee.
  • Puff-puff, achịcha na-atọ ụtọ e siri esi.
  • Buns, nri ọzọ e siri esi. Otú ọ dị, ọ naghị agụnye ihe iko achịcha.
  • Akara bụ beignet sitere na batter nke dabeere na black-eyed peas. A na-enye ya mgbe ụfọdụ maka nri ụtụtụ.
  • Alkaki (nri) nke e ji ọka wit na shuga mee.
  • Kuli-kuli, bụ nri Nupe e ji ahụekere e siri n'ala mee.
  • Kokoro bụ nri e siri esi nke e ji ọka na garri (cassava) mee. E nwere ụdị abụọ dị iche iche.
  • Anụ, anụ ehi na akwụkwọ nri dị n'ime akpa achịcha.
  • Azụ, azụ̀ na akwụkwọ nri dị n'ime akpa achịcha.
  • Wara, bụ cheese Yoruba nke e ji mmiri ara ehi ọhụrụ mee.
  • Awara ma ọ bụ beske bụ aha obodo maka tofu n'etiti ndị na-asụ Yoruba. [60]
  • Plantain chips bụ nri na-atọ ụtọ, nnu ma ọ bụ ihe na-atọ ọchị nke Naijiria nke e ji ma ọ bụ plantain ndị tozuru etozu ma ọ bụ ndị na-eto eto sie na mmanụ akwụkwọ nri.
  • Chips poteto
  • Akị bekee
  • Aadun bụ nke e ji ọka, ose chilli na mmanụ nkwụ mee
  • Dundu, bụ nri Yoruba nke e siri esi ma ọ bụ nke e siri siri esi. Enwere ike isi ya na mmanụ nkwụ ma ọ bụ mmanụ akwụkwọ nri; a na-agbakwunye mmiri iji mee ka yam dị nro ka ọ na-esi nri. A na-erikarị Dundu na ofe e ji ahịhịa ma ọ bụ mmanụ nkwụ, tomato, ose chili na ihe na-esi ísì ụtọ mee.[61]
  • Ojojo bụ beignet Yoruba nke e ji mmiri mmiri (Dioscorea alata) mee. A na-agwakọta ose, yabasị na ihe na-atọ ụtọ na mmiri mmiri a gwakọtara agwakọta tupu a sie ya. A maara mmiri yam dị ka isu ewura na South West Nigeria.
  • Samosa
  • Ihe ndị e dere n'oge opupu ihe ubi
  • Balewa bụ ụdị ihe na-atọ ụtọ siri ike

Ihe ọṅụṅụ

[dezie | dezie ebe o si]
Zobo
  • Kunu bụ ihe ọṅụṅụ a ma ama nke e ji ọka, sorghum ma ọ bụ ọka mee.
  • Fura bụ ihe ọṅụṅụ a ma ama, ọkachasị n'ebe ugwu Naịjirịa, nke e ji obere mmiri ara ehi sie ma ọ bụ sorghum.
  • Mmanya nkwụ, nke a pụrụ ime ka ọ bụrụ ogogoro.
  • roselle_juice" id="mwAsc" rel="mw:WikiLink" title="Roselle juice">Zobo (akwụkwọ hibiscus) bụ ihe ọṅụṅụ e ji mmiri roselle mee (ndị Yoruba na-akpọ ụdị ọcha isapa).
  • Mmiri ara ehi soya bụ ihe ọṅụṅụ a na-aṅụ site na mmiri ara ehi soia, nke a gwakọtara agwọ, na nke a gwọrọ agwọ.

 

  • Nri Ọdịda Anyanwụ Afrịka
  • Ndepụta nri ndị Afrịka

Ihe odide

[dezie | dezie ebe o si]
  1. Oyibo, Emmanuel (2020-04-15). "Top 20 Nigerian Foods That Will Blow Your Taste Buds". Chef's Pencil (in Bekee ndị America). Retrieved 2022-05-17.
  2. "Nigerian Food: 16 Popular and Traditional Dishes to Try" (in Bekee ndị America). Nomad Paradise. 2020-08-10. Retrieved 2022-05-17.
  3. "Facts about Nigerian Soup". Ofefoods Limited (in Bekee ndị America). 2021-07-08. Retrieved 2022-05-17.
  4. Tamara (2019-12-25). "Nigeria cuisines". Tamcuisine (in Bekee). Retrieved 2022-08-31.
  5. Lua error in package.lua at line 80: module 'Module:Citation/CS1/Suggestions' not found.
  6. Jori, F. (2005). "Potential of rodents for minilivestok in Africa". In Maurizio (ed.). Ecological Implications of Minilivestock. Enfield, NH: Science Publishers. pp. 25–45. ISBN 1-57808-339-7.
  7. Friant, Sagan (2015-05-22). "Drivers of Bushmeat Hunting and Perceptions of Zoonoses in Nigerian Hunting Communities". PLOS Neglected Tropical Diseases (in Bekee). 9 (5): e0003792. doi:10.1371/journal.pntd.0003792. ISSN 1935-2735. PMID 26001078.{{cite cite journal}}: CS1 maint: unflagged free DOI (link)
  8. Kamgaing, Towa Olivier William (2019). "Declining Ungulate Populations in an African Rainforest: Evidence From Local Knowledge, Ecological Surveys, and Bushmeat Records". Frontiers in Ecology and Evolution. 7. doi:10.3389/fevo.2019.00249. ISSN 2296-701X.{{cite cite journal}}: CS1 maint: unflagged free DOI (link)
  9. Oktay, Serdar (June 2018). "The gastronomic cultures' impact on the African cuisine". Journal of Ethnic Foods. 5 (2): 140–146. doi:10.1016/j.jef.2018.02.005.
  10. Fadeiye, E. O. (2019). "Factors Influencing Fruit Consumption Among Undergraduates in Obafemi Awolowo University, Ile-Ife, Osun State, Nigeria". Ife Journal of Agriculture. 31 (2).
  11. "Nigerian delicacies". www.mynigeria.com. Retrieved 2022-05-17.
  12. Onyeakagbu, Adaobi (2022-10-25). "You probably didn't know the names of these popular Nigerian fruits". Pulse Nigeria (in Bekee). Retrieved 2022-12-10.
  13. "Coconut Milk Rice Recipe". Swasthi's Recipes (in Bekee ndị America). 2022-02-15. Retrieved 2022-05-17.
  14. "Jollof Rice". Healthier Steps (in Bekee ndị America). Retrieved 2022-05-17.
  15. "Jollof Rice Recipe". Chili Pepper Madness (in Bekee ndị America). 2022-01-07. Retrieved 2022-05-17.
  16. "Jollof Rice Recipe". NYT Cooking (in Bekee ndị America). Retrieved 2022-05-17.
  17. Imma (2022-03-01). "Jollof Rice". blackpeoplesrecipes.com (in Bekee ndị America). Retrieved 2022-05-17.
  18. "Ofada rice, unripe plantain, Oha soup, other African food that aid weight loss". Vanguard News (in Bekee ndị United Kingdom). 2021-06-27. Retrieved 2022-05-05.
  19. "What is 125T Ofada Rice?". Youth Entrepreneurship (in Bekee ndị America). 2015-08-12. Retrieved 2022-05-17.
  20. "How To Cook Ofada Rice". Sisi Jemimah (in Bekee ndị United Kingdom). 2015-12-08. Retrieved 2022-05-17.
  21. "Where is ofada rice grown in Nigeria?". Across the Sahara (in Bekee ndị America). 2021-06-07. Retrieved 2022-05-17.
  22. "Nigerian Fried Rice". My Diaspora Kitchen (in Bekee ndị America). 2020-12-07. Retrieved 2022-05-17.
  23. Killeen, Breana (May 1, 2020). "How to Cook Fried Rice: A Step-by-Step Guide". EatingWell (in Bekee). Retrieved 2022-05-17.
  24. Osinkolu, Lola (2018-12-30). "Nigerian fried Rice | Chef Lola's Kitchen (Video)". Chef Lola's Kitchen (in Bekee ndị America). Retrieved 2022-12-10.
  25. "11 Foods And Soups You Have To Try If You Find Yourself In Kaduna". Zikoko! (in Bekee ndị America). 2020-09-20. Retrieved 2022-05-17.
  26. "How to Make Nigerian Pate (Braised Maize Porridge) ~ Dee's Mealz". www.deesmealz.com (in Bekee ndị America). 2019-05-01. Retrieved 2022-05-17.
  27. "how to make Tuwo Shikanfa and how it can be eaten". The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News (in Bekee ndị America). 2019-09-11. Retrieved 2022-02-21.
  28. Adido, Terry (2014-07-13). "Fonio Pottage (Pate Acha)". Grated Nutmeg (in Bekee ndị America). Retrieved 2022-05-17.
  29. "Gwete Recipe by Henrietta Jumai Danuk". Cookpad (in Bekee). Retrieved 2022-05-17.
  30. "Pate is a traditional porridge type of food that is eaten". The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News (in Bekee ndị America). 2022-02-17. Retrieved 2022-05-17.
  31. "Simple Way to Make Quick How to Make Nigerian Pate (Braised Maize Porridge) | Fine Recipes". mifood.web.app. Retrieved 2022-05-17.
  32. "SimakTerus » SimakTerus" (in Indonesian). Retrieved 2022-05-17.
  33. Lete, Nky Lily (2013-03-30). "Tuwo Masara (Tuwon Masara)| Nigerian Corn meal". Nigerian Food TV (in Bekee ndị America). Retrieved 2022-05-17.
  34. "Tuwo Shinkafa (Rice Meal) And Miyan Taushe (Pumpkin Soup)". The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News (in Bekee ndị America). 2019-07-21. Retrieved 2022-05-17.
  35. Brown, Ed (2020-03-30). "How to Prepare Tuwo Shinkafa and Miyan Taushe". Royac Shop (in Bekee ndị America). Retrieved 2022-05-17.
  36. "Nigerian Pepper Sauce - Ata dindin". Chef Lola's Kitchen (in Bekee ndị America). 2019-11-21. Retrieved 2022-05-17.
  37. "How To Prepare Banga Rice". whatsdalatest.com. 8 November 2020.
  38. "Banga Rice". All Nigerian Recipes (in Bekee ndị America). Retrieved 2022-05-17.
  39. "Banga Rice - African Food Network" (in Bekee ndị America). 2022-05-16. Retrieved 2022-05-17.
  40. "How To Make Banga Rice". The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News (in Bekee ndị America). 2017-10-24. Retrieved 2022-05-17.
  41. 1 2 3 4 5 6 7 8 Hudgens, Jim (2004). Rough Guide to West Africa. City: Rough Guides Limited. ISBN 1-84353-118-6.
  42. The Epicentre. "Tsire: Tsire spice powder".
  43. "The Arewa Kitchen: Specialty Meats (or Suya Plus)". Kitchen Butterfly (in Bekee ndị United Kingdom). 2017-02-20. Retrieved 2022-02-21.
  44. 1 2 Food Culture and Cuisine in Nigeria (PDF) (in English). Budapest, Hungary: Nigerian Embassy Budapest. 2020.{{cite cite book}}: CS1 maint: unrecognized language (link)
  45. Nkewa, Guylene. "Asun (Spicy Roast Goat) By Sisi Jemimah". African Vibes Magazine (in Bekee ndị America). Retrieved 2020-05-28.
  46. "DestinationOndo: Ondo Celebrates Biggest And First Ever Asun Carnival." First Yoruba Indigenous Community News Platform (in Bekee ndị America). 2021-05-03. Retrieved 2022-05-29.
  47. "Banga Soup (Ofe Akwu)". All Nigerian Recipes (in Bekee ndị America). Retrieved 2020-05-24.
  48. "Look at good pictures of Nigerian dishes". news-af.feednews.com. Retrieved 2020-05-28.
  49. "Ewedu soup, best delicacy for toddlers". Vanguard News (in Bekee ndị United Kingdom). 2017-07-18. Retrieved 2022-05-03.
  50. "Eka Soup (Beniseed Soup) Recipe". The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News (in Bekee ndị America). 2020-08-09. Retrieved 2022-05-03.
  51. "How To Make Efo Riro". The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News (in Bekee ndị America). 2020-10-18. Retrieved 2022-05-03.
  52. "Plantain Mosa". Cooking Sense Magazine (in Bekee). 2018-04-18. Retrieved 2022-05-29.
  53. Ikenwa, Chizoba (2019-10-19). "How To Prepare Tapioca (Recipe & Procedure)". Nigerian Infopedia (in Bekee ndị America). Retrieved 2022-05-05.
  54. Osinkolu, Lola (2019-06-13). "Pounded Yam". Chef Lola's Kitchen (in Bekee ndị America). Retrieved 2022-05-05.
  55. "Amala- lump free and fluffy". K's Cuisine (in Bekee ndị America). 2019-10-30. Retrieved 2022-05-05.
  56. "How to make the perfect "Amala"". Vanguard News (in Bekee ndị America). 2016-10-10. Retrieved 2022-03-15.
  57. "Ikokore: Here's how to make this Ijebu staple dish". Pulse Nigeria (in Bekee). 2021-12-21. Retrieved 2022-05-29.
  58. "How to Make Agidi or Eko". All Nigerian Recipes (in Bekee ndị America). Retrieved 2022-05-04.
  59. "Process of making Ogi (pap, akamu)". Vanguard News (in Bekee ndị United Kingdom). 2017-04-26. Retrieved 2022-05-04.
  60. "How to Make Beske from Scratch". 9jafoodie | Nigerian Food Recipes (in Bekee ndị America). 2020-11-14. Retrieved 2022-05-04.
  61. "Fried yam (Dundun) and fried sauce". My Active Kitchen (in Bekee ndị United Kingdom). 2015-04-10. Retrieved 2020-05-08.

Njikọ mpụga

[dezie | dezie ebe o si]

Templeeti:Nigeria topics